శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చత్రింశస్సర్గః ।
తతశ్శూర్పణఖావాక్యం తచ్ఛ్రుత్వా రోమహర్షణమ్ ।
సచివానభ్యనుజ్ఞాయ కార్యం బుద్ధ్వా జగామ హ ॥ 1 ॥
తత్కార్యమనుగమ్యాథ యథావదుపలభ్య చ ।
దోషాణాం చ గుణానాం చ సమ్ప్రధార్య బలాబలమ్ ॥ 2 ॥
ఇతి కర్తవ్యమిత్యేవ కృత్వా నిశ్చయమాత్మనః ।
స్థిరబుద్ధిస్తతో రమ్యాం యానశాలాం జగామ హ ॥ 3 ॥
యానశాలాం తతో గత్వా ప్రచ్ఛన్నో రాక్షసాధిపః ।
సూతం సఞ్చోదయామాస రథస్సంయోజ్యతామితి ॥ 4 ॥
ఏవముక్తః క్షేణేనైవ సారథిర్లఘువిక్రమః ।
రథం సంయోజయామాస తస్యాభిమతముత్తమమ్ ॥ 5 ॥
కాఞ్చనం రథమాస్థాయ కామగం రత్నభూషితమ్ ।
పిశాచవదనైర్యుక్తం ఖరైః కాఞ్చనభూషణైః ॥ 6 ॥
మేఘప్రతిమనాదేన స తేన ధనదానుజః ।
రాక్షసాధిపతిశ్శ్రీమాన్యయౌ నదనదీపతిమ్ ॥ 7 ॥
స శ్వేతవాలవ్యజనః శ్వేతచ్ఛత్రో దశాననః ।
స్నిగ్ధవైదూర్యసఙ్కాశ స్తప్తకాఞ్చనకుణ్డలః ॥ 8 ॥
వింశద్భుజో దశగ్రీవో దర్శనీయపరిచ్ఛదః ।
త్రిదశారిర్మునీన్ద్రఘ్నో దశశీర్ష ఇవాద్రిరాట్ ॥ 9 ॥
కామగం రథమాస్థాయ శుశుభే రాక్షసేశ్వరః ।
విద్యున్మణ్డలవాన్మేఘస్సబలాక ఇవామ్బరే ॥ 10 ॥
స శైలం సాగరానూపం వీర్యవానవలోకయన్ ।
నానాపుష్పఫలైర్వృక్షైరనుకీర్ణం సహస్రశః ॥ 11 ॥
శీతమఙ్గలతోయాభిః పద్మినీభిస్సమన్తతః ।
విశాలైరాశ్రమపదైర్వేదిమద్భిస్సమావృతమ్ ॥ 12 ॥
కదల్యాఢకిసమ్బాధం నారికేలోపశోభితమ్ ।
సాలైస్తాలైస్తమాలైశ్చ పుష్పితైస్తరుభిర్వృతమ్ ॥ 13 ॥
నాగైస్సుపర్ణైర్గన్ధైర్వైః కిన్నరైశ్చ సహస్రశః ।
అజైర్వైఖానసైర్మాషైర్వాలఖిల్యైర్మరీచిపైః ॥ 14 ॥
అత్యన్తనియతాహారైశ్శోభితం పరమర్షిభిః ।
జితకామైశ్చ సిద్ధైశ్చ చారణైరుపశోభితమ్ ॥ 15 ॥
దివ్యాభరణమాల్యాభిర్దివ్యరూపాభిరావృతమ్ ।
క్రీడారతివిధిజ్ఞాభిరప్సరోభిస్సహస్రశః ॥ 16 ॥
సేవితం దేవపన్తీభిశ్శ్రీమతీభిశ్శ్రియాఽఽవృతమ్ ।
దేవదానవసఙ్ఘైశ్చ చరితం త్వమృతాశిభిః ॥ 17 ॥
హంసక్రౌఞ్చప్లవాకీర్ణం సారసైస్సమ్ప్రణాదితమ్ ।
వైఢూర్యప్రస్తరం రమ్యం స్నిగ్ధం సాగరతేజసా ॥ 18 ॥
పాణ్డురాణి విశాలాని దివ్యమాల్యయుతాని చ ।
తూర్యగీతాభిజుష్టాని విమానాని సమన్తతః ॥ 19 ॥
తపసా జితలోకానాం కామగాన్యభిసమ్పతన్ ।
గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ దదర్శ ధనదానుజః ॥ 20 ॥
నిర్యాసరసమూలానాం చన్దనానాం సహస్రశః ।
వనాని పశ్యన్సౌమ్యాని ఘ్రాణతృప్తికరాణి చ ॥ 21 ॥
