శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టచత్వారింశస్సర్గః ।
సహ తారాఙ్గదాభ్యాం తు గత్వా స హనుమాన్కపిః ।
సుగ్రీవేణ యథోద్దిష్టం తం దేశముపచక్రమే ॥ 1 ॥
స తు దూరముపాగమ్య సర్వైస్తైః కపిసత్తమైః ।
విచినోతి స్మ విన్ధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ ॥ 2 ॥
పర్వతాగ్రాన్నదీదుర్గాన్సరాంసి విపులాన్ద్రుమాన్ ।
వృక్షషణ్డాంశ్చ వివిధాన్పర్వతాన్ఘనపాదపాన్ ॥ 3 ॥
అన్వేషమాణాస్తే సర్వే వానరాస్సర్వతో దిశమ్ ।
న సీతాం దదృశుర్వీరా మైథిలీం జనకాత్మజామ్ ॥ 4 ॥
తే భక్షయన్తో మూలాని ఫలాని వివిధాని చ ।
అన్వేషమాణా దుర్ధర్షాన్యవసం స్తత్ర తత్ర హ ॥ 5 ॥
స తు దేశో దురన్వేషో గుహాగహనవాన్మహాన్ ।
నిర్జలం నిర్జనం శూన్యం గహనం రోమహర్షణమ్ ॥ 6 ॥
త్యక్త్వా తు తం తదా దేశం సర్వే వై హరియూథపాః ।
తాదృశాన్యప్యరణ్యాని విచిత్య భృశపీడితాః ॥ 7 ॥
దేశమన్యం దురాధర్షం వివిశు శ్చాకుతో భయాః ।
యత్ర వన్ధ్యఫలా వృక్షా విపుష్పాః పర్ణవర్జితాః ॥ 8 ॥
నిస్తోయాస్సరితో యత్ర మూలం యత్ర సుదుర్లభమ్ ।
న సన్తి మహిషా యత్ర న మృగా న చ హస్తినః ॥ 9 ॥
శార్దూలాః పక్షిణో వాపి యే చాన్యే వనగోచరాః ।
న యత్రవృక్షా నౌషధ్యో న వల్ల్యో నాపి వీరుధః ॥ 10 ॥
స్నిగ్ధపత్రాస్స్థలే యత్ర పద్మిన్యః ఫుల్లపఙ్కజాః ।
ప్రేక్షణీయాస్సుగన్ధాశ్చ భ్రమరైశ్చాపివర్జితాః ॥ 11 ॥
కణ్డుర్నామ మహాభాగస్సత్యవాదీ తపోధనః ।
మహర్షిః పరమామర్షీ నియమైర్దుష్ప్రధర్షణః ॥ 12 ॥
తస్య తస్మిన్వనే పుత్రో బాలష్షోడశవార్షికః ।
ప్రణష్టో జీవితాన్తాయ క్రుద్ధస్తత్ర మహామునిః ॥ 13 ॥
తేన ధర్మాత్మనా శప్తం కృత్స్నం తత్రమహద్వనమ్ ।
అశరణ్యం దురాధర్షం మృగపక్షివివర్జితమ్ ॥ 14 ॥
తస్య తే కాననాన్తాశ్చ గిరీణాం కన్దరాణి చ ।
ప్రభవని నదీనాం చ విచిన్వన్తి సమాహితాః ॥ 15 ॥
తత్ర చాపి మహాత్మానో నాపశ్యఞ్జనకాత్మజామ్ ।
హర్తారం రావణం వాపి సుగ్రీవప్రియకారిణః ॥ 16 ॥
తే ప్రవిశ్యాఽశు తం భీమం లతాగుల్మసమావృతమ్ ।
దద్దృశుః క్రూరకర్మాణమసురం సురనిర్భయమ్ ॥ 17 ॥
తం దృష్ట్వా వానరా ఘోరం స్థితం శైలమివాపరమ్ ।
గాఢం పరిహితాస్సర్వే దృష్ట్వా తాన్పర్వతోపమమాన్ ॥ 18 ॥
సోఽపి తాన్వానరాన్సర్వాన్ నష్టా స్స్థేత్యబ్రవీద్బలీ ।
అభ్యధావత సఙ్కృద్ధో ముష్టిముద్యమ్య సంహితమ్ ॥ 19 ॥
తమాపతన్తం సహసా వాలిపుత్రోఽఙ్గదస్తదా ।
రావణోఽయమితి జ్ఞాత్వా తలేనాభిజఘాన హ ॥ 20 ॥
స వాలిపుత్రాభిహతో వక్త్రాచ్ఛోణితముద్వమన్ ।
అసురోఽభ్యపతద్భూమౌ పర్యస్త ఇవ పర్వతః ॥ 21 ॥
తేఽపి తస్మిన్నిరుచ్ఛవాసే వానరా జితకాశినః ।
వ్యచిన్వన్ప్రాయశస్తత్ర సర్వం తద్గిరిగహ్వరమ్ ॥ 22 ॥
విచితం తు తతః కృత్వా సర్వే తే కాననం పునః ।
అన్యదేవాపరం ఘోరం వివిశుర్గిరిగహ్వరమ్ ॥ 23 ॥
తే విచిత్య పునః ఖిన్నా వినిష్పత్య సమాగతాః ।
ఏకాన్తే వృక్షమూలే తు నిషేదుర్దీనమానసాః ॥ 24 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే అష్టచత్వారింశస్సర్గః ॥
