శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ షట్షష్టితమస్సర్గః ।
స లఙ్ఘయిత్వాప్రాకారఙ్గిరికూటోపమోమహాన్ ।
నిర్యయౌనగరాత్తూర్ణఙ్కుమ్భకర్ణోమహాబలః ॥ 1 ॥
ననాద చ మహానాదంసముద్రమభినాదయన్ ।
విజయన్నివనిర్ఘాతన్విధమన్నివపర్వతాన్ ॥ 2 ॥
తమవధ్యమ్మఘవతాయమేనవరుణేనవా ।
ప్రేక్ష్యభీమాక్షమాయాన్తంవానరావిప్రదుద్రువుః ॥ 3 ॥
తాంస్తువిప్రద్రుతాన్ దృష్టవారాజపుత్రోఽఙ్గదోఽబ్రవీత్ ।
నలన్నీలఙ్గవాక్షం చ కుముదం చ మహాబలమ్ ॥ 4 ॥
ఆత్మానమత్రవిస్మృత్యవీర్యాణ్యభిజనాని చ ।
క్వగచ్ఛతభయత్రస్తాఃప్రాకృతాహరయోయథా ॥ 5 ॥
సాధుసౌమ్యా నివర్తధ్వఙ్కిప్రాణాన్పరిరక్షథ ।
నాలంయుద్ధాయవైరక్షోమహతీయమ్బిభీషకా ॥ 6 ॥
మహతీముథతితామేనాంరాక్షసానామ్బిభీషికామ్ ।
విక్రమాద్విధమిష్యామోనివర్తధ్వమ్ప్లవఙ్గమాః ॥ 7 ॥
కృచ్ఛ్రేణతుసమాశ్వస్యసఙ్గమ్య చ తతస్తతః ।
వృక్షాద్రిహస్తాహరయస్సమ్ప్రతస్థూరణాజిరమ్ ॥ 8 ॥
తేనివృత్యతుసఙ్కృద్ధాఃకుమ్భకర్ణంవనౌకసః ।
నిర్జఘ్నుఃపరమక్రుద్ధాస్సమదాఇవకుఞ్జరాః ॥ 9 ॥
ప్రాంశుభిర్గిరిశృఙ్గైశ్చశిలాభిశ్చమహాబలః ।
పాదపైఃపుష్పితాగ్రైశ్చహన్యమానో న కమ్పతే ॥ 10 ॥
తస్యగాత్రేషుపతితాభిద్యన్తేశతశశ్శిలాః ।
పాదపాఃపుష్పితాగ్రాశ్చభగ్నాఃపేతుర్మహీతలే ॥ 11 ॥
సోఽపిసైన్యానిసఙ్క్రుద్ధోవానరాణామ్మహౌజసామ్ ।
మమన్థపరమాయత్తోవనాన్యగ్నిరివోత్థితః ॥ 12 ॥
లోహితార్ద్రాస్తుబహవశ్శేరతేవానరర్షభాః ।
నిరస్తామ్పతితాభూమౌతామ్రపుష్పాఇవద్రుమాః ॥ 13 ॥
లఙ్ఘయన్తఃప్రధావన్తోవానరానావలోకయన్ ।
కేచిత్సముద్రేపతితాఃకేచిద్గగనమాస్థితాః ॥ 14 ॥
వధ్యమానాస్తుతేవీరారాక్షసేన చ లీలయా ।
సాగరంయేనతేతీర్ణాఃపథాతేనదుద్రువుః ॥ 15 ॥
తేస్థలానితదానిమ్నంవివర్ణమానాభయాత్ ।
ఋక్షావృక్షాన్ సమారూఢాఃకేచిత్పర్వతమాశ్రితాః ॥ 16 ॥
మమజ్జురర్ణవేకేచిద్గుహాఃకేచిత్సమాశ్రితాః ।
నిపేతుఃకేచిదపరేకేచిన్నైవావతస్థిరే ॥ 17 ॥
