శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ షట్పఞ్చాశస్సర్గః ।
అథ రాత్ర్యాం వ్యతీతాయామవసుప్తమనన్తరమ్ ।
ప్రబోధయామాస శనైర్లక్ష్మణం రఘునన్దనః ॥ 1 ॥
సౌమిత్రే శ్రుణు వన్యానాం వల్గు వ్యాహరతాం స్వనమ్ ।
సమ్ప్రతిష్ఠామహే కాల ప్రస్థానస్య పరన్తప ॥ 2 ॥
స సుప్తస్సమయే భ్రాత్రా లక్ష్మణః ప్రతిబోధితః ।
జహౌ నిద్రాం చ తన్ద్రీం చ ప్రసక్తం చ పథి శ్రమమ్ ॥ 3 ॥
తత ఉత్థాయ తే సర్వే స్పృష్ట్వా నద్యా శ్శివం జలమ్ ।
పన్థానమృషిణాఽదిష్టం చిత్రకూటస్య తం యయుః ॥ 4 ॥
తతస్సమ్ప్రస్థితః కాలే రామస్సౌమిత్రిణా సహ ।
సీతాం కమలపత్రాక్షీమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 5 ॥
ఆదిప్తానివ వైదేహి సర్వతః పుష్పితాన్నగాన్ ।
స్వైః పుష్పైః కింశుకాన్ పశ్య మాలినశిశిరాత్యయే ॥ 6 ॥
పశ్య భల్లాతకాన్ ఫుల్లాన్నరై రనుపసేవితాన్ ।
ఫలపత్రైరవనతా న్నూనం శక్ష్యామ జీవితుమ్ ॥ 7 ॥
పశ్య ద్రోణప్రమాణాని లమ్బమానాని లక్ష్మణ ।
మధూని మధుకారీభి స్సమ్భృతాని నగే నగే ॥ 8 ॥
ఏష క్రోశతి నత్యూహస్తం శిఖీ ప్రతికూజతి ।
రమణీయే వనోద్దేశే పుష్పసంస్తరసఙ్కటే ॥ 9 ॥
మాతఙ్గయూథానుసృతం పక్షిసంఙ్ఘానునాదితమ్ ।
చిత్రకూటమిమం పశ్య ప్రవృద్ధశిఖరం గిరిమ్ ॥ 10 ॥
సమభూమితలే రమ్యే ద్రుమైర్బహుభిరావృతే ।
పుణ్యే రంస్యామహే తాత చిత్రకూటస్య కాననే ॥ 11 ॥
తతస్తౌ పాదచారేణ గచ్ఛన్తౌ సహ సీతయా ।
రమ్యమాసేదతుశ్శైలం చిత్రకూటం మనోరమమ్ ॥ 12 ॥
తన్తు పర్వతమాసాద్య నానాపక్షిగణాయుతమ్ ।
బహుమూలఫలం రమ్యం సమ్పన్నం సరసోదకమ్ ॥ 13 ॥
మనోజ్ఞోఽయం గిరిస్సౌమ్య నానాద్రుమలతాయుతః ।
బహుమూలఫలో రమ్య స్స్వాజీవః ప్రతిభాతి మే ॥ 14 ॥
మునయశ్చ మహాత్మానో వసన్త్యస్మి శిలోచ్చయే ।
అయం వాసో భవేత్తావదత్ర సౌమ్య రమేమహి ॥ 15 ॥
ఇతి సీతా చ రామశ్చ లక్ష్మణశ్చ కృతాఞ్జలిః ।
అభిగమ్యాఽశ్రమం సర్వే వాల్మీకి మభివాదయన్ ॥ 16 ॥
తాన్మహర్షి ప్రముదితః పూజయామాస ధర్మవిత్ ।
అస్యతామితి చోవాచ స్వాగన్తు నివేద్య చ ॥ 17 ॥
తతోఽబ్రవీన్మహాబాహుర్లక్ష్మణం లక్ష్మణాగ్రజః ।
సన్నివేద్య యథాన్యాయ మాత్మానమృషయే ప్రభుః ॥ 18 ॥
లక్ష్మణాఽఽనయ దారూణి దృఢాని చ వరాణి చ ।
కురుష్వాఽవసథం సౌమ్య వాసే మేఽభిరతం మనః ॥ 19 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సౌమిత్రిర్వివిధాన్ ద్రుమాన్ ।
