శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వావింశస్సర్గః ।
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా పరుషం రాక్షసాధిపః ।
ప్రత్యువాచ తతః సీతాం విప్రియం ప్రియదర్శనామ్ ॥ 1 ॥
యథా యథా సాన్త్వయితా వశ్యః స్త్రీణాం తథా తథా ।
యథా యథా ప్రియం వక్తా పరిభూతస్తథా తథా ॥ 2 ॥
సన్నియచ్ఛతి మే క్రోధం త్వయి కామః సముత్థితః ।
ద్రవతోఽమార్గమాసాద్య హయానివ సుసారథిః ॥ 3 ॥
వామః కామో మనుష్యాణాం యస్మిన్ కిల నిబధ్యతే ।
జనే తస్మింస్త్వనుక్రోశః స్నేహశ్చ కిల జాయతే ॥ 4 ॥
ఏతస్మాత్కారణాన్న త్వాం ఘాతయామి వరాననే ।
వధార్హామవమానార్హాం మిథ్యాప్రవ్రజితే రతామ్ ॥ 5 ॥
పరుషాణీహ వాక్యాని యాని యాని బ్రవీషి మామ్ ।
తేషు తేషు వధో యుక్తస్తవ మైథిలి దారుణః ॥ 6 ॥
ఏవముక్త్వా తు వైదేహీం రావణో రాక్షసాధిపః ।
క్రోధసంరమ్భసంయుక్తః సీతాముత్తరమబ్రవీత్ ॥ 7 ॥
ద్వౌ మాసౌ రక్షితవ్యౌ మే యోఽవధిస్తే మయా కృతః ।
తతః శయనమారోహ మమ త్వం వరవర్ణిని ॥ 8 ॥
ఊర్ధ్వం ద్వాభ్యాం తు మాసాభ్యాం భర్తారం మామనిచ్ఛతీమ్ ।
మమ త్వాం ప్రాతరాశార్థమాలభన్తే మహానసే ॥ 9 ॥
తాం తర్జ్యమానాం సమ్ప్రేక్ష్య రాక్షసేన్ద్రేణ జానకీమ్ ।
దేవగన్ధర్వకన్యాస్తా విషేదుర్వికృతేక్షణాః ॥ 10 ॥
ఓష్ఠప్రకారైరపరా వక్త్రనేత్రైస్తథాపరాః ।
సీతామాశ్వాసయామాసుస్తర్జితాం తేన రక్షసా ॥ 11 ॥
తాభిరాశ్వాసితా సీతా రావణం రాక్షసాధిపమ్ ।
ఉవాచాత్మహితం వాక్యం వృత్తశౌణ్డీర్యగర్వితమ్ ॥ 12 ॥
నూనం న తే జనః కశ్చిదస్తి నిఃశ్రేయసే స్థితః ।
నివారయతి యో న త్వాం కర్మణోఽస్మాద్విగర్హితాత్ ॥ 13 ॥
మాం హి ధర్మాత్మనః పత్నీం శచీమివ శచీపతేః ।
త్వదన్యస్త్రిషు లోకేషు ప్రార్థయేన్మనసాపి కః ॥ 14 ॥
రాక్షసాధమ రామస్య భార్యామమితతేజసః ।
ఉక్తవానసి యత్పాపం క్వ గతస్తస్య మోక్ష్యసే ॥ 15 ॥
యథా దృప్తశ్చ మాతఙ్గః శశశ్చ సద్దృశో యుధి ।
తథా మాతఙ్గవద్రామస్త్వం నీచః శశవత్ స్మృతః ॥ 16 ॥
స త్వమిక్ష్వాకునాథం వై క్షిపన్నిహ న లజ్జసే ।
చక్షుషోర్విషయం తస్య న తావదుపగచ్ఛసి ॥ 17 ॥
ఇమే తే నయనే క్రూరే విరూపే కృష్ణపిఙ్గలే ।
క్షితౌ న పతితే కస్మాన్మామనార్య నిరీక్షితః ॥ 18 ॥
తస్య ధర్మాత్మనః పత్నీం స్నుషాం దశరథస్య చ ।
కథం వ్యాహరతో మాం తే న జిహ్వా వ్యవశీర్యతే ॥ 19 ॥
అసన్దేశాత్తు రామస్య తపసశ్చానుపాలనాత్ ।
న త్వాం కుర్మి దశగ్రీవ భస్మ భర్మార్హ తేజసా ॥ 20 ॥
నాపహర్తుమహం శక్యా త్వయా రామస్య ధీమతః ।
విధిస్తవ వధార్థాయ విహితో నాత్ర సంశయః ॥ 21 ॥
శూరేణ ధనదభ్రాత్రా బలైః సముదితేన చ ।
అపోహ్య రామం కస్మాద్ధి దారచౌర్యం త్వయా కృతమ్ ॥ 22 ॥
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః ।
వివృత్య నయనే క్రూరే జానకీమన్వవైక్షత ॥ 23 ॥