కేచిద్భూమౌనిపతితాఃకేచిత్సుప్తామృతాఇవ ।
తాన్సమీక్ష్యాఙ్గదోభగ్నాన్వానరానిదమబ్రవీత్ ॥ 18 ॥
అవతిష్ఠతయుధ్యామోనివర్తధ్వమ్ప్లవఙ్గమాః ।
భగ్నానాంవో న పశ్యామిపరిగమ్యమహీమిమామ్ ॥ 19 ॥
స్థానంసర్వేనివర్తధ్వఙ్కిమ్ప్రాణాన్ పరిరక్షథ ।
నిరాయుధానాన్ద్రవతామసఙ్గగతిపౌరుషాః ॥ 20 ॥
దారాహ్యుపహసిష్యన్తి స వైఘాతస్తుజీవతామ్ ।
కులేషుజాతాస్సర్వేస్మవిస్తీర్ణేషుమహత్సు చ ॥ 21 ॥
క్వగచ్ఛతభయత్రస్తాఃహరయఃప్రాకృతాయథా ।
అనార్యాఃఖలుయద్భీతాస్త్యక్త్వావీర్యమ్ప్రధావత ॥ 22 ॥
వికత్థనానివోయాని తదావైజనసంసది ।
తానివఃక్వనుయాతానిసోదగ్రాణిమ హితాని చ ॥ 23 ॥
భీరుప్రవాదాశ్శ్రూయన్తేయస్తుజీవతిధిక్కృతః ।
మార్గస్సత్పురుషైర్జష్టఃసేవ్యతాన్త్యజ్యతామ్భయమ్ ॥ 24 ॥
శయామహేఽనిహతాఃపృథివ్యామల్పజీవితాః ।
దుష్ప్రాపమ్బ్రహ్మలోకంవాప్రాప్నుయామోయుధిసూదితా ॥ 25 ॥
సమ్ప్రాప్నుయామఃకీర్తింవానిహత్వాశత్రుమాహవే ।
జీవితంవీరలోకస్యమోక్ష్యామోవసువానరాః ॥ 26 ॥
న కుమ్భకర్ణఃకాకుత్స్థన్దృష్టవాజీవన్ గమిష్యతి ।
దీప్యమానమివాసాద్యపతఙ్గోజ్వలనంయథా ॥ 27 ॥
లాయనేనచోద్ధిష్టాఃప్రాణాన్ రక్షామహేవయమ్ ।
ఏకేనబహవోభగ్నాయశోనాశఙ్గమిష్యతి ॥ 28 ॥
ఏవమ్బ్రువాణన్తంశూరమఙ్గదఙ్కనకాఙ్గదమ్ ।
ద్రవమాణాస్తతోవాక్యమూచుఃశూరువిగర్హితమ్ ॥ 29 ॥
కృతన్నఃకదనఙ్ఘోరఙ్కుమ్భకర్ణేనరక్షసా ।
న స్థానకాలోగచ్ఛామోదయితఞ్జీవితంహినః ॥ 30 ॥
ఏతావదుక్త్వావచనంసర్వేతేభేజిరేదిశః ।
భీమమ్భీమాక్షమాయాన్తన్దృష్టవావానరయూథపాః ॥ 31 ॥
ద్రవమాణస్తుతేవీరాఅఙ్గదేనవలీముఖాః ।
సాన్త్వైశ్చైహనుమానైశ్చతతస్సర్వేనివర్తితాః ॥ 32 ॥
ప్రహర్షముపనీతాశ్చవాలిపుత్రేణధీమతా ।
ఆజ్ఞాప్రతీక్షాస్తస్థుశ్చసర్వేవానరయూథపాః ॥ 33 ॥
ఋషభశరభమైన్దధూమ్రనీలాఃకుముదసుషేణగవాక్షరమ్భతారాః ।
ద్వివిదపనసవాయుపుత్రముఖ్యాస్త్వరితతరాభిముఖంరణమ్ ॥ 34 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే షట్షష్టితమస్సర్గః ॥
