శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తసప్తతితమస్సర్గః ।
తతో దశాహేఽతిగతే కృతశౌచో నృపాత్మజః ।
ద్వాదశేఽహని సమ్ప్రాప్తే శ్రాద్ధకర్మాణ్యకారయత్ ॥ 1 ॥
బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ రత్నం ధనమన్నం చ పుష్కలమ్ ।
వాసాంసి చ మహార్హాణి రత్నాని వివిధాని చ ॥ 2 ॥
బాస్తికం బహు శుక్లం చ గాశ్చాపి శతశస్తథా ।
దాసీదాసం చ యానం చ వేశ్మాని సుమహాన్తి చ ॥ 3 ॥
బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ పుత్రో రాజ్ఞస్తస్యౌర్ధ్వదైహికమ్ ।
తతః ప్రభాతసమయే దివసేఽథ త్రయోదశే ॥ 4 ॥
విలలాప మహాబాహుర్భరత శ్శోకమూర్ఛితః ।
శబ్దాపిహితకణ్ఠస్తు శోధనార్థముపాగతః ॥ 5 ॥
చితామూలే పితుర్వాక్యమిదమాహ సుదుఃఖితః ।
తాత యస్మిన్నిసృష్టోఽహం త్వయా భ్రాతరి రాఘవే ॥ 6 ॥
తస్మిన్వనం ప్రవ్రజితే శూన్యే త్యక్తోఽస్మ్యహం త్వయా ।
యస్యా గతిరనాథాయాః పుత్రః ప్రవాజితో వనమ్ ।
తామమ్బాం తాత కౌసల్యాం త్యక్త్వా త్వం క్వ గతో నృప ॥ 7 ॥
దృష్ట్వా భస్మారుణం తచ్చ దగ్ధాస్థి స్థానమణ్డలమ్ ॥ 8 ॥
పితు శ్శరీరనిర్వాణం నిష్టనన్విషసాద సః ।
స తు దృష్ట్వా రుదన్ దీనః పపాత ధరణీతలే ॥ 9 ॥
ఉత్థాప్యమానశ్శక్రస్య యన్త్రధ్వజ ఇవ చ్యుతః ।
అభిపేతుస్తతస్సర్వే తస్యామాత్యాశ్శుచివ్రతమ్ ॥ 10 ॥
అన్తకాలే నిపతితం యయాతిమృషయో యథా ।
శత్రుఘ్న శ్చాపి భరతం దృష్ట్వా శోకం పరిప్లుతః ॥ 11 ॥
విసఞ్జ్ఞో న్యపతద్భూమౌ భూమిపాలమనుస్మరన్ ।
ఉన్మత్త ఇవ నిశ్చేతా విలలాప సుదుఃఖితః ॥ 12 ॥
స్మృత్వా పితుర్గుణాఙ్గాని తాని తాని తథా తథా ।
మన్థరాప్రభవస్తీవ్రః కైకేయీగ్రాహసఙ్కులః ॥ 13 ॥
వరదానమయోఽక్షోభ్యోఽమఞ్జయచ్ఛోకసాగరః ।
సుకుమారం చ బాలం చ సతతం లాలితం త్వయా ॥ 14 ॥
క్వ తాత భరతం హిత్వా విలపన్తం గతో భవాన్ ।
నను భోజ్యేషు పానేషు వస్త్రేష్వాభరణేషు చ ॥ 15 ॥
ప్రవారయసి నస్సర్వాన్ తన్నః కోఽన్యః కరిష్యతి ।
అవదారణకాలే తు పృథివీ నావదీర్యతే ॥ 16 ॥
యా విహీనా త్వయా రాజ్ఞా ధర్మజ్ఞేన మహాత్మనా ।
పితరి స్వర్గమాపన్నే రామే చారణ్యమాశ్రితే ॥ 17 ॥
కిం మే జీవితసామర్థ్యం ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనమ్ ।
హీనో భ్రాత్రా చ పిత్రా చ శూన్యామిక్ష్వాకుపాలితామ్ ॥ 18 ॥
అయోధ్యాం న ప్రవేక్ష్యామి ప్రవేక్ష్యామి తపోవనమ్ ।
తయోర్విలపితం శ్రుత్వా వ్యసనం చాన్వవేక్ష్య తత్ ॥ 19 ॥
భృశమార్తతరా భూయస్సర్వఏవానుగామినః ।
తతో విషణ్ణౌ శ్రాన్తౌ చ శత్రుఘ్నభరతావుభౌ ॥ 20 ॥
ధరణ్యాం సంవ్యవేష్టేతాం భగ్నశృఙ్గావివర్షభౌ ।
తతః ప్రకృతిమాన్వైద్యః పితురేషాం పురోహితః ॥ 21 ॥
వసిష్ఠో భరతం వాక్యముత్థాప్య తమువాచ హ ।
త్రయోదశోఽయం దివసః పితుర్వృత్తస్య తే విభో ॥ 22 ॥
సావశేషాస్థినిచయే కిమిహ త్వం విలమ్భసే ।
త్రీణి ద్వన్ద్వాని భూతేషు ప్రవృత్తాన్యవిశేషతః ॥ 23 ॥
తేషు చాపరిహార్యేషు నైవం భవితుమర్హసి ।
సుమన్త్రశ్చాపి శత్రుఘ్నముత్థాప్యాభిప్రసాద్య చ ॥ 24 ॥
శ్రావయామాస తత్త్వజ్ఞ స్సర్వభూతభవాభవమ్ ।
ఉత్థితౌ చ నరవ్యాఘ్రౌ ప్రకాశేతే యశస్వినౌ ॥ 25 ॥
వర్షాతపపరిక్లినౌ పృథగిన్ద్రధ్వజావివ ।
అశ్రూణి పరిమృద్నన్తౌ రక్తాక్షౌ దీనభాషిణౌ ।
అమాత్యాస్త్వరయన్తి స్మ తనయౌ చాపరాః క్రియాః ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తసప్తతితమస్సర్గః ॥
