శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనవింశస్సర్గః ।
రాఘవేణాభయేదత్తేసన్నతోరావణానుజః ।
విభీషణోమహాప్రాజ్ఞోభూమింసమవలోకయన్ ॥ 1 ॥
ఖాత్పపాతావనీంహృష్టోభక్తేరనుచరైస్సహ ।
సతరామస్యపరమాత్మానిపపాతవిభీషణః ॥ 2 ॥
పాదయోశ్శరణాన్వేషీచతుర్భిస్సహరాక్షసైః ।
అబ్రవీచ్చతదావాక్యంరామమ్ప్రతివిభీషణః ॥ 3 ॥
ధర్మయుక్తఞ్చయుక్తఞ్చసామ్ప్రతంసమ్ప్రహర్షణమ్ ।
అనుజోరావణస్యాహన్తేనచాప్యవమానితః ।
భవన్తంసర్వభూతానాంశరణ్యంశరణాగతః ॥ 4 ॥
పరిత్యక్తామయాలఙ్కమిత్రాణిచధనానిచ ।
భవద్గతంహిమేరాజ్యఞ్జీవితఞ్చసుఖానిచ ॥ 5 ॥
తథ్యతద్వచనంశ్రుత్వారామోవచనమబ్రవీత్ ॥ 6 ॥
వచసాసాన్త్వయిత్వైనంలోచనాభ్యామ్పిబన్నివ ।
ఆఖ్యాహిమమతత్త్వేనరాక్షసానామ్బలాబలమ్ ॥ 7 ॥
ఏవముక్తన్తదారక్షోరామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
రావణస్యబలంసర్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే ॥ 8 ॥
అవధ్యస్సర్వభూతానాఙ్గన్ధర్వోరగరక్షసామ్ ।
రాజపుత్రదశగ్రీవోవరదానాత్స్వయమ్భువః ॥ 9 ॥
రావణానన్తరోభ్రాతామమజ్యేష్ఠశ్చవీర్యవాన్ ।
కుమ్భకర్ణోమహాతేజాశ్శక్రప్రతిబలోయుధి ॥ 10 ॥
రామసేనాపతిస్తస్యప్రహాస్తోయదివాశ్రుతః ।
కైలాసేయేనసఙ్గ్రామేమణిభద్రఃపరాజితః ॥ 11 ॥
బద్దగోధాఙ్గులిత్రశ్చ అవధ్యకవచో యుధి ।
ధనురాదాయ యస్తిష్ఠన్నదృశ్యో భవతీన్ద్రజిత్ ॥ 12 ॥
సఙ్గ్రామసమయవ్యూహేతర్పయిత్వాహుతాశనమ్ ।
అన్తర్ధానగతశ్శత్రూనిన్ద్రజిద్ హన్తిరాఘవః ॥ 13 ॥
మహోదరమహాపార్శ్వౌరాక్షసశ్చాప్యకమ్పనః ।
అనీకస్థాస్తుతస్యైతేలోకపాలసమాయుధి ॥ 14 ॥
దశకోటిసహస్రాణిరక్షసాఙ్కామరూపిణామ్ ।
మాంసశోణితభక్ష్యాణాంలఙ్కాపురనివాసినామ్ ॥ 15 ॥
సతైస్తుసహితోరాజాలోకపాలానయోధయత్ ।
సహదేవైస్తుతేభగ్నారావణేనమహాత్మనా ॥ 16 ॥
విభీషణవచః శ్రుత్వారామోదృఢపరాక్రమః ।
అన్వీక్ష్యమనసాసర్వమిదంవచనమబ్రవీత్ ॥ 17 ॥
యానికర్మాపదానానిరావణస్యవిభీషణః ।
అఖ్యాతానిచతత్త్వేనహ్యవగచ్ఛామితాన్యహమ్ ॥ 18 ॥
అహంహత్వాదశగ్రీవంసప్రహస్తంసబాన్ధవమ్ ।
రాజానన్త్వాఙ్కరిష్యామిసత్యమేతద్బ్రవీమితే ॥ 19 ॥
రసాతలం వా ప్రవిశేత్పాతాలం వాపి రావణః ।
పితామహసకాశం వా న మే జీవన్విమోక్ష్యతే ॥ 20 ॥
అహత్వారావణంసఙ్ ఖ్యేసపుత్రజనబాన్ధవమ్ ।