ఆజహార తత శ్చక్రే పర్ణశాలామరిన్దమః ॥ 20 ॥
తాం నిష్ఠితాం బద్ధకటాం దృష్ట్వా రామస్సుదర్శనామ్ ।
శుశ్రూషమాణమేకాగ్రమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 21 ॥
ఐణేయం మాంసమాహృత్య శాలాం యక్ష్యామహే వయమ్ ।
కర్తవ్యం వాస్తుశమనం సౌమిత్రే చిరజీవిభిః ॥ 22 ॥
మృగం హత్వాఽఽనయ క్షిప్రం లక్ష్మణేహ శుభేక్షణ ।
కర్తవ్య శ్శాస్త్రదృష్టో హి విధిర్ధర్మమనుస్మర ॥ 23 ॥
భ్రాతుర్వచనమాజ్ఞాయ లక్ష్మణః పరవీరహా ।
చకార స యథోక్తం చ తం రామ పునరబ్రవీత్ ॥ 24 ॥
ఐణేయం శ్రపయస్వైతచ్ఛాలాం యక్ష్యామహే వయమ్ ।
త్వర సౌమ్య ముహూర్తోఽయం ధ్రువశ్చ దివసోఽప్యయమ్ ॥ 25 ॥
స లక్ష్మణః కృష్ణమృగం మేధ్యం హత్వా ప్రతాపవాన్ ।
అథ చిక్షేప సౌమిత్రిస్సమిద్ధే జాతవేదసి ॥ 26 ॥
తన్తు పక్వం పరిజ్ఞాయ నిష్టప్తం ఛిన్నశోణితమ్ ।
లక్ష్మణః పురుషవ్యాఘ్రమథ రాఘవమబ్రవీత్ ॥ 27 ॥
అయం సర్వః సమస్తాగ్ఙః శ్రృతః కృష్ణమృగో మయా ।
దేవతాం దేవసఙ్కాశ యజస్వ కుశలో హ్యసి ॥ 28 ॥
రామః స్నాత్వా తు నియతో గుణవాన్ జప్యకోవిదః ।
సఙ్గ్రహేణాకరోత్ స్రవార్న మన్త్రాన్ సత్రావసానికాన్ ॥ 29 ॥
ఇష్ట్వా దేవగణాన్సర్వాన్వివేశాఽవసథం శుచిః ।
బభూవ చ మనోహ్లాదో రామస్యామితతేజసః ॥ 30 ॥
వైశ్వదేవబలిం కృత్వా రౌద్రం వైష్ణవ మేవ చ ।
వాస్తుసంశమనీయాని మఙ్గలాని ప్రవర్తయన్ ॥ 31 ॥
జపం చ న్యాయత కృత్వా స్నాత్వా నద్యాం యథావిధి ।
పాపసంశమనం రామ శ్చకార బలిముత్తమమ్ ॥ 32 ॥
వేదిస్థలవిధానాని చైత్యాన్యాయతనాని చ ।
ఆశ్రమస్యానురూపాణి స్థాపయామాస రాఘవః ॥ 33 ॥
వన్యైర్మాల్యైః ఫలైర్మూలైః పక్వైర్మాంసైర్యథావిధి ।
అద్భిర్జపైశ్చ వేదోక్తైర్దర్భైశ్చ ససమిత్కుశైః ॥ 34 ॥
తౌ తర్పయిత్వా భూతాని రాఘవౌ సహ సీతయా ।
తదా వివిశతు శ్శాలాం సుశుభాం శుభలక్షణౌ ॥ 35 ॥
తాం వృక్షపర్ణచ్ఛదనాం మనోజ్ఞాం యథాప్రదేశం సుకృతాం నివాతామ్ ।
వాసాయ సర్వే వివిశుస్సమేతాస్సభాం యథా దేవగణాస్సుధర్మామ్ ॥ 36 ॥
అనేకనానామృగపక్షిసఙ్కులే విచిత్రపత్రస్తబకైర్ద్రుమైర్యుతే ।
వనోత్తమే వ్యాలమృగానునాదితే తదా విజహ్రు స్సుసుఖం జితేన్ద్రియాః ॥ 37 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే షట్పఞ్చాశస్సర్గః ॥
