శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వినవతితమస్సర్గః ।
రుధిరక్లిన్నగాత్రస్తులక్ష్మణఃశుభలక్షణః ।
బభూవహృష్టస్తంహత్వాశక్రజేతారమాహవే ॥ 1 ॥
తతఃసజామ్బవన్తఞ్చహనూమన్తఞ్చవీర్యవాన్ ।
సన్నిపత్యమహాతేజాస్తాంశ్చసర్వాన్వనౌకసః ॥ 2 ॥
ఆజగామతతఃశీఘ్రంయత్రసుగ్రీవరాఘవౌ ।
విభీషణమవష్టభ్యహనూమన్తఞ్చలక్ష్మణః ॥ 3 ॥
తతోరామమభిక్రమ్యసౌమిత్రిరభివాద్య చ ।
తస్థౌభ్రాతృసమీపస్థఃశక్రస్యేన్ద్రానుజోయథా ॥ 4 ॥
నిష్టనన్నివచాగత్యరాఘవాయమహాత్మనే ।
ఆచచక్షేతదావీరోఘోరమిన్ద్రజితోవధమ్ ॥ 5 ॥
రావణేస్తుశిరశ్ఛిన్నంలక్ష్మణేనమహాత్మనా ।
న్యవేదయతరామాయతదాహృష్టోవిభీషణః ॥ 6 ॥
శ్రుత్వైవతుమహావీర్యోలక్షణనేన్ద్రజిద్వధమ్ ।
ప్రహర్షమతులంలేభేవాక్యఞ్చేదమువాచ హ ॥ 7 ॥
సాధులక్ష్మణతుష్టోఽస్మికర్మచాసుకరఙ్కృతమ్ ।
రావణేర్హివినాశేనజితముత్యపధారయ ॥ 8 ॥
స తంశిరస్యుపాఘ్రాయలక్ష్మణఙ్కీర్తివర్ధనమ్ ।
లజ్జమానమ్బలాత్స్నేహాదఙ్గమారోప్యవీర్యవాన్ ॥ 9 ॥
ఉపవేశ్యతముత్సఙ్గేపరిష్వజ్యావపీడితమ్ ।
భ్రాతరంలక్ష్మణంస్నిగ్ధమ్పునఃపునరుదైక్షత ॥ 10 ॥
శల్యసమ్పీడితంశస్తన్నిఃశ్వసన్తన్తుంలక్ష్మణమ్ ।
రామస్తుదుఃఖసన్తప్తన్తన్తునిఃశ్వాసపీడితమ్ ॥ 11 ॥
మూర్ధ్నిచైనముపాఘ్రాయభూయఃసంస్పృశ్య చ త్వరన్ ।
ఉవాచలక్ష్మణంవాక్యమాశ్వాస్యపురుషర్షభః ॥ 12 ॥
కృతమ్పరమకళ్యాణఙ్కర్మదుష్కరకర్మణా ।
అద్యమన్యేహతేపుత్రేరావణన్నిహతంయుధి ॥ 13 ॥
అద్యాహంవిజయీశత్రౌహతేతస్మిన్ దురాత్మని ।
రావణస్యనృశంసస్యదిష్ట్యావీరత్వయారణే ॥ 14 ॥
ఛిన్నోహిదక్షిణోబాహుః స హితస్యవ్యపాశ్రయః ।
విభీషణహనూమద్భ్యాఙ్కృతఙ్కర్మమహద్రణే ॥ 15 ॥
అహోరాత్రైస్త్రిభిర్వీరఃకథఞ్చితవన్దిపాతితః ।
విరమిత్రఃకృతోఽస్మ్యద్యనిర్యాస్యతిహిరావణః ॥ 16 ॥
బలవ్యూహేనమహతాశ్రుత్వాపుత్త్రన్నిపాతితమ్ ।
తమ్పుత్రవధసన్తప్తన్నిర్యాన్తంరాక్షసాధిపమ్ ॥ 17 ॥
బలేనావృత్యమహతానిహనిష్యామిదుర్జయమ్ ।
త్వయాలక్ష్మణనాథేనసీతా చ పృథివీ చ మే ॥ 18 ॥
న దుష్ప్రాపాహతేతస్మిన్ శక్రజేతరిచాహవే ।
సతమ్భ్రాతరమాశ్వాస్యపరిష్వజ్య చ రాఘవః ॥ 19 ॥
రామఃసుషేణమ్ముదితస్సమాభాష్యేదమబ్రవీత్ ।
సశల్యోఽయమ్మహాప్రాజ్ఞస్సౌమిత్రిర్మిత్రవత్సలః ॥ 20 ॥
యథాభవతిసుస్వస్థస్తథాత్వంసముపాచర ।
విశల్యఃక్రియతాఙ్క్షిప్రంసౌమిత్రిస్సవిభీషణః ॥ 21 ॥
ఋక్ష్వానరసైన్యానాంశూరాణాన్ద్రుమయోధినామ్ ।
యేచాప్యన్యేఽత్రయుధ్యన్తిసశల్యావ్రణినస్తథా ॥ 22 ॥
తేఽపిసర్వేప్రయత్నేనక్రియన్తాంసుఖినస్తథా ।
ఏవముక్తస్తురామేణమహాత్మాహరియూథపః ॥ 23 ॥
లక్ష్మణాయదరౌనస్తస్సుషేణఃపరమౌషధమ్ ।
స తస్యగన్ధమాఘ్రాయవిశల్యస్సమపద్యత ॥ 24 ॥
తదానిర్వేదనశ్చైవసంరూఢవ్రణఏవ చ ।
విభీషణముఖానాం చ సుహృదాంరాఘవాజ్నాయా ॥ 25 ॥
సర్వవానరముఖ్యానాఞ్చికిత్సామకరోత్తదా ।
తతఃప్రకృతిమాపన్నోహృతశల్యోగతవ్యథః ॥ 26 ॥
సౌమిత్రిర్ముదితస్తత్ర క్షణేన విగతజ్వరః ।
తదైవరామఃప్లవగాధిపస్తథావిభీషణశ్చర్క్షపతిశ్చజామ్బవాన్ ।
ఆవేక్ష్యసౌమిత్రిమరోగముథతితమ్ముదాససైన్యాస్సుచిరఞ్జహర్షిరే ॥ 27 ॥
అపూజయత్కర్మ స లక్ష్మణస్యసుదుష్కరన్దాశరథిర్మహాత్మా ।
బభూవహృష్టోవానరేన్ద్రోనిశమ్యతంశక్రజితన్నిపాతితమ్ ॥ 28 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ద్వినవతితమస్సర్గః ॥
