శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాత్రింశస్సర్గః ।
బ్రహ్మయోనిర్మహానాసీత్ కుశో నామ మహాతపాః ।
అక్లిష్టవ్రతధర్మజ్ఞః సజ్జనప్రతిపూజకః ॥ 1 ॥
స మహాత్మా కులీనాయాం యుక్తాయాం సుగుణోల్బణాన్ ।
వైదర్భ్యాం జనయామాస చతురస్సదృశాన్ సుతాన్ ॥ 2 ॥
కుశామ్బం కుశనాభం చ అధూర్తరజసం వసుమ్ ।
దీప్తియుక్తాన్ మహోత్సాహాన్ క్షత్రధర్మచికీర్షయా ॥ 3 ॥
తానువాచ కుశః పుత్రాన్ ధర్మిష్ఠాన్ సత్యవాదినః ।
క్రియతాం పాలనం పుత్రాః ధర్మం ప్రాప్స్యథ పుష్కలమ్ ॥ 4 ॥
ఋషేస్తు వచనం శ్రుత్వా చత్వారో లోకసమ్మతాః ।
నివేశం చక్రిరే సర్వే పురాణాం నృవరాస్తదా ॥ 5 ॥
కుశామ్బస్తు మహాతేజాః కౌశామ్బీమకరోత్పురీమ్ ।
కుశనాభస్తు ధర్మాత్మా పురం చక్రే మహోదయమ్ ॥ 6 ॥
అధూర్తరజసో రామ ధర్మారణ్యం మహీపతిః ।
చక్రే పురవరం రాజా వసుశ్చక్రే గిరివ్రజమ్ ॥ 7 ॥
ఏషా వసుమతీ రామ వసోస్తస్య మహాత్మనః ।
ఏతే శైలవరాః పఞ్చ ప్రకాశన్తే సమన్తతః ॥ 8 ॥
సుమాగధీ నదీ రమ్యా మగధాన్ విశ్రుతాయయౌ ।
పఞ్చానాం శైలముఖ్యానాం మధ్యే మాలేవ శోభతే ॥ 9 ॥
సైషా హి మాగధీ రామ వసోస్తస్య మహాత్మనః ।
పూర్వాభిచరితా రామ సుక్షేత్రా సస్యమాలినీ ॥ 10 ॥
కుశనాభస్తు రాజర్షిః కన్యాశతమనుత్తమమ్ ।
జనయామాస ధర్మాత్మా ఘృతాచ్యాం రఘునన్దన ॥ 11 ॥
తాస్తు యౌవనశాలిన్యో రూపవత్య స్స్వలఙ్కృతాః ।
ఉద్యానభూమిమాగమ్య ప్రావృషీవ శతహ్రదాః ॥ 12 ॥
గాయన్త్యో నృత్యమానాశ్చ వాదయన్త్యశ్చ సర్వశః ।
ఆమోదం పరమం జగ్ముర్వరాభరణభూషితాః ॥ 13 ॥
అథ తాశ్చారుసర్వాఙ్గ్యో రూపేణాప్రతిమా భువి ।
ఉద్యానభూమిమాగమ్య తారా ఇవ ఘనాన్తరే ॥ 14 ॥
తాస్సర్వగుణసమ్పన్నా రూపయౌవనసంయుతాః ।
దృష్ట్వా సర్వాత్మకో వాయురిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 15 ॥
అహం వః కామయే సర్వా భార్యా మమ భవిష్యథ ।
మానుషస్త్యజ్యతాం భావః దీర్ఘమాయురవాప్స్యథ ॥ 16 ॥
చలం హి యౌవనం నిత్యం మానుషేషు విశేషతః ।
అక్షయ్యం యౌవనం ప్రాప్తాః అమర్యశ్చ భవిష్యథ ॥ 17 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వాయోరక్లిష్టకర్మణః ।
అపహాస్య తతో వాక్యం కన్యాశతమథాబ్రవీత్ ॥ 18 ॥
అన్తశ్చరసి భూతానాం సర్వేషాం త్వం సురోత్తమ ।
ప్రభావజ్ఞాః స్మ తే సర్వాః కిమస్మానవమన్యసే ॥ 19 ॥
కుశనాభసుతాస్సర్వాః సమర్థాస్త్వాం సురోత్తమ ।
స్థానాచ్చ్యావయితుం దేవం రక్షామస్తు తపో వయమ్ ॥ 20 ॥
మాభూత్స కాలో దుర్మేధః పితరం సత్యవాదినమ్ ।
నావమన్యస్వ ధర్మేణ స్వయం వరముపాస్మహే ॥ 21 ॥
పితా హి ప్రభురస్మాకం దైవతం పరమం హి నః ।
యస్య నో దాస్యతి పితా స నో భర్తా భవిష్యతి ॥ 22 ॥
తాసాం తద్వచనం శ్రుత్వా వాయుః పరమకోపనః ।
ప్రవిశ్య సర్వగాత్రాణి బభఞ్జ భగవాన్ ప్రభుః ॥ 23 ॥
తాః కన్యా వాయునా భగ్నా వివిశుర్నృపతేర్గృహమ్ ।
ప్రాపతన్ భువి సమ్భ్రాన్తాస్సలజ్జా స్సాస్రలోచనాః ॥ 24 ॥
స చ తా దయితా దీనాః కన్యాః పరమశోభనాః ।
దృష్ట్వా భగ్నాస్తదా రాజా సమ్భ్రాన్త ఇదమబ్రవీత్ ॥ 25 ॥
కిమిదం కథ్యతాం పుత్ర్యః కో ధర్మమవమన్యతే ।
కుబ్జాః కేన కృతాః సర్వా వేష్టన్త్యో నాభిభాషథ ।
ఏవం రాజా వినిశ్శ్వస్య సమాధిం సన్దధే తతః ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్వాత్రింశస్సర్గః ॥
