శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చసప్తతితమస్సర్గః ।
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజాస్సుగ్రీవోవానరాధిపః ।
అర్థ్యంవిజ్ఞాపయంశ్చాపిహనూమన్తమిదంవచః ॥ 1 ॥
యతోహతఃకుమ్భకర్ణఃకుమారాశ్చనిషూదితాః ।
నేదానీముపనిర్హారంరావణోదాతుమర్హతి ॥ 2 ॥
యేయేమహాబలాస్సన్తిలఘవశ్చప్లవఙ్గమాః ।
లఙ్కామభ్యుతన్త్యాశుగృహ్యోల్కాఃప్లవగర్షభాః ॥ 3 ॥
హరయోహరిసఙ్కాశాఃప్రదగ్ధుంరావణాలయమ్ ।
తోస్తఙ్గతఆదిత్యేరౌద్రేతస్మిన్నిశాముఖే ॥ 4 ॥
లఙ్కామభిముఖాస్సోల్కాజగ్ముస్తేప్లవగర్షభాః ।
ఉల్కాహస్సైర్హరిగణైస్సర్వతస్సమభిద్రుతాః ॥ 5 ॥
ఆరక్షస్థావిరూపాక్షాస్సహసావిప్రదద్రువుః ।
గోపురాట్టప్రతోలీషుచర్యాసువివిధాసు చ ॥ 6 ॥
ప్రాసాదేషు చ సమ్హృష్టాస్ససృజుస్తేహుతాశనమ్ ।
తేషాఙ్గృహసహస్రాణిదదాహహుతభుక్తదా ॥ 7 ॥
ప్రాసాదాఃపర్వతాకారాఃపతన్తిధరణీతలే ।
అగురుర్దహ్యతేతత్రవరం చ హరిచన్దనమ్ ॥ 8 ॥
మౌక్తికామణయస్స్నిగ్ధావజ్రఞ్చాపిప్రవాలకమ్ ।
క్షౌమం చ దహ్యతేతత్రకౌశేయఞ్చాపిశోభనమ్ ॥ 9 ॥
ఆవికంవివిధఞ్చౌర్ణఙ్కాఞ్చనమ్భాణ్డమాయుధమ్ ।
నానావికృతసంస్థానంవాజిభాణ్డపరిచ్ఛదౌ ॥ 10 ॥
గజగ్రైవేయకక్ష్యాశ్చరథభాణ్డాశ్చసమ్స్కృతాః ।
నుత్రాణి చ యోధానాంహస్త్యశ్వానాం వ చర్మ చ ॥ 11 ॥
ఖడగాధనూంషిజ్వాబాణాస్తోమరాఙ్కుశశక్తయః ।
రోమజంవాలజఞ్చర్మవ్యాఘ్రజఞ్చణ్డజమ్బహు ॥ 12 ॥
ముక్తామణివిచిత్రాంశ్చప్రాసాదాంశ్చసమన్తతః ।
వివిధానస్త్రసంయోగానగ్నిర్దహతితత్రవై ॥ 13 ॥
నానావిధాన్గృహచ్ఛన్దాన్ధదాహహుతభుక్తదా ।
ఆవాసాన్రాక్షసానాం చ సర్వేషాఙ్గృహగర్థినామ్ ॥ 14 ॥
హేమచిత్రతనుత్రాణస్రగ్దామామ్భరధారిణామ్ ।
శీధుపానచలాక్షాణామ్మద్విహ్వలగామినామ్ ॥ 15 ॥
కాన్తాలమ్బితవస్త్రాణాంశత్రుసఞ్జాతమన్యునామ్ ।
గదాశూలాసిహస్తానాఙ్ఖాదతామ్పిబతామపి ॥ 16 ॥
శయనేషుమహార్హేషుప్రసుప్తానామ్ప్రియైస్సహ ।
త్రస్తానాఙ్గచ్ఛతాన్తూర్ణమ్పుత్రానాదాయసర్వతః ॥ 17 ॥
