శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ అశీతితమస్సర్గః ।
అథ భూమిప్రదేశజ్ఞాస్సూత్రకర్మవిశారదాః ।
స్వకర్మాభిరతాశ్శూరాః ఖనకా యన్త్రకాస్తథా ॥ 1 ॥
కర్మాన్తికాః స్థపతయః పురుష యన్త్రకోవిదాః ।
తథా వార్ధకయశ్చైవ మార్గిణో వృక్షతక్షకాః ॥ 2 ॥
కూపకారాస్సుధాకారార్వంశకర్మకృతస్తథా ।
సమర్థా యే చ ద్రష్టారః పురతస్తే ప్రతస్థిరే ॥ 3 ॥
అథ భూమిప్రదేశజ్ఞాస్సూత్రకర్మవిశారదాః ।
స్వకర్మాభిరతాశ్శూరాః ఖనకా యన్త్రకాస్తథా ॥ 4 ॥
కర్మాన్తికాః స్థపతయః పురుష యన్త్రకోవిదాః ।
తథా వార్ధకయశ్చైవ మార్గిణో వృక్షతక్షకాః ॥ 5 ॥
కూపకారాస్సుధాకారార్వంశకర్మకృతస్తథా ।
సమర్థా యే చ ద్రష్టారః పురతస్తే ప్రతస్థిరే ॥ 6 ॥
స తు హర్షాత్తముద్దేశం జనౌఘో విపులః ప్రయాన్ ।
అశోభత మహావేగస్సముద్ర ఇవ పర్వణి ॥ 7 ॥
తే స్వవారం సమాస్థాయ వర్త్మకర్మణి కోవిదాః ।
కరణైర్వివిధోపేతైః పురస్తాత్సమ్ప్రతస్థిరే ॥ 8 ॥
లతావల్లీ శ్చ గుల్మాంశ్చ స్థాణూనశ్మన ఏవ చ ।
జనాయాఞ్చక్రిరే మార్గం ఛిన్దన్తో వివిధాన్ద్రుమాన్ ॥ 9 ॥
అవృక్షేషు చ దేశేషు కేచిద్వృక్షానరోపయన్ ।
కేచిత్కుఠారైష్టఙ్కైశ్చ దాత్రైశ్చిన్దన్క్వచిత్క్వచిత్ ॥ 10 ॥
అపరే వీరణస్తమ్భాన్బలినో బలవత్తరాః ।
విధమన్తి స్మ దుర్గాణి స్థలాని చ తతస్తతః ॥ 11 ॥
అపరేఽపూరయన్కూపాన్పాంసుభి శ్శ్వభ్రమాయతమ్ ।
నిమ్నభాగాన్స్తతః కేచిత్సమాన్శ్చక్రు స్సమన్తతః ॥ 12 ॥
బబన్ధుర్బన్ధనీయాంశ్చ క్షోద్యాన్సఞ్చుక్షుదుస్తదా ।
బిభిదుర్భేదనీయాంశ్చ తాంస్తాన్దేశాన్నరా స్తదా ॥ 13 ॥
అచిరేణైవ కాలేన పరివాహాన్బహూదకాన్ ।
చక్రుర్బహువిధాకారాన్ సాగరప్రతిమాన్బహూన్ ॥ 14 ॥
నిర్జలేషు చ దేశేషు ఖానయామాసురుత్తమాన్ ।
ఉదపానాన్బహువిధాన్వేదికాపరిమణ్డితాన్ ॥ 15 ॥
ససుధాకుట్టిమతలః ప్రపుష్పితమహీరుహః ।
మత్తోద్ఘుష్ట ద్విజగణః పతాకాభిరలఙ్కృతః ॥ 16 ॥
చన్దనోదకసంసిక్తో నానాకుసుమభూషితః ।
బహ్వశోభత సేనాయాః పన్థా స్సురపథోపమః ॥ 17 ॥
ఆజ్ఞాప్యాథ యథాఽజ్ఞప్తి యుక్తాస్తేఽధికృతా నరాః ।
రమణీయేషు దేశేషు బహుస్వాదుఫలేషు చ ॥ 18 ॥
యో నివేశస్త్వభిప్రేతో భరతస్య మహాత్మనః ।
భూయస్తం శోభయామాసుర్భూషాభిర్భూషణోపమమ్ ॥ 19 ॥
నక్షత్రేషు ప్రశస్తేషు ముహూర్తేషు చ తద్విదః ।
నివేశాన్ స్థాపయామాసుర్భరతస్య మహాత్మనః ॥ 20 ॥
బహుపాంసుచయాశ్చాపి పరిఖాపరివారితాః ।
తత్రేన్ద్రకీలప్రతిమాః ప్రతోలీవరశోభితాః ॥ 21 ॥
ప్రాసాదమాలావితతా స్సౌధప్రాకారసంవృతాః ।
పతాకాశోభితా స్సర్వే సునిర్మితమహాపథాః ॥ 22 ॥
విసర్పద్భిరివాఽకాశే విటఙ్కాగ్రవిమానకైః ।
సముచ్ఛ్రితైర్నివేశాస్తే బభుశ్శక్రపురోపమాః ॥ 23 ॥
జాహ్నవీం తు సమాసాద్య వివిధద్రుమకాననామ్ ।
శీతలామలపానీయాం మహామీనసమాకులామ్ ॥ 24 ॥
సచన్ద్రతారాగణమణ్డితం యథా నభః క్షపాయామమలం విరాజతే ।
నరేన్ద్రమార్గస్స తథా వ్యరాజత క్రమేణ రమ్యః శుభశిల్పినిర్మితః ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే అశీతితమస్సర్గః ॥
