శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాదశస్సర్గః ।
ఏతచ్చ వచనం శ్రుత్వా సుగ్రీవేణ సుభాషితమ్ ।
ప్రత్యయార్థం మహాతేజా రామో జగ్రాహ కార్ముకమ్ ॥ 1 ॥
స గృహీత్వా ధనుర్ఘోరం శరమేకం చ మానదః ।
సాలముద్దిశ్య చిక్షేప జ్యాస్వనైః పూరయన్దిశః ॥ 2 ॥
స విసృష్టో బలవతా బాణస్స్వర్ణపరిష్కృతః ।
భిత్త్వా సాలాన్ గిరిప్రస్థం సప్త భూమిం వివేశ హ ॥ 3 ॥
ప్రవిష్టశ్చ ముహూర్తేన ధరాం భిత్త్వా మహాజవః ।
నిష్పత్య చ పునస్తూర్ణం స్వతూణీం ప్రవివేశ హ ॥ 4 ॥
తాన్దృష్ట్వా సప్త నిర్భిన్నాన్సాలాన్వానరపుఙ్గవః ।
రామస్య శరవేగేన విస్మయం పరమం గతః ॥ 5 ॥
స మూర్ధ్నా న్యపతదభ్మౌ ప్రలమ్బీకృతభూషణః ।
సుగ్రీవః పరమప్రీతో రాఘవాయ కృతాఞ్జలిః ॥ 6 ॥
ఇదం చోవాచ ధర్మజ్ఞం కర్మణా తేన హర్షితః ।
రామం సర్వాస్త్రవిదుషాం శ్రేష్ఠం శూరమవస్థితమ్ ॥ 7 ॥
సేన్ద్రానపి సురాన్సర్వాంస్త్వం బాణైః పురుషర్షభ ।
సమర్థస్సమరే హన్తుం కిం పున ర్వాలినం ప్రభో ॥ 8 ॥
యేన సప్తమహాసాలా గిరిర్భూమిశ్చ దారితాః ।
బాణేనైకేన కాకుత్స్థ స్థాతా తే కో రణాగ్రతః ॥ 9 ॥
అద్య మే విగతశ్శోకః ప్రీతిరద్య పరా మమ ।
సుహృదం త్వాం సమాసాద్య మహేన్ద్రవరుణోపమమ్ ॥ 10 ॥
తమద్యైవ ప్రియార్థం మే వైరిణం భ్రాతృరూపిణమ్ ।
వాలినం జహి కాకుత్స్థ మయా బద్ధోఽయమఞ్జలిః ॥ 11 ॥
తతో రామః పరిష్వజ్య సుగ్రీవం ప్రియదర్శనమ్ ।
ప్రత్యువాచ మహాప్రాజ్ఞో లక్ష్మణానుగతం వచః ॥ 12 ॥
అస్మాద్గచ్ఛేమ కిష్కిన్ధాం క్షిప్రం గచ్ఛ త్వమగ్రతః ।
గత్వా చాహ్వయ సుగ్రీవ వాలినం భ్రాతృగన్ధినమ్ ॥ 13 ॥
సర్వే తే త్వరితం గత్వా కిష్కిన్ధాం వాలినః పురీమ్ ।
వృక్షైరాత్మానమావృత్య వ్యతిష్ఠన్గహనే వనే ॥ 14 ॥
సుగ్రీవో వ్యనదద్ఘోరం వాలినోఽఽహ్వానకారణాత్ ।
గాఢం పరిహితో వేగాన్నాదైర్భిన్దన్నివామ్బరమ్ ॥ 15 ॥
తం శ్రుత్వా నినదం భ్రాతుః క్రుద్ధో వాలీ మహాబలః ।
నిశ్చక్రామ సుసంరబ్ధో భాస్కరోఽస్తతటాదివ ॥ 16 ॥
తతస్సుతుములం యుద్ధం వాలిసుగ్రీవయోరభూత్ ।
గగనే గ్రహయోర్ఘోరం బుధాఙ్గారకయోరివ ॥ 17 ॥
తలైరశనికల్పైశ్చ వజ్రకల్పైశ్చ ముష్టిభిః ।
జఘ్నతుస్సమరేఽన్యోన్యం భ్రాతరౌ క్రోధమూర్ఛితౌ ॥ 18 ॥
తతో రామో ధనుష్పాణిస్తావుభౌ సముదీక్ష్యతు ।
అన్యోన్యసదృశౌ వీరావుభౌ దేవావివాశ్వినౌ ॥ 19 ॥
యన్నావగచ్ఛత్సుగ్రీవం వాలినం వాపి రాఘవః ।
తతో న కృతవాన్బుద్ధిం మోక్తుమన్తకరం శరమ్ ॥ 20 ॥
ఏతస్మిన్నన్తరే భగ్నస్సుగ్రీవస్తేన వాలినా ।
అపశ్యన్రాఘవం నాథమృశ్యమూకం ప్రదుద్రువే ॥ 21 ॥
