శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ నవాధికశతతమస్సర్గః ।
జాబాలేస్తు వచశ్శ్రుత్వా రామ స్సత్యాత్మనాం వరః ।
ఉవాచ పరయా భక్త్యా స్వబుద్ధ్యా చావిపన్నయా ॥ 1 ॥
భవాన్మే ప్రియకామార్థం వచనం యదిహోక్తవాన్ ।
అకార్యం కార్యసఙ్కాశమపథ్యం పథ్యసమ్మతమ్ ॥ 2 ॥
నిర్మర్యాదస్తు పురుషః పాపాచారసమన్వితః ।
మానం న లభతే సత్సు భిన్నచారిత్రదర్శనః ॥ 3 ॥
కులీనమకులీనం వా వీరం పురుషమానినమ్ ।
చారిత్రమేవ వ్యాఖ్యాతి శుచిం వా యది వాఽశుచిమ్ ॥ 4 ॥
అనార్యస్త్వార్యసఙ్కాశ శ్శౌచాద్దీనస్తాథాఽశుచిః ।
లక్షణ్యవదలక్షణ్యో దుశ్శీలశ్శీలవానివ ॥ 5 ॥
అధర్మం ధర్మవేశేణ యదీమం లోకసఙ్కురమ్ ।
అభిపత్స్యే శుభం హిత్వా క్రియావిధివివర్జితమ్ ॥ 6 ॥
కశ్చేతయానః పురుషః కార్యాకార్యవిచక్షణః ।
బహుమంస్యతి మాం లోకే దుర్వృత్తం లోకదూషణమ్ ॥ 7 ॥
కస్య దాస్యామ్యహం వృత్తం కేన వా స్వర్గమాప్నుయామ్ ।
ఆనయా వర్తమానో హి వృత్త్యా హీనప్రతిజ్ఞయా ॥ 8 ॥
కామవృత్తస్త్వయం లోకః కృత్స్న స్సముపవర్తతే ।
యద్వృత్తా స్సన్తి రాజానస్తద్వృత్తా స్సన్తి హి ప్రజాః ॥ 9 ॥
సత్యమేవానృశంసం చ రాజవృత్తం సనాతనమ్ ।
తస్మాత్సత్యాత్మకం రాజ్యం సత్యే లోకః ప్రతిష్ఠితః ॥ 10 ॥
ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ సత్యమేవ హి మేనిరే ।
సత్యవాదీ హి లోకేఽస్మిన్పరమం గచ్ఛతి క్షయమ్ ॥ 11 ॥
ఉద్విజన్తే యథా సర్పాన్నరాదనృతవాదినః ।
ధర్మ స్సత్యం పరో లోకే మూలం స్వర్గస్య చోచ్యతే ॥ 12 ॥
సత్యమేవేశ్వరో లోకే సత్యం పద్మాశ్రితా సదా ।
సత్యమూలాని సర్వాణి సత్యాన్నాస్తి పరం పదమ్ ॥ 13 ॥
దత్తమిష్టం హుతం చైవ తప్తాని చ తపాంసి చ ।
వేదా స్సత్యప్రతిష్ఠానా స్తస్మాత్సత్యపరో భవేత్ ॥ 14 ॥
ఏకః పాలయతే లోకమేకః పాలయతే కులమ్ ।
మజ్జత్యేకో హి నిరయ ఏక స్స్వర్గే మహీయతే ॥ 15 ॥
సోఽహం పితుర్నియోగం తు కిమర్థం నానుపాలయే ।
సత్యప్రతిశ్రవ స్సత్యం సత్యేన సమయీకృతః ॥ 16 ॥
నైవ లోభాన్న మోహాద్వా న హ్యజ్ఞానాత్తమోఽన్వితః ।
సేతుం సత్యస్య భేత్స్యామి గురో స్సత్యప్రతిశ్రవః ॥ 17 ॥
అసత్యసన్ధస్య సతశ్చలస్యాస్థిరచేతసః ।
నైవ దేవా న పితరః ప్రతీచ్ఛన్తీతి నః శ్రుతమ్ ॥ 18 ॥
ప్రత్యగాత్మమిమం ధర్మం సత్యం పశ్యామ్యహం స్వయమ్ ।
భార స్సత్పురుషాచీర్ణస్తదర్థమభిమన్యతే ॥ 19 ॥
క్షాత్రం ధర్మమహన్త్యక్ష్యే హ్యధర్మం ధర్మసంహితమ్ ।
క్షుద్రైర్నృశంసైర్లుబ్ధైశ్చ సేవితం పాపకర్మభిః ॥ 20 ॥
కాయేన కురుతే పాపం మనసా సమ్ప్రధార్య తత్ ।
అనృతం జిహ్వయా చాహ త్రివిధం కర్మపాతకమ్ ॥ 21 ॥
భూమిః కీర్తిర్యశో లక్ష్మీః పురుషం ప్రార్థయన్తి హి ।
సత్యం సమనువర్తనే సత్యమేవ భజేత తతః ॥ 22 ॥
