శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకత్రింశస్సర్గః ।
తతస్తమక్షోభ్యబలంలఙ్కాధిపతయేచరాః ।
సువేలేరాఘవంశైలేనివిష్టమ్ప్రత్యవేదయన్ ॥ 1 ॥
చారాణాంరావణశ్శ్రుత్వాప్రాప్తంరామమ్మహాబలమ్ ।
జాతోద్వేగోఽభవత్కిఞ్చిత్సచివానిదమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
మన్త్రిణశ్శీఘ్రమాయాన్తుసర్వేవైసుసమాహితాః ।
అయన్నోమన్త్రకాలోహిసమ్ప్రప్తాఇతిరాక్షసాః ॥ 3 ॥
తస్యతద్వచనంశ్రుత్వామన్త్రిణోఽభ్యాగమన్ ద్రుతమ్ ।
తతస్సమన్త్రయామాసరాక్షసైస్సచివైస్సహ ॥ 4 ॥
మన్త్రయిత్వాసదుర్ధర్షఃక్షమంయత్సమనన్తరమ్ ।
విసర్జయిత్వాసచివాన్ప్రవివేశస్వమాలయమ్ ॥ 5 ॥
తతోరాక్షసమాహూయవిద్యుజ్జిహ్వమ్మహాబలమ్ ।
మాయావిదమ్మహామాయఃప్రావిశద్యత్రమైథిలీ ॥ 6 ॥
విద్యుజ్జిహ్వఞ్చమాయాజ్ఞమబ్రవీద్రాక్షసాధిపః ।
మోహయిష్యావహేసీతామ్మాయయాజనకాత్మజామ్ ॥ 7 ॥
శిరోమాయామయఙ్గృహ్యరాఘవస్యనిశాచరః ।
త్వమ్మాంసముతిష్ఠస్వమహచ్చసశరన్ధనుః ॥ 8 ॥
ఏవముక్తస్తథేత్యాహవిద్యుజ్జిహ్వోనిశాచరః ।
దర్శయామాసతామ్మాయాంసుప్రయుక్తాంసరావణే ॥ 9 ॥
తస్యతుష్టోఽభవద్రాజాప్రదదౌచవిభూషణమ్ ।
అశోకవనికాయాన్తుసీతాదర్శనలాలసః ।
వైరృతానామధిపతిస్సంవివేశమహాబలః ॥ 10 ॥
తతోదీనామదైన్యార్హాన్దదర్శధనదానుజః ॥ 11 ॥
అధోముఖీంశోకపరాముపవిష్టామ్మహీతలే ।
భర్తారమేవధ్యాయన్తీమశోకవవికాఙ్గతామ్ ॥ 12 ॥
ఉపాస్యమానాఙ్ఘోరాభీరాక్షసీభిరితస్తతః ।
ఉపసృత్యతతస్సీతామ్ప్రహర్షన్నామకీర్తయన్ ॥ 13 ॥
ఇదఞ్చవచనన్ధృష్టమువాచజనకాత్మజామ్ ।
సాన్త్వ్యమానామయాభద్రేయముపాశ్రిత్యవల్గసే ।
ఖరహన్తాసతేభర్తారాఘవస్సమరేహతః ॥ 14 ॥
ఛిన్నన్తేసర్వతోమూలన్దర్పస్తేనిహతోమయా ।
వ్యసనేనాత్మనస్సీతే మమభార్యాభవిష్యసి ॥ 15 ॥
విసృజేమామ్మతిమ్మూఢేః కిమ్మృతేనకరిష్యసి ।
భవస్వభద్రేః భార్యాణాంసర్వేసామీశ్వరీమమ ॥ 16 ॥
అల్పపుణ్యేః నివృత్తార్థేః మూఢేః పణ్డితమానినిః ।
శృణుభర్తృవధంసీతేః ఘోరంవృత్రవధంయథా ॥ 17 ॥
సమాయాతస్సముద్రాన్తమ్మాంహన్తుఙ్కిలరాఘవః ।
వానరేన్ద్రప్రణీతేనబలేనమహతావృతః ॥ 18 ॥
సన్నివిష్టస్సముద్రస్యపీడ్యతీరమథోత్తరమ్ ।
బలేనమహతారామోవ్రజత్యస్తన్దివాకరే ॥ 19 ॥
అథాధ్వనిపరిశ్రాన్తమర్ధరాత్రేస్థితమ్బలమ్ ।
సుఖసుప్తంసమాసాద్యచారిత్రమ్ప్రథమఞ్చరైః ॥ 20 ॥
తత్ప్రహస్తప్రణీతేనబలేనమహతామమ ।
బలమస్యహతంరాత్రౌయత్రరామస్సలక్ష్మణః ॥ 21 ॥
పట్టసాన్పరిఘాంశ్చక్రాన్దణ్డాన్మహాయశాన్ ।
బాణజాలానిశూలానిభాస్వరాన్కూటముద్గరాన్ ॥ 22 ॥
యష్టీశ్చతోమరాన్ శక్తీశ్చక్రాణిముసలానిచ ।