తేషాంశతసహస్రాణితదాలఙ్కానివాసినామ్ ।
అదహత్పావకస్తత్రజజ్వాల చ పునఃపునః ॥ 18 ॥
సారవన్తిమహార్హాణిగమ్భీరగుణవన్తి చ ।
హేమచన్ద్రార్ధచన్ద్రాణిచన్ద్రశాలోనతాని చ ॥ 19 ॥
తత్రచిత్రగవాక్షాణిసాధిష్ఠానానిసర్వశః ।
మణివిద్రుమచిత్రాణిస్పృశన్తీవదివాకరమ్ ॥ 20 ॥
క్రౌఞ్చబర్హిబవీణానామ్భూషణానాం చ నిస్స్వనైః ।
నాదితాన్యచలాభానివేశ్మాన్యగ్నిర్దదాహ స ॥ 21 ॥
జ్వలనేనపరీతానితోరణానిచకాశిరే ।
విద్యుద్భిరివనద్ధానిమేఘజాలానిఘర్మగే ॥ 22 ॥
జ్వలనేనపరీతానినిపేతుర్భవనాన్వథ ।
వజ్రివజ్రహతానీవశిఖరాణిమహాగిరేః ॥ 23 ॥
విమానేషుప్రసుస్తాశ్చదహ్యమానావరాఙ్గనాః ।
త్యక్తాభరణసర్వాఙ్గాహాహేత్యుచ్చైర్విచుక్రుశుః ॥ 24 ॥
తత్రచాగ్నిపరీతానినిపేతుర్భవనాన్యపి ।
వజ్రివజ్రహతానీవశిఖరాణిమహాగిరేః ॥ 25 ॥
తానినిర్దహ్యమానానిదూరతఃప్రచకాశిరే ।
హిమవచ్ఛిఖరాణీవదీప్తౌషదివనానిచ ॥ 26 ॥
హర్మ్యాగ్రైర్దహ్యమానైశ్చజ్వాలాప్రజ్వలితైరపి ।
రాత్రౌసాదృశ్యతేలఙ్కాపుష్పితైరివకింశుకైః ॥ 27 ॥
హస్త్యధ్యక్షైర్గజైర్ముకైర్ముకైశ్చ తురగైరపి ।
బభూవ లఙ్కా లోకాన్తే భ్రాన్తగ్రాహ ఇవార్ణవః ॥ 28 ॥
అశ్వమ్ముక్తఙ్గజోదృష్టవాక్వచిద్భీతోఽపసర్పతి ।
భీతోభీతఙ్గజన్దృష్టవాక్వచిదశ్వోనివర్తతే ॥ 29 ॥
లఙ్కాయాం దహ్యమానాయాం శుశుభే చ మహోదధిః ।
చాయాసంసక్తసలిలో లోహితోద ఇవార్ణవః ॥ 30 ॥
సాబభూవముహూర్తేనహరిభిర్దీపితాపురీ ।
లోకస్యాస్యక్ష్యేఘోరేప్రదీప్తేవవసున్దరా ॥ 31 ॥
నారీజనస్యధూమేనవ్యాప్తస్యోచ్చైర్వినేదుషః ।
స్వనోజ్వలనతప్తస్యశుశ్రువేశతయోజనమ్ ॥ 32 ॥
ప్రదగ్ధకాయానపరాన్ రాక్షసాన్నిర్గతాన్ బహిః ।
సహసాభ్యుత్పతన్తిస్మహరయోఽథయుయుత్సవః ॥ 33 ॥
ఉద్ఘుష్టంవానరాణాం చ రాక్షసానాం చ నిస్స్వనః ।
దిశోదశసముద్రం చ పృథివీఞ్చాన్వనాదయత్ ॥ 34 ॥
విశల్యౌతుమహాత్మానౌతావుభౌరామలక్ష్మణౌ ।
అసమ్భ్రాన్తౌజగృహతుస్తదోభౌధనుషీవరే ॥ 35 ॥
