శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ త్రింశస్సర్గః ।
భిత్త్వా తు తాం గదాం బాణై రాఘవో ధర్మవత్సలః ।
స్మయమానః ఖరం వాక్యం సంరబ్ధమిదమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
ఏతత్తే బలసర్వస్వం దర్శితం రాక్షసాధమ ।
శక్తిహీనతరో మత్తో వృథా త్వమవగర్జసి ॥ 2 ॥
ఏషా బాణవినిర్భిన్నా గదా భూమితలం గతా ।
అభిధానప్రగల్భస్య తవ ప్రత్యయఘాతినీ ॥ 3 ॥
యత్త్వయోక్తం వినష్టానామహమశ్రుప్రమార్జనమ్ ।
రాక్షసానాం కరోమీతి మిథ్యా తదపి తే వచః ॥ 4 ॥
నీచస్య క్షుద్రశీలస్య మిథ్యావృత్తస్య రక్షసః ।
ప్రాణానహం హరిష్యామి గరుత్మానమృతం యథా ॥ 5 ॥
అద్య తే ఛిన్నకణ్ఠస్య ఫేనబుద్బుదభూషితమ్ ।
విదారితస్య మద్బాణైర్మహీ పాస్యతి శోణితమ్ ॥ 6 ॥
పాంసురూషితసర్వాఙ్గస్స్రస్తన్యస్త భుజద్వయః ।
స్వప్స్యసే గాం సమాలిఙ్గ్య దుర్లభాం ప్రమదామివ ॥ 7 ॥
ప్రబద్ధనిద్రే శయితే త్వయి రాక్షసపాంసనే ।
భవిష్యన్తిశరణ్యానాం శరణ్యా దణ్డకా ఇమే ॥ 8 ॥
జనస్థానే హతస్థానే తవ రాక్షస మచ్ఛరైః ।
నిర్భయా విచరిష్యన్తి సర్వతో మునయో వనే ॥ 9 ॥
అద్య విప్రసరిష్యన్తి రాక్షస్యో హతబాన్ధవాః ।
బాష్పార్ద్రవదనా దీనా భయాదన్యభయావహాః ॥ 10 ॥
అద్య శోకరసజ్ఞాస్తా భవిష్యన్తి నిరర్థకాః ।
అనురూపకులాః పత్న్యో యాసాం త్వం పతిరీదృశః ॥ 11 ॥
నృశంస నీచ క్షుద్రాత్మన్నిత్యం బ్రాహ్మణకణ్టక ।
యత్కృతే శఙ్కితైరగ్నౌ మునిభిః పాత్యతే హవిః ॥ 12 ॥
తమేవమభిసంరబ్ధం బ్రువాణం రాఘవం రణే ।
ఖరో నిర్భర్త్సయామాస రోషాత్ఖరతరస్వరః ॥ 13 ॥
దృఢం ఖల్వవలిప్తోఽసి భయేష్వపి చ నిర్భయః ।
వాచ్యావాచ్యం తతో హి త్వం మృత్యువశ్యో న బుధ్యసే ॥ 14 ॥
కాలపాశపరిక్షిప్తా భవన్తి పురుషా హి యే ।
కార్యాకార్యం న జానన్తి తే నిరస్తషడిన్ద్రియాః ॥ 15 ॥
ఏవముక్త్వా తతో రామం సంరుధ్య భ్రుకుటీం తతః ।
స దదర్శ మహాసాలమవిదూరే నిశాచరః ॥ 16 ॥
రణే ప్రహరణస్యార్థే సర్వతో హ్యవలోకయన్ ।
స తముత్పాటయామాస సన్దశ్య దశనచ్ఛదమ్ ॥ 17 ॥
తం సముత్క్షిప్య బాహుభ్యాం వినద్య చ మహాబలః ।
రామముద్దిశ్య చిక్షేప హతస్త్వమితి చాబ్రవీత్ ॥ 18 ॥
తమాపతన్తం బాణౌఘైచ్ఛిత్వా రామః ప్రతాపవాన్ ।
రోషమాహారయత్తీవ్రం నిహన్తుం సమరే ఖరమ్ ॥ 19 ॥
జాతస్వేదస్తతో రామో రోషాద్రక్తాన్తలోచనః ।
నిర్భిభేద సహస్రేణ బాణానాం సమరే ఖరమ్ ॥ 20 ॥
తస్య బాణాన్తరాద్రక్తం బహు సుస్రావ ఫేనిలమ్ ।