ఉద్యమ్యోద్యమ్యరక్షోభిర్వానరేషునిపాతితామ్ ॥ 23 ॥
అథసుప్తస్యరామస్యప్రహస్తేనప్రమాథినా ।
అసక్తఙ్కృతహస్తేనశిరశ్ఛిన్నమ్మహాసినా ॥ 24 ॥
విభీషణస్సముత్పత్యనిగృహీతోయదృచ్ఛయా ।
దిశఃప్రవ్రాజితస్సర్వైస్సర్లక్ష్మణఃప్లవగైస్సహా ॥ 25 ॥
సుగ్రీవోగ్రీనయాసీతేభగ్నయాప్లవగాధిపః ।
నిరస్తహనుకశ్శేతేహనుమాన్రాక్షసైర్హతః ॥ 26 ॥
జామ్బవానథజానుభ్యాముత్పతన్నిహతోయుధి ।
పట్టసైర్బహుభిశ్ఛిన్నోనికృత్తఃపాదపోయథా ॥ 27 ॥
మైన్దశ్చద్వివిదశ్చోభౌనిహతౌవానరర్షభౌ ॥ 28 ॥
నిశ్శ్వసన్తౌరుదన్తౌచరుధిరేణసముక్షితౌ ।
అసినావ్యాయతౌఛిన్నౌమధ్యేహ్యరినిషూదనౌ ॥ 29 ॥
అనుతిష్ఠతిమేదిన్యామ్పనసఃపనసోయథా ॥ 30 ॥
నారాచైర్బహుభిశ్చిన్నశ్శేతేదర్యాన్దరీముఖః ।
కుముదస్తుమహాతేజానిష్కూజన్సాయకైః కృతః ॥ 31 ॥
అఙ్గదోబహుభిశ్ఛిన్నశ్శరైరాసాద్యరాక్షసైః ।
పతితోరుధిరోద్గారీక్షితౌనిపతితాఙ్గదః ॥ 32 ॥
హరయోమథితానాగైరథజాతైస్తథాపరే ।
శయితామృదితాశ్చాశ్వైర్యాయువేగైరివామ్బుదాః ॥ 33 ॥
ప్రహృతాశ్చపరేత్రస్తాహస్యమానాజఘన్యతః ।
అభిద్రుతాస్తురక్షోభిస్సింహైరివమహాద్విపాః ॥ 34 ॥
సాగరేపతితాఃకేచిత్కేచిగ్దగనమాశ్రితాః ।
ఋక్షావృక్షానుపారూఢావానరీంవృత్తిమాశ్రితాః ॥ 35 ॥
సాగరస్యచతీరేషుశైలేషుచవనేషుచ ।
పిఙ్గలాస్తేవిరూపాక్షైర్బహుభిర్బహవోహతాః ॥ 36 ॥
ఏవన్తవహతోభర్తాససైన్యోమమసేనయా ।
క్షతజార్ద్రంరజోధ్వస్తమిదఞ్చస్యాహృతంశిరః ॥ 37 ॥
తతఃపరమదుర్ధర్షోరావణోరాక్షసేశ్వరః ।
సీతాయాముపశన్త్యాంరాక్షసీమిదమబ్రవీత్ ॥ 38 ॥
రాక్షసఙ్క్రూరకర్మాణంవిద్యుజ్జిహ్వన్త్వమానయ ।
యేనతద్రాఘవశిరస్సఙ్గ్రామాత్స్వయమాహృతమ్ ॥ 39 ॥
విద్యుజ్జిహ్వస్తతోగృహ్యశిరస్తత్సశరాసనమ్ ।
ప్రణామంశిరసాకృత్వారావణస్యాగ్రతస్థితః ॥ 40 ॥
తమబ్రవీత్తతోరాజారావణోరాక్షసంస్థితమ్ ।
విద్యుజ్జిహ్వమ్మహాజిహ్వంసమీపపరివర్తినమ్ ॥ 41 ॥
అగ్రతఃకురుసీతాయాశ్శీఘ్రన్దాశరధేశశిరః ।
అవస్థామ్పశ్చిమామ్భర్తుఃకృపణాసాధుపశ్యతు ॥ 42 ॥
ఏవముక్తన్తుతద్రక్షశశిరస్తత్ప్రియదర్శనమ్ ।
ఉపనిక్షిప్యసీతాయాఃక్షిప్రమన్తరధీయత ॥ 43 ॥
రావణశ్చాపిచిక్షేపభస్వరఙ్కార్ముకమ్మహత్ ।
త్రిషులోకేషువిఖ్యాతంసీతామిదమువాచహ ॥ 44 ॥
ఇదన్తుతవరామస్యకార్ముకఞ్జ్యాసమాయుతమ్ ।
ఇహప్రహస్తేనానీతంహత్వాతన్నిశిమానుషమ్ ॥ 45 ॥
సవిద్యుజ్జిహ్వేనసహైవతచ్ఛిరోధనుశ్చభూమౌవినికీర్యరావణః ।
విదేహరాజస్యసుతాంయశస్వినీన్తతోఽబ్రవీత్తామ్భవమేవశానుగా ॥ 46 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకత్రింశస్సర్గః ॥
