శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టపఞ్చాశస్సర్గః ।
స దృష్ట్వా లక్ష్మణం దీనం శూన్యే దశరథాత్మజః ।
పర్యపృచ్ఛత ధర్మాత్మా వైదేహీమాగతం వినా ॥ 1 ॥
ప్రస్థితం దణ్డకారణ్యం యా మామనుజగామ హ ।
క్వ సా లక్ష్మణ వైదేహీ యాం హిత్వా త్వమిహాగతః ॥ 2 ॥
రాజ్యభ్రష్టస్య దీనస్య దణ్డకాన్పరిధావతః ।
క్వ సా దుఃఖసహాయా మే వైదేహీ తనుమధ్యమా ॥ 3 ॥
యాం వినా నోత్సహే వీర ముహూర్తమపి జీవితుమ్ ।
క్వ సా ప్రాణసహాయా మే సీతా సురసుతోపమా ॥ 4 ॥
పతిత్వమమరాణాం వా పృథివ్యాశ్చాపి లక్ష్మణ ।
తాం వినా తపనీయాభాం నేచ్ఛేయం జనకాత్మజామ్ ॥ 5 ॥
కచ్చిజ్జీవతి వైదేహి ప్రాణైః ప్రియతరా మమ ।
కచ్చిత్ప్రవ్రాజనం సౌమ్య న మే మిథ్యా భవిష్యతి ॥ 6 ॥
సీతానిమిత్తం సౌమిత్రే మృతే మయి గతే త్వయి ।
కచ్చిత్సకామా సుఖితా కైకేయీ సా భవిష్యతి ॥ 7 ॥
సపుత్రరాజ్యాం సిద్ధార్థాం మృతపుత్రా తపస్వినీ ।
ఉపస్థాస్యతికౌసల్యా కచ్చిత్సౌమ్య న కేకయీమ్ ॥ 8 ॥
యది జీవతి వైదేహీ గమిష్యామ్యాశ్రమం పునః ।
సువృత్తా యది వృత్తా ప్రాణాంస్త్యక్ష్యామి లక్ష్మణ ॥ 9 ॥
యది మామాశ్రమగతం వైదేహీ నాభిభాషతే ।
పునః ప్రహసితా సీతా వినశిష్యామి లక్ష్మణ ॥ 10 ॥
బ్రూహి లక్ష్మణ వైదేహీ యది జీవతి వా న వా ।
త్వయి ప్రమత్తే రక్షోభిర్భక్షితా వా తపస్వినీ ॥ 11 ॥
సుకుమారీ చ బాలా చ నిత్యం చాదుఃఖదర్శినీ ।
మద్వియోగేన వైదేహీ వ్యక్తం శోచతి దుర్మనాః ॥ 12 ॥
సర్వదా రక్షసా తేన జిహ్మేన సుదురాత్మనా ।
వదతా లక్ష్మణేత్యుచ్చైస్తవాపి జనితం భయమ్ ॥ 13 ॥
శ్రుతస్తు శఙ్కే వైదేహ్యా స స్వరస్సదృశో మమ ।
త్రస్తయా ప్రేషితస్త్వం చ ద్రష్టుం మాం శీఘ్రమాగతః ॥ 14 ॥
సర్వథా తు కృతం కష్టం సీతాముత్సృజతా వనే ।
ప్రతికర్తుం నృశంసానాం రక్షసాం దత్తమన్తరమ్ ॥ 15 ॥
దుఃఖితాః ఖరఘాతేన రాక్షసాః పిశితాశనాః ।
తైస్సీతా నిహతా ఘోరైర్భవిష్యతి న సంశయః ॥ 16 ॥
అహోఽస్మిన్ వ్యసనే మగ్నస్సర్వథా శత్రుసూదన ।
కిం న్విదానీం కరిష్యామి శఙ్కే ప్రాప్తవ్యమీదృశమ్ ॥ 17 ॥
ఇతి సీతాం వరారోహాం చిన్తయన్నేవ రాఘవః ।
ఆజగామ జనస్థానం త్వరయా సహ లక్ష్మణః ॥ 18 ॥
విగర్హమాణోఽనుజమార్తరూపం క్షుధా శ్రమాచ్చైవ పిపాసయా చ ।
వినిశ్శ్వసన్ శుష్కముఖో వివర్ణః ప్రతిశ్రయం ప్రాప్య సమీక్ష్య శూన్యమ్ ॥ 19 ॥
స్వమాశ్రమం సమ్ప్రవిగాహ్య వీరో విహారదేశాననుసృత్య కాంశ్చిత్ ।
ఏతత్తదిత్యేవ నివాసభూమౌ ప్రహృష్టరోమా వ్యథితో బభూవ ॥ 20 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే అష్టపఞ్చాశస్సర్గః ॥
