శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనశతతమస్సర్గః ।
మహోదరేతునిహతేమహాపార్శ్వోమహాబలః ।
సుగ్రీవేణసమీక్ష్యాథక్రోధాత్సమ్రరక్తలోచనః ॥ 1 ॥
అఙ్గదస్యచమూమ్భీమాఙ్క్షోభయామాససాయకైః ।
సవానరాణామ్ముఖ్యానాముత్తమాఙ్గానిసర్వశః ॥ 2 ॥
పాతయామానకాయేభ్యఃఫలంవృన్తాదివానిలః ।
కేషాఞ్చిదిషుభిర్బాహున్ స్కన్ధాంశ్ఛిచ్ఛేదరాక్షసః చ ॥ 3 ॥
వానరాణాంసుఙ్కృద్ధః పార్శ్వఙ్కేషాంవ్యదారయత్ ।
తేఽర్దితాబాణవర్షేణమహాపార్శ్వేనవానరాః ॥ 4 ॥
విషాదవిముఖాఃసర్వేబభూవుర్గతచేతసః ।
నిరీక్ష్యబలముద్విగ్నమఙ్గదోరాక్షసార్దితమ్ ॥ 5 ॥
పూరితా తేన శబ్దేన సనదీగిరికాననా ।
సఞ్చచాల మహీ సర్వా సవరాహమృగద్విపా ॥ 6 ॥
సమరేవానరశ్రేష్ఠోమహాపార్శ్వేన్యపాతయత్ ।
స తుతేనప్రహారేణమహాపార్శ్వోవిచేతనః ॥ 7 ॥
ససూతస్స్యన్దనాత్తస్మాద్విసఞ్జ్ఞశ్చాపతద్భువి ।
స ఋక్షరాజస్తేజస్వీనీలాఞ్జనచయోపమః ॥ 8 ॥
నిష్పత్యసుమహావీర్యస్స్వాద్వ్యూహన్మేఘసన్నిభాత్ ।
ప్రగృహ్యగిరిశృఙ్గాభాఙ్క్రుద్ధస్సవిపులాంశిలామ్ ॥ 9 ॥
అశ్వాఞ్జఘానతరసాబభఞ్జతం స్యన్దనం చ తమ్ ।
ముహూర్తాల్లబ్ధసఞ్జ్ఞస్తుమహాపార్శ్వోమహాబలః ॥ 10 ॥
అఙ్గదమ్బహుభిర్బాణైర్భూయస్తమ్ప్రత్యవిధ్యత ।
జామ్బవన్తన్త్రిభిర్బాణైరాజఘానస్తనాన్తరే ॥ 11 ॥
ఋక్షరాజఙ్గవాక్షం చ జఘానబహుభిశ్శరైః ।
జామ్బవన్తఙ్గవాక్షం చ స దృష్టవాశరపీడితౌ ॥ 12 ॥
జగ్రాహపరిఘఙ్ఘోరమఙ్గదఃక్రోధమూర్ఛితః ।
తస్యాఙ్గదఃప్రకుపితోరాక్షసస్యతమాయసమ్ ॥ 13 ॥
దూరస్థితస్యపరిఘంరవిరశ్మిసమప్రభమ్ ।
ద్వావాభ్యామ్భుజాభ్యాంసఙ్గృహ్యభ్రామయిత్వా చ వేగవాన్ ॥ 14 ॥
మహాపార్శ్వస్యచిక్షేపవధార్థంవాలినస్సుతః ।
స తుక్షిప్తోబలవతాపరిఘన్తస్యరక్షసః ॥ 15 ॥
ధనుశ్చసశరంహస్తాఛచిరస్త్రాఞ్చాప్యపాతయత్ ।
తంసమాసాద్యవేగేనవాలిపుత్రఃప్రతాపవాన్ ॥ 16 ॥
తలేనాభ్యహనత్క్రుద్ధః కర్ణమూలే సకుణ్డలే ।
స తుక్రుద్ధోమహావేగోమహాపార్శ్వోమహాద్యుతి ॥ 17 ॥
కరేణైకేనజగ్రాహసుమహాన్తమ్పరశ్వథమ్ ।
తమ్మ్తైలధౌతంవిమలంశైలసారమయన్దృఢమ్ ॥ 18 ॥
రాక్షసఃపరమక్రుద్ధోవాలిపుత్రేన్యపాతయత్ ।
తేనవామాంసఫలకేభృశమ్ప్రత్యవపాదితమ్ ॥ 19 ॥
అఙ్గదోమోక్ష్యామాససరోషస్సపరశ్వధమ్ ।
సవీరోవజ్రసఙ్కాశమఙ్గదోముష్టిమాత్మనః ॥ 20 ॥
సంవర్తయత్సుసఙ్కృద్ధఃపితృతుల్యపరాక్రమః ।
రాక్షసస్యస్తనాభ్యాశేమర్మజ్ఞోహృదయమ్ప్రతి ॥ 21 ॥
ఇన్ద్రాశనిమస్పర్శం స ముష్టింవిన్యపాతయత్ ।
తేనతస్యనిపాతేనరాక్షసస్యమహామృధే ॥ 22 ॥
పఫాలహృదయఞ్చాస్య స పపాతహతోభువి ।
స్మిన్నిపతితేభూమౌతత్సైన్యంసమ్ప్రచుక్షుభే ॥ 23 ॥
అభవచ్చమహాన్క్రోధస్సమరేరావణస్యతు ।
వానరాణాంశ్చహృష్టానాంసింహనాదఃసుపుష్కలః ॥ 24 ॥
స్పోటయన్నివశబ్దేనలఙ్కాంసాట్టాలగోపురామ్ ।
మహేన్ద్రేణేవదేవానాన్నాదస్సమభవన్మహాన్ ॥ 25 ॥
అథైన్ద్రశత్రుస్త్రిదివాలయానాంవనౌకనాఞ్చైవమ్హాప్రణాదమ్ ।
శ్రుత్వాసరోషంయుధిరాక్షసేన్ద్రః ।
పునశ్చయుద్ధాభిముఖోఽవతస్థే ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకోనశతతమస్సర్గః ॥