తతోవిస్ఫారయానస్యరామస్యధనురుత్తమమ్ ।
బభూవతుములశ్శబ్దోరాక్షసానామ్భయావహః ॥ 36 ॥
అశోభతతదారామోధనుర్విష్ఫారయన్ మహత్ ।
భగవానివసఙ్కృద్ధోభవోవేదమయన్ధనుః ॥ 37 ॥
ఉద్ఘుష్టంవానరాణాం చ రాక్షసానాం చ నిస్స్వనమ్ ।
జ్యాశబ్దస్తావుభౌశబ్దావతిరామస్యశుశ్రువే ॥ 38 ॥
వానరోద్ఘుష్టఘోషశ్చరాక్షసానాం చ నిస్స్వనః ।
జ్యాశబ్దశ్చాపిరామస్యత్రయంవ్యాప్యదిశోదశ ॥ 39 ॥
తస్యకార్ముకముక్సైశ్చశరైస్తత్పురగోపురమ్ ।
కైలాసశృఙ్గప్రతిమంవిశీర్ణమపతద్భువి ॥ 40 ॥
తతోరామశరాన్ దృష్టవావిమానేషుగృహేషు చ ।
సన్నాహోరాక్షసేన్ద్రాణాన్తుములస్సమపద్యత ॥ 41 ॥
తేషాంసన్నహ్యమానానాంసింహనాదం చ కుర్వతామ్ ।
శర్వరీరాక్షసేన్ద్రాణాంరౌద్రీవసమపద్యత ॥ 42 ॥
ఆదిష్టావానరేన్ద్రాస్తేసుగ్రీవేణమహాత్మనా ।
ఆసన్నద్వారమాసాద్యయుధ్యధ్వమ్ప్లవగర్షభాః ॥ 43 ॥
యశ్చవోవితథఙ్కుర్వాత్తత్రతత్రవ్యవస్థితః ।
స హన్తవ్యోహిసమ్ఫ్లుత్యరాజశాసనదూషకః ॥ 44 ॥
తేషువానరముఖేషుదీప్తోల్కోజ్జ్వలపాణిషు ।
స్థితేషుద్వారమాసాద్యరావణమ్మన్యురావిశత్ ॥ 45 ॥
తస్యజృమ్భితవిక్షేపాద్వ్యామిశ్రావైదిశోదశ ।
రూపవానివరుద్రస్యమన్యుర్గాత్రేష్వదృశ్యత ॥ 46 ॥
స నికుమ్భం చ కుమ్భం చ కుమ్భకర్ణాత్మజావుభౌ ।
ప్రేషయామాససఙ్కృద్ధోరాక్షససైర్బహుభిస్సహ ॥ 47 ॥
యూపాక్షశ్శోణితాక్షశ్చప్రజఙ్ఘఃకమ్పనస్తథా ।
నిర్యయుఃకౌమ్భకర్ణిభ్యాంసహరావణశాసనాత్ ॥ 48 ॥
శశాసచైవతాన్ సర్వాన్రాక్షసాన్ సుమహాబలాన్ ।
రాక్షసాగచ్ఛతాద్యైవసింహనాదం చ నాదయన్ ॥ 49 ॥
తతస్తుచోదితాస్తేనరాక్షసాజ్వలితాయుధాః ।
లఙ్కాయానిర్యయుర్వీరాఃప్రణదన్తఃపునఃపునః ॥ 50 ॥
రక్షసామ్భూషణస్థాభిర్భాభిస్స్వాభిశ్చసర్వశః ।
చక్రుస్తేసప్రభంవ్యోమహరయశ్చాగ్నిభిస్సహ ॥ 51 ॥
తత్రతారాధిపస్యాభాతారాణాం చ తథైవ చ ।
తయోరాభరణాసా చ బలయోర్ద్యామభాసయన్ ॥ 52 ॥
చన్ద్రాభాభూషణాభా చ గృహాణాంసాగరఃపునః ।
హరిరాక్షససైన్యానిభ్రాజయామాససర్వతః ॥ 53 ॥