గిరేః ప్రస్రవణస్యేవ తోయధారాపరిస్రవః ॥ 21 ॥
విహ్వలస్సకృతో బాణైః ఖరో రామేణ సంయుగే ।
మత్తో రుధిరగన్ధేన తమేవాభ్యద్రవద్ద్రుతమ్ ॥ 22 ॥
తమాపతన్తం సంరబ్ధం కృతాస్త్రో రుధిరాప్లుతమ్ ।
అపాసర్పత్ప్రతిపదం కిఞ్చిత్వరితవిక్రమః ॥ 23 ॥
తతః పావకసఙ్కాశం వధాయ సమరే శరమ్ ।
ఖరస్య రామో జగ్రాహ బ్రహ్మదణ్డమివాపరమ్ ॥ 24 ॥
స తం దత్తం మఘవతా సురరాజేన ధీమతా ।
సన్దధే చాపి ధర్మాత్మా ముమోచ చ ఖరం ప్రతి ॥ 25 ॥
స విముక్తో మహాబాణో నిర్ఘాతసమనిస్వనః ।
రామేణ ధనురాయమ్య ఖరస్యోరసిచాపతత్ ॥ 26 ॥
స పపాత ఖరో భూమౌ దహ్యమానశ్శరానగ్నినా ।
రుద్రేణేవ వినిర్దగ్ధశ్వేతారణ్యే యథాన్తకః ॥ 27 ॥
స వృత్ర ఇవ వజ్రేణ ఫేనేన నముచిర్యథా ।
బలో వేన్ద్రాశనిహతో నిపపాత హతః ఖరః ॥ 28 ॥
తతో రాజర్షయస్సర్వే సఙ్గతాః పరమర్షయః ।
సభాజ్య ముదితా రామమిదం వచనమబ్రువన్ ॥ 29 ॥
ఏతదర్థం మహాతేజా మహేన్ద్రః పాకశాసనః ।
శరభఙ్గాశ్రమం పుణ్యమాజగామ పురన్దరః ॥ 30 ॥
ఆనీతస్త్వమిమం దేశముపాయేన మహర్షిభిః ।
ఏషాం వధార్థం క్రూరాణాం రక్షసాం పాపకర్మణామ్ ॥ 31 ॥
తదిదం నః కృతం కార్యం త్వయా దశరథాత్మజ ।
సుఖం ధర్మం చరిష్యన్తి దణ్డకేషు మహర్షయః ॥ 32 ॥
ఏతస్మిన్తరే దేవాశ్చారణైస్సహ సఙ్గతాః ।
దున్దుభీంశ్చాభినిఘ్నన్తః పుష్పవర్షం సమన్తతః ॥ 33 ॥
రామస్యోపరి సంహ్రుష్టా వవృషుర్విస్మితాస్తదా ।
అర్ధాధికముహూర్తేన రామేణ నిశితైశ్శరైః ॥ 34 ॥
చతుర్దశసహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్ ।
ఖరదూషణముఖ్యానాం నిహతాని మహాహవే ॥ 35 ॥
అహో బత మహత్కర్మ రామస్య విదితాత్మనః ।
అహో వీర్యమహో దాక్ష్యం విష్ణోరివ హి దృశ్యతే ॥ 36 ॥
ఇత్యేవముక్త్వా తే సర్వే యయుర్దేవా యథాగతమ్ ।
తస్మిన్నన్తరే వీరో లక్ష్మణస్సహ సీతయా ।
గిరిదుర్గాద్వినిష్క్రమ్య సంవివేశాశ్రమం సుఖీ ॥ 37 ॥
తతో రామస్తు విజయీ పూజ్యమానో మహర్షిభిః ।
ప్రవివేశాశ్రమం వీరో లక్ష్మణేనాభిపూజితః ॥ 38 ॥
తం దృష్ట్వా శత్రుహన్తారం మహర్షీణాం సుఖావహమ్ ।
బభూవ హృష్టా వైదేహీ భర్తారం పరిషస్వజే ॥ 39 ॥
ముదా పరమయా యుక్తా దృష్ట్వా రక్షోగణాన్హతాన్ ।
రామం చైవావ్యథం దృష్ట్వా తుతోష జనకాత్మజా ॥ 40 ॥
తతస్తు తం రాక్షససఙ్ఘమర్దనం సభాజ్యమానం ముదితైర్మహర్షిభిః ।
పునః పరిష్వజ్య శశిప్రభాననా బభూవ హృష్టా జనకాత్మజా తదా ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే త్రింశస్సర్గః ॥