శ్రేష్ఠం హ్యనార్యమేవ స్యాద్యద్భవానవధార్య మామ్ ।
ఆహ యుక్తి కరైర్వాక్యైరిదం భద్రం కురుష్వ హ ॥ 23 ॥
కథం హ్యహం ప్రతిజ్ఞాయ వనవాసమిమం గురోః ।
భరతస్య కరిష్యామి వచో హిత్వా గురోర్వచః ॥ 24 ॥
స్థిరా మయా ప్రతిజ్ఞాతా ప్రతిజ్ఞా గురుసన్నిధౌ ।
ప్రహృష్యమాణా సా దేవీ కైకేయీ చాభవత్తదా ॥ 25 ॥
వనవాసం వసన్నేవ శుచిర్నియతభోజనః ।
మూలపుష్పఫలైః పుణ్యైః పిత్రూన్ దేవాంశ్చ తర్పయన్ ॥ 26 ॥
సన్తుష్టపఞ్చవర్గోఽహం లోకయాత్రాం ప్రవర్తయే ।
అకుహ శ్శ్రద్ధధానస్సన్కార్యాకార్యవిచక్షణః ॥ 27 ॥
వనవాసం వసన్నేవం శుచిర్నియతభోజనః ।
మూలైః పుష్పైః ఫలైః పుణ్యైః పిత్రూన్ దేవాంశ్చ తర్పయన్ ॥ 28 ॥
సన్తుష్టపఞ్చవర్గోఽహం లోకయాత్రాం ప్రవర్తయే ।
అకుహ శ్శ్రద్ధధానస్సన్కార్యాకార్యవిచక్షణః ॥ 29 ॥
కర్మభూమిమాం ప్రాప్య కర్తవ్యం కర్మ యచ్ఛుభమ్ ।
అగ్నిర్వాయుశ్చ సోమశ్చ కర్మణాం ఫలభాగినః ॥ 30 ॥
శతం క్రతూనామాహృత్య దేవరాట్ త్రిదివం గతః ।
తపాంస్యుగ్రాణి చాస్థాయ దివం యాతా మహర్షయః ॥ 31 ॥
అమృష్యమాణః పునరుగ్రతేజాః నిశమ్య తం నాస్తికవాక్యహేతుమ్ ।
అథాబ్రవీత్తం నృపతేస్తనూజో విగర్హమాణో వచనాని తస్య ॥ 32 ॥
సత్యం చ ధర్మం చ పరాక్రమం చ భూతానుకమ్పాం ప్రియవాదితాం చ ।
ద్విజాతిదేవాతిధిపూజనం చ పన్థానమాహుస్త్రిదివస్య సన్తః ॥ 33 ॥
తేనైవమాజ్ఞాయ యథావదర్థమేకోదయం సమ్ప్రతిపద్య విప్రాః ।
ధర్మం చరన్త స్సకలం యథావత్కాఙ్క్షన్తి లోకాగమమప్రమత్తాః ॥ 34 ॥
నిన్దామ్యహం కర్మ కృతం పితుస్తద్యస్త్వామగృహ్ణాద్విషమస్థబుద్ధిమ్ ।
బుద్ధ్యాఽనయైవంవిధయా చరన్తం సునాస్తికం ధర్మపథాదపేతమ్ ॥ 35 ॥
యథా హి చోరః స తథా హి బుద్ధస్తథాగతం నాస్తికమత్ర విద్ధి ।
తస్మాద్ధి యః శఙ్క్యతమః ప్రజానాం న నాస్తికేనాభిముఖో బుధః స్యాత్ ॥ 36 ॥
త్వత్తో జనాః పూర్వతరే ద్విజాచ్శ్ర శుభాని కర్మాణి బహూని చక్రుః ।
జిత్వా సదేమం చ పరం చ లోకం తస్మావ్దిజా స్వస్తి హుతం కృతం చ ॥ 37 ॥
ధర్మే రతాః సత్పురుషైః సమేతాస్తేజస్వినో దానగుణప్రధానాః ।
అహింసకా వీతమలాశ్చ లోకే భవన్తి పూజ్యా మునయః ప్రధానాః ॥ 38 ॥
ఇతి బ్రువన్తం వచనం సరోషం రామం మహాత్మానమదీనసత్త్వమ్ ।
ఉవాచ పథ్యం పునరాస్తికం చ సత్యం వచః సానునయం చ విప్రః ॥ 39 ॥
న నాస్తికానాం వచనం బ్రవీమ్యహం న నాస్తికోఽహం న చ నాస్తి కిఞ్చన ।
సమీక్ష్య కాలం పునరాస్తికోఽభవం భవేయ కాలే పునరేవ నాస్తికః ॥ 40 ॥
న చాపి కాలోఽయ ముపాగతశ్శనైర్యథా మయా నాస్తికవాగుదీరితా ।
నివర్తనార్థం తవ రామ కారణాత్ ప్రసాదనార్థం చ మయైతదీరితమ్ ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే నవాధికశతతమస్సర్గః ॥