నీలజీమూతసఙ్కాశో మహాభుజశిరోధరః ।
సింహసత్త్వగతిః శ్రీమాన్ దీప్త జిహ్వాగ్రలోచనః ॥ 24 ॥
చలాగ్రమకుటప్రాంశుశ్చిత్రమాల్యానులేపనః ।
రక్తమాల్యామ్బరధర తత్సఙ్గదవిభూషణః ॥ 25 ॥
శ్రోణిసూత్రేణ మహతా మేచకేన సుసంవృతః ।
అమృతోత్పాదనద్ధేన భుజగేనేవ మన్దరః ॥ 26 ॥
తాభ్యాం స పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః ।
శుశుభేఽచలసఙ్కాశః శృఙ్గాభ్యామివ మన్దరః ॥ 27 ॥
తరుణాదిత్యవర్ణాభ్యాం కుణ్డలాభ్యాం విభూషితః ।
రక్తపల్లవపుష్పాభ్యామశోకాభ్యామివాచలః ॥ 28 ॥
స కల్పవృక్షప్రతిమో వసన్త ఇవ మూర్తిమాన్ ।
శ్మశానచైత్యప్రతిమో భూషితోఽపి భయఙ్కరః ॥ 29 ॥
అవేక్షమాణో వైదేహీం కోపసంరక్తలోచనః ।
ఉవాచ రావణః సీతాం భుజఙ్గ ఇవ నిఃశ్వసన్ ॥ 30 ॥
అనయేనాభిసమ్పన్నమర్థహీనమనువ్రతే ।
నాశయామ్యహమద్య త్వాం సూర్యః సన్ధ్యామివౌజసా ॥ 31 ॥
ఇత్యుక్త్వా మైథిలీం రాజా రావణః శత్రురావణః ।
సన్దిదేశ తతః సర్వా రాక్షసీర్ఘోరదర్శనాః ॥ 32 ॥
ఏకాక్షీమేకకర్ణాం చ కర్ణప్రావరణాం తథా ।
గోకర్ణీం హస్తికర్ణీం చ లమ్బకర్ణీమకర్ణికామ్ ॥ 33 ॥
హస్తిపాద్యశ్వపాద్యౌ చ గోపాదీం పాదచూలికామ్ ।
ఏకాక్షీమేకపాదీం చ పృథుపాదీమపాదికామ్ ॥ 34 ॥
అతిమాత్రశిరోగ్రీవామతిమాత్రకుచోదరీమ్ ।
అతిమాత్రాస్యనేత్రాం చ దీర్ఘజిహ్వామజిహ్వికామ్ ॥ 35 ॥
అనాసికాం సింహముఖీం గోముఖీం సూకరీముఖీమ్ ।
యథా మద్వశగా సీతా క్షిప్రం భవతి జానకీ ॥ 36 ॥
తథా కురుత రాక్షస్యః సర్వాః క్షిప్రం సమేత్య చ ।
ప్రతిలోమానులోమైశ్చ సామదానాదిభేదనైః ॥ 37 ॥
ఆవర్జయత వైదేహీం దణ్డస్యోద్యమనేన చ ।
ఇతి ప్రతిసమాదిశ్య రాక్షసేన్ద్రః పునః పునః ॥ 38 ॥
కామమన్యుపరీతాత్మా జానకీం పర్యతర్జయత్ ।
ఉపగమ్య తతః శీఘ్రం రాక్షసీ ధాన్యమాలినీ ॥ 39 ॥
పరిష్వజ్య దశగ్రీవమిదం వచనమబ్రవీత్ ।
మయా క్రీడ మహారాజ సీతయా కిం తవానయా ॥ 40 ॥
వివర్ణయా కృపణయా మానుష్యా రాక్షసేశ్వర ।
నూనమస్యా మహారాజ న దివ్యాన్ భోగసత్తమాన్ ॥ 41 ॥
విదధాత్యమరశ్రేష్ఠస్తవ బాహుబలార్జితాన్ ।
అకామాం కామయానస్య శరీరముపతప్యతే ॥ 42 ॥
ఇచ్ఛన్తీం కామయానస్య ప్రీతిర్భవతి శోభనా ।
ఏవముక్తస్తు రాక్షస్యా సముత్క్షిప్తస్తతో బలీ ॥ 43 ॥
ప్రహసన్మేఘసఙ్కాశో రాక్షసః స న్యవర్తత ।
ప్రస్థితః స దశగ్రీవః కమ్పయన్నివ మేదినీమ్ ॥ 44 ॥
జ్వలద్భాస్కరవర్ణాభం ప్రవివేశ నివేశనమ్ ।
దేవగన్ధర్వకన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ సర్వతః ॥ 45 ॥
పరివార్య దశగ్రీవం వివిశుస్తం గృహోత్తమమ్ ।
స మైథిలీం ధర్మపరామవస్థితాం ప్రపేపమానాం పరిభర్త్స్య రావణః ।
విహాయ సీతాం మదనేన మోహితః స్వమేవ వేశ్మ ప్రవివేశ భాస్వరమ్ ॥ 46 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ద్వావింశస్సర్గః ॥