అగరూణాం చ ముఖ్యానాం వనాన్యుపవనాని చ ।
తక్కోలానాం చ జాత్యానాం ఫలానాం చ సుగన్ధినామ్ ॥ 22 ॥
పుష్పాణి చ తమాలస్య గుల్మాని మరిచస్య చ ।
ముక్తానాం చ సమూహాని శుష్యమాణాని తీరతః ॥ 23 ॥
శఙ్ఖానాం ప్రసరం చైవ ప్రవాలనిచయం తథా ।
కాఞ్చనాని చ శైలాని రాజతాని చ సర్వశః ॥ 24 ॥
ప్రస్రవాణి మనోజ్ఞాని ప్రసన్నాని హ్రదాని చ ।
ధనధాన్యోపపన్నాని స్త్రీరత్నైశ్శోభితాని చ ॥ 25 ॥
హస్త్యశ్వరథగాఢాని నగరాణ్యవలోకయన్ ।
తం సమం సర్వతస్నిగ్ధం మృదుసంస్పర్శమారుతమ్ ।
అనూపం సిన్ధురాజస్య దదర్శ త్రిదివోపమమ్ ॥ 26 ॥
తత్రాపశ్యత్స మేఘాభం న్యగ్రోధమృషిభిర్వృతమ్ ॥ 27 ॥
సమన్తాద్యస్య తాశ్శాఖాశ్శతయోజనమాయతాః ।
యస్య హస్తినమాదాయ మహాకాయం చ కచ్ఛపమ్ ॥ 28 ॥
భక్షార్థం గరుడశ్శాఖామాజగామ మహాబలః ।
తస్య తాం సహసా శాఖాం భారేణ పతగోత్తమః ॥ 29 ॥
సుపర్ణః పర్ణబహులాం బభఞ్జ చ మహాబలః ।
తత్ర వైఖానసా మాషా వాలఖిల్యా మరీచిపాః ॥ 30 ॥
అజా బభూవుర్ధూమ్రాశ్చ సఙ్గతాః పరమర్షయః ।
తేషాం దయార్థం గరుడస్తాం శాఖాం శతయోజనామ్ ॥ 31 ॥
జగామాదాయ వేగేన తౌ చోభౌ గజకచ్ఛపౌ ।
ఏకపాదేన ధర్మాత్మా భక్షయిత్వా తదామిషమ్ ॥ 32 ॥
నిషాదవిషయం హత్వా శాఖయా పతగోత్తమః ।
ప్రహర్షమతులం లేభే మోక్షయిత్వా మహామునీన్ ॥ 33 ॥
స తేనైవ ప్రహర్షేణ ద్విగుణీకృతవిక్రమః ।
అమృతానయనార్థం వై చకార మతిమాన్మతిమ్ ॥ 34 ॥
అయోజాలాని నిర్మథ్య భిత్వా రత్నమయం గృహమ్ ।
మహేన్ద్రభవనాద్గుప్తమాజహారామృతం తతః ॥ 35 ॥
తం మహర్షిగణైర్జుష్టం సుపర్ణకృతలక్షణమ్ ।
నామ్నా సుభద్రం న్యగ్రోధం దదర్శ ధనదానుజః ॥ 36 ॥
తం తు గత్వా పరం పారం సముద్రస్య నదీపతేః ।
దదర్శాశ్రమమేకాన్తే రమ్యే పుణ్యే వనాన్తరే ॥ 37 ॥
తత్ర కృష్ణాజినధరం జటావల్కలధారిణమ్ ।
దదర్శ నియతాహారం మారీచం నామ రాక్షసామ్ ॥ 38 ॥
స రావణస్సమాగమ్య విధివత్తేన రక్షసా ।
మారీచేనార్చితో రాజా సర్వకామైరమానుషైః ॥ 39 ॥
తం స్వయం పూజయిత్వా తు భోజనేనోదకేన చ ।
అర్థోపహితయా వాచా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 40 ॥
కచ్చిత్సుకుశలం రాజన్లఙ్కాయాం రాక్షసేశ్వర ।
కేనార్థేన పునస్త్వం వై తూర్ణమేవమిహాగతః ॥ 41 ॥
ఏవముక్తో మహాతేజా మారీచేన స రావణః ।
తతః పశ్చాదిదం వాక్యమబ్రవీద్వాక్యకోవిదః ॥ 42 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చత్రింశస్సర్గః ॥