క్లాన్తో రుధిరసిక్తాఙ్గః ప్రహారైర్జర్ఝరీకృతః ।
వాలినాఽభిద్రుతః క్రోధాత్ప్రవివేశ మహావనమ్ ॥ 22 ॥
తం ప్రవిష్టం వనం దృష్ట్వా వాలీ శాపభయార్దితః ।
ముక్తో హ్యసి త్వమిత్యుక్త్వా స నివృత్తో మహాద్యుతిః ॥ 23 ॥
రాఘవోఽసి సహ భ్రాత్రా సహ చైవ హనూమతా ।
తదేవ వనమాగచ్ఛత్సుగ్రీవో యత్ర వానరః ॥ 24 ॥
తం సమీక్ష్యాగతం రామం సుగ్రీవస్సహలక్ష్మణమ్ ।
హ్రీమాన్దీనమువాచేదం వసుధామవలోకయన్ ॥ 25 ॥
ఆహ్వయస్వేతి మాముక్త్వా దర్శయిత్వా చ విక్రమమ్ ।
వైరిణా ఘాతయిత్వా చ కిమిదానీం త్వయా కృతమ్ ॥ 26 ॥
తామేన వేలాం వక్తవ్యం త్వయా రాఘవ తత్త్వతః ।
వాలినం న నిహన్మీతి తతో నాహమితో వ్రజే ॥ 27 ॥
తస్య చైవం బ్రువాణస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః ।
కరుణం దీనయా వాచా రాఘవః పునరబ్రవీత్ ॥ 28 ॥
సుగ్రీవ శ్రూయాతాం తాత క్రోధశ్చ వ్యపనీయతామ్ ।
కారణం యేన బాణోఽయం న మయా స విసర్జితః ॥ 29 ॥
అలఙ్కారేణ వేషేణ ప్రమాణేన గతేన చ ।
త్వం చ సుగ్రీవ వాలీ చ సదృశౌ స్థః పరస్పరమ్ ॥ 30 ॥
స్వరేణ వర్చసా చైవ ప్రేక్షితేన చ వానర ।
విక్రమేణ చ వాక్యైశ్చ వ్యక్తిం వాం నోపలక్షయే ॥ 31 ॥
తతోఽహం రూపసాదృశ్యాన్మోహితో వానరోత్తమ ।
నోత్సృజామి మహావేగం శరం శత్రునిబర్హణమ్ ॥ 32 ॥
జీవితాన్తకరం ఘోరం సాదృశ్యాత్తు విశఙ్కితః ।
మూలఘాతో న నౌ స్యాద్ధి ద్వయోరపి కృతో మయా ॥ 33 ॥
త్వయి వీరే విపన్నే హి అజ్ఞానాల్లాఘవాన్మయా ।
మౌఢ్యం చ మమ బాల్యం చ ఖ్యాపితం స్యాత్కపీశ్వర ॥ 34 ॥
దత్తాభయవధో నామ పాతకం మహదుచ్యతే ।
అహం చ లక్ష్మణశ్చైవ సీతా చ వరవర్ణినీ ॥ 35 ॥
త్వదధీనా వయం సర్వే వనేఽస్మిన్ శరణం భవాన్ ।
తస్మాద్యుధ్యస్వ భూయస్త్వం మా మా శఙ్కేశ్చ వానర ॥ 36 ॥
ఏతన్ముహూర్తే సుగ్రీవ పశ్య వాలినమాహవే ।
నిరస్తమిషుణైకేన వేష్టమానం మహీతలే ॥ 37 ॥
అభిజ్ఞానం కురుష్వ త్వమాత్మనో వానరేశ్వర ।
యేన త్వామభిజానీయాం ద్వన్ద్వయుద్ధముపాగతమ్ ॥ 38 ॥
గజపుష్పీమిమాం ఫుల్లాముత్పాట్య శుభలక్షణామ్ ।
కురు లక్ష్మణ కణ్ఠేఽస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః ॥ 39 ॥
తతో గిరితటే జాతాముత్పాట్య కుసుమాకులామ్ ।
లక్ష్మణో గజపుష్పీం తాం తస్య కణ్ఠే వ్యసర్జయత్ ॥ 40 ॥
స తయా శుశుభే శ్రీమాన్ లతయా కణ్ఠసక్తయా ।
మాలయేవ బలాకానాం ససన్ధ్య ఇవ తోయదః ॥ 41 ॥
విభ్రాజమానో వపుషా రామవాక్యసమాహితః ।
జగామ సహ రామేణ కిష్కిన్థాం వాలిపాలితామ్ ॥ 42 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ద్వాదశస్సర్గః ॥