అయోధ్యాన్నప్రవేక్ష్యామిత్రిభిస్తైర్భ్రాతృభిశ్శపే ॥ 21 ॥
శ్రుత్వాతువచనన్తస్యరామస్యాక్లిష్టకర్మణః ।
శిరసావన్ద్యధర్మాత్మావక్తుమేవోపచక్రమే ॥ 22 ॥
రాక్షసానాంవధేసాహ్యంలఙ్కాయాశ్చప్రధర్షణే ।
కరిష్యామియథాప్రాణమ్ప్రవేక్ష్యామిచవాహినీమ్ ॥ 23 ॥
ఇతిబ్రువాణాంరామస్తుపరిష్వజ్యవిభీషణమ్ ।
అబ్రవీల్లక్ష్మణమ్ప్రీతస్సముద్రాజ్జలమానయ ॥ 24 ॥
తేనచేమమ్మహాప్రాజ్ఞమభిషిఞ్చవిభీషణమ్ ।
రాజానంరక్షసాఙ్క్షిప్రమ్ప్రసన్నేమయిమానద ॥ 25 ॥
ఏవముక్తస్తుసౌమిత్రిరభ్యషిఞ్చద్విభీషణమ్ ।
మధ్యేవానరముఖ్యానాంరాజానంరామశాసనాత్ ॥ 26 ॥
తమ్ప్రసాదన్తురామస్యదృష్టవాసద్యఃప్లవఙ్గమాః ।
ప్రచుక్రుశుర్మహాత్మానంసాధుసాధ్వితిచాబ్రువన్ ॥ 27 ॥
అథాబ్రవీద్ హనూమాంశ్చసుగ్రీవశ్చవిభీషణమ్ ।
కథంసాగరమక్షోభ్యన్తరామవరుణాలయమ్ ॥ 28 ॥
సైన్యైఃపరివృతాస్సర్వేవానరాణామ్మహౌజసామ్ ।
ఉపాయన్నాధిగచ్ఛామోయథానదనదీపతిమ్ ।
తరామతరసాసర్వేససైన్యావరుణాలయమ్ ॥ 29 ॥
ఏవముక్తస్తుధర్మజ్ఞఃప్రత్యువాచవిభీషణః ।
సముద్రంరాఘవోరాజాశరణఙ్గన్తుమర్హతి ॥ 30 ॥
ఖానితస్సగరేణాయమప్రమేయోమహోదధిః ।
కర్తుమర్హతిరామస్యజ్ఞాతేః కార్యమ్మహామతిః ॥ 31 ॥
ఏవంవిభీషణేనోక్తోరాక్షసేనవిపశ్చితా ।
అజగామాథసుగ్రీవోయత్రరామస్సలక్ష్మణః ॥ 32 ॥
తతశ్చాఖ్యాతుమారేభేవిభీషణవచశ్శుభమ్ ।
సుగ్రీవోవిపులగ్రీవోస్సాగరస్యోపవేశనమ్ ॥ 33 ॥
ప్రకృత్యాధర్మశీలస్యరాఘవస్యాప్యరోచత ॥ 34 ॥
విభీషణస్యమన్త్రోఽయమ్మమలక్ష్మణ రోచతే ।
సుగ్రీవఃపణ్డితోనిత్యమ్భవాన్మన్త్రవిచక్షణః ॥ 35 ॥
ఉభాభ్యాంసమ్ప్రధార్యార్థంరోచతేయత్తదుచ్యతామ్ ।
ఏవముక్తౌతతోవీరావుభౌసుగ్రీవలక్ష్మణౌ ।
సముదాచారసంయుక్తమిదంవచనమూచతుః ॥ 36 ॥
కిమర్థనౌనరవ్యాఘ్రః నరోచిష్యతిరాఘవః ।
విభీషణేనయచ్చోక్తమస్మిన్ కాలేసుఖావహమ్ ॥ 37 ॥
అబధ్వాసాగరేసేతుఙ్ఘోరేఽస్మిన్వరుణాలయే ।
లఙ్కానాసాదితుంశక్యాసేన్ద్రైరపిసురాసురైః ॥ 38 ॥
విభీషణస్యశూరస్యయథార్థఙ్క్రియతాంవచః ॥ 39 ॥
అలఙ్కాలాత్యయఙ్కృత్వాసాగరోఽయన్నియుజ్యతామ్ ।
యథాసైన్యేనగచ్ఛామపురీంరావణపాలితామ్ ॥ 40 ॥
ఏవముక్తఃకుశాస్తీర్నోతీరేనదనదీపతేః ।
సంవివేశతదారామోవేద్యామివహుతాశనః ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకోనవింశస్సర్గః ॥
