శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ త్రిపఞ్చాశస్సర్గః ।
ధూమ్రాక్షన్నిహతంశ్రుత్వారావణోరాక్షసేశ్వరః ।
క్రోధేనమహతాఽవిష్టోనిశ్శ్వసన్నురగోయథా ॥ 1 ॥
దీర్ఘముష్ణంవినిశ్శ్వస్యక్రోధేనకలుషీకృతః ।
అబ్రవీద్రాక్షసఙ్క్రూరంవజ్రదంష్ట్రమ్మహాబలమ్ ॥ 2 ॥
గచ్ఛత్వంవీర నిర్యాహిరాక్షసైఃపరివారితః ।
జహిదాశరథింరామంసుగ్రీవంవానరైఃసహ ॥ 3 ॥
తథేత్యుక్త్వాద్రుతతరమ్మాయావీరాక్షసేశ్వరమ్ ।
నిర్జగామబలైస్సార్దమ్బహుభిఃపరివారితః ॥ 4 ॥
నాగైరశ్వైఃఖరైరుష్ట్రైఃసంయుక్తస్సుసమాహితః ।
పతాకాధ్వజచిత్రైశ్చరథైశ్చసమలఙ్కృతః ॥ 5 ॥
తతోవిచిత్రకేయూరముకుటైశ్చవిభూషితః ।
తనుత్రాణిచసమావృత్యసధనుర్నిర్యయౌద్రుతమ్ ॥ 6 ॥
పతాకాలఙ్కృతన్దీప్తన్తప్తకాఞ్చనభూషితమ్ ।
రథమ్ప్రదక్షిణఙ్కృత్వాసమారోహచ్చమూపతిః ॥ 7 ॥
యష్టిభిస్తోమరైచశిత్రైశ్శూలైశ్చముసలైరపి ।
భిణ్డిపాలైశ్చపాశైశ్చశక్తిభిఃపట్టసైరపి ॥ 8 ॥
ఖడగైశ్చక్రైర్గదాభిశ్చనిశితైశ్చపరశ్వధైః ।
పదాతయశ్చనిర్యాన్తివివిధాఃశస్త్రపాణయః ॥ 9 ॥
విచిత్రవాససః సర్వే దీప్తా రాక్షసపుఙ్గవాః ।
గజ మదోత్కటాః శూరాశ్చలన్త ఇవ పర్వతా ॥ 10 ॥
తేయుద్ధకుశలైరూఢాస్తోమరాఙ్కుశపాణిభిః ।
అన్యేలక్షణసంయుక్తాశ్శూరారూఢామహాబలాః ॥ 11 ॥
తద్రాక్షసబలంసర్వంవిప్రస్థితమశోభత ।
ప్రావృటకాలేయథామేఘానర్దమానాస్సవిద్యుతః ॥ 12 ॥
నిస్సృతాదక్షిణద్వారాదఙ్గదోయత్రయూథపః ।
తేషాన్నిష్క్రమమాణానామశుభంసమజాయత ॥ 13 ॥
ఆకాశాద్విఘనాత్తీవ్రాదుల్కాశ్చాభ్యన్యపతంస్తదా ।
వమన్త్యఃపావకజ్వాలాశశివాఘోరంవవాశిరే ॥ 14 ॥
వ్యాహరన్తమృగాఘోరారక్షసాన్నిధనన్తదా ।
సమాపతన్తోయోధాస్తుప్రాస్ఖలన్ స్తత్రదారుణమ్ ॥ 15 ॥
ఏతానౌత్పాతికాన్ దృష్టవావజ్రదంష్ట్రోమహాబలః ।
ధైర్యమాలమ్భ్యతేజస్వీనిర్జగామరణోత్సుకః ॥ 16 ॥
తాంస్తునిష్క్రమతోదృష్టవావానరాజితకాశినః ।
ప్రణేదుస్సుమహానాదాన్పూరయాంశ్చదిశోదశ ॥ 17 ॥
తతఃప్రవృత్తన్తుములంహరీణాంరాక్షసైస్సహ ।
ఘోరాణామ్భీమరూపాణామన్యోన్యవథకాఙ్ క్షిణామ్ ॥ 18 ॥
నిష్పతన్తోమహోత్సాహోభిన్నదేహశిరోధరాః ।
రుధిరోక్షితసర్వాఙ్గాన్యపతన్థరణీతలే ॥ 19 ॥
కేచిదన్యోన్యమాసాద్యశూరాఃపరిఘపాణయః ।
చిక్షిపుర్వివిధంశస్త్రంసమరేష్న్వివర్తినః ॥ 20 ॥
ద్రుమాణాఞ్చశిలానాఞ్చశస్త్రాణాఞ్చాపినిస్స్వనః ॥ 21 ॥
శ్రూయతేసుమహాంస్తత్రఘోరోహృదయభేదసః ।
రథనేమిస్వనస్తత్రధనుషశ్చాపినిస్వసత్ ॥ 22 ॥
శఙ్ఖభేరీమృదఙ్గానామ్బభూవతుములఃస్వనః ।
కేచిదస్త్రాణిసన్సృజ్యబాహుయుద్ధమకుర్వత ।
తలైశ్చచరణైశ్చాపిముష్టిభిశ్చద్రుమైరపి ॥ 23 ॥
జానుభిశ్చహతాఃకేచిద్భిన్నదేహాశ్చరాక్షసాః ।
శిలాభిశ్చూర్ణితాఃకేచిద్వానరైర్యుద్ధదుర్మదైః ॥ 24 ॥
శిలాభిశ్చూర్ణితాః కేచిద్వానరైర్యుద్ధదుర్మదైః ।
వజ్రదంష్ట్రో భృశం బానై రణే విత్రాసయన్ హరీన్ ॥ 25 ॥
బలవన్తోఽస్త్రవిదుషోనానాప్రహరణారణే ।
జఘ్నుర్వానరసైన్యానిరాక్షసాఃక్రోధమూర్ఛితాః ॥ 26 ॥
జఘ్నర్వానరసైన్యాని రాక్షసాః క్రోధమూర్చితాః ।
జఘ్నే తాన్ రాక్షసాన్ సర్వాన్ ధృష్టో వాలిసుతో రణే ॥ 27 ॥
తాన్ రాక్షసగణాన్సర్వాన్వృక్షముద్యమ్యవీర్యవాన్ ।
అఙ్గదఃక్రోధతామ్రాక్షఃసింహఃక్షుద్రమృగానివ ॥ 28 ॥
కారకదనఙ్ఘోరంశక్రతుల్యపరాక్రమః ॥ 29 ॥
అఙ్గదాభిహతాస్తత్రరాక్షసాభీమవిక్రమాః ।
విభిన్నశిరసఃపేతుర్వికృతాఇవపాదపాః ॥ 30 ॥
రథైరశ్వైర్ధ్వజైశ్చిత్రైశ్శరైర్హరిరక్షసామ్ ।
రుధిరేణసఞ్ఛన్నాభూమిర్భయకరాతదా ॥ 31 ॥
హారకేయూరవస్స్రైశ్చశత్రైశ్చసమలఙ్కృతా ।
భూమిర్భాతిరణేతత్రశారదీవయథానిశా ॥ 32 ॥
అఙ్గదస్యచవేగేనతద్రాక్షసబలమ్మహత్ ।
ప్రాకమ్పతతదాతత్రపవనేనామ్బుదోయథా ॥ 33 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే త్రిపఞ్చాశస్సర్గః ॥