తత్రచోర్ధ్వమ్ప్రదీప్తానాఙ్గృహాణాంసాగరఃపునః ।
భాభిస్సంసక్తసలిలశ్చలోర్మిశ్శుశుభేఽధికమ్ ॥ 54 ॥
పతాకాధ్వజసంసక్తముత్తమాసిపరశ్వధమ్ ।
భీమాశ్వరథమాతఙ్గన్నానాపతతిసమాకులమ్ ॥ 55 ॥
దీప్తశూలగదాఖడగప్రాసతోమరకార్ముకమ్ ।
తద్రాక్షసబలఙ్ఘోరభీమంవిక్రమపౌరుషమ్ ॥ 56 ॥
దదృశేజ్వలితప్రాసఙ్కిఙ్కిణీశతనాదితమ్ ।
హేమజాలాచితభుజంవ్యావేష్టితపరశ్వథమ్ ॥ 57 ॥
వ్యాఘూర్ణితమహాశస్త్రమ్బాణసంసక్తకార్ముకమ్ ।
గన్ధమాల్యమధూత్సేకసమ్మోదితమహానిలమ్ ॥ 58 ॥
ఘోరంశూరజనాకీర్ణమ్మహామ్బుదరనిస్స్వనమ్ ।
తద్దృష్టవాబలమాయాతంరాక్షసానాంసుదారుణమ్ ॥ 59 ॥
సఞ్చచాలప్లవఙ్గానామ్బలముచ్చైర్ననాద చ ।
జవేనాఫ్లుత్య చ పునస్తద్బలంరక్షసామ్మహత్ ॥ 60 ॥
అభ్యయాత్ప్రత్యరిబలమ్పతఙ్గాఇవపావకమ్ ।
తేషామ్భుజపరామర్శవ్యామృష్టపరిఘాశని ॥ 61 ॥
రాక్షసానామ్బలంశ్రేష్ఠమ్భూయస్తరమశోభత ।
తత్రోన్మత్తాఇవోత్పేతుర్హరయోఽథయుయుత్సవః ॥ 62 ॥
తరుశైలైరభిఘ్నన్తోముష్టిభిశ్చనిశాచరాన్ ।
తథైవాపతతాన్తేషాఙ్కపీనామసిభిశశితైః ॥ 63 ॥
శిరాంసిసహసాజహ్రూరాక్షసాభీమదర్శనా ।
దశనైర్హతకర్ణాశ్చముష్టినిష్కీర్ణమస్తకాః ॥ 64 ॥
శిలాప్రహారభగ్నాఙ్గావిచేరుస్తత్రరాక్షసాః ।
తథైవాప్యపరేతేషాఙ్కపీనామభిలక్షితా ॥ 65 ॥
ప్రవీరానభితోజఘ్నుర్ఘోరరూపానిశాచరాః ।
ఘ్నన్తమన్యఞ్జఘానాన్యఃపాతయన్తమపాతయత్ ॥ 66 ॥
గర్హమాణఞ్జగర్హేఽన్యోదశన్తమపరోఽదశత్ ।
దేహీత్యన్యోదదాత్యన్యోదదామీత్యపరఃపునః ॥ 67 ॥
కిఙ్క్లేశయసితిష్ఠేతితత్రాన్యోన్యమ్బభాషిరే ।
విప్రలమ్భితవస్త్రం చ విముక్తకవచాయుధమ్ ॥ 68 ॥
సముద్యతమహాప్రాసంయష్టిశూలాసిసఙ్కులమ్ ।
ప్రావర్తతమహారౌద్రంయుద్ధంవానరరక్షసామ్ ॥ 69 ॥
వానరాన్దశసప్తేతిరాక్షసాజఘ్నురాహవే ।
రాక్షసాన్దశసప్తేతివానరాశ్చాభ్యపాతయన్ ॥ 70 ॥
విస్రస్తకేశవసనంవిధ్వస్తకవచధ్వజమ్ ।
బలంరాక్షసమాలమ్బ్యవానరాఃపర్యవారయన్ ॥ 71 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చసప్తతితమస్సర్గః ॥
