శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనవింశస్సర్గః ।
తస్మిన్నేవ తతః కాలే రాజపుత్రీ త్వనిన్దితా ।
రూపయౌవనసమ్పన్నం భూషణోత్తమభూషితమ్ ॥ 1 ॥
తతో దృష్ట్వైవ వైదేహీ రావణం రాక్షసాధిపమ్ ।
ప్రావేపత వరారోహా ప్రవాతే కదలీ యథా ॥ 2 ॥
ఆచ్ఛాద్యోదరమూరుభ్యాం బాహుభ్యాం చ పయోధరౌ ।
ఉపవిష్టా విశాలాక్షీ రుదన్తీ వరవర్ణినీ ॥ 3 ॥
దశగ్రీవస్తు వైదేహీం రక్షితాం రాక్షసీగణైః ।
దదర్శ సీతాం దుఃఖార్తాం నావం సన్నామివార్ణవే ॥ 4 ॥
అసంవృతాయామాసీనాం ధరణ్యాం సంశితవ్రతామ్ ।
ఛిన్నాం ప్రపతితాం భూమౌ శాఖామివ వనస్పతేః ॥ 5 ॥
మలమణ్డనచిత్రాఙ్గీం మణ్డనార్హామమణ్డితామ్ ।
మృణాలీ పఙ్కదిగ్ధేవ విభాతి న విభాతి చ ॥ 6 ॥
సమీపం రాజసింహస్య రామస్య విదితాత్మనః ।
సఙ్కల్పహయసంయుక్సైర్యాన్తీమివ మనోరథైః ॥ 7 ॥
శుష్యన్తీం రుదతీమేకాం ధ్యానశోకపరాయణామ్ ।
దుఃఖస్యాన్తమపశ్యన్తీం రామాం రామమనువ్రతామ్ ॥ 8 ॥
వేష్టమానాం తథాఽవిష్టాం పన్నగేన్ద్రవధూమివ ।
ధూప్యమానాం గ్రహేణేవ రోహిణీం ధూమకేతునా ॥ 9 ॥
వృత్తశీలకులే జాతామాచారవతి ధార్మికే ।
పునఃసంస్కారమాపన్నాం జాతామివ చ దుష్కులే ॥ 10 ॥
అభూతేనాపవాదేన కీర్తిం నిపతితామివ ।
ఆమ్నాయానామయోగేన విద్యాం ప్రశిథిలామివ ॥ 11 ॥
సన్నామివ మహాకీర్తిం శ్రద్ధామివ విమానితామ్ ।
పూజామివ పరిక్షీణామాశాం ప్రతిహతామివ ॥ 12 ॥
ఆయతీమివ విధ్వస్తామాజ్ఞాం ప్రతిహతామివ ।
దీప్తామివ దిశం కాలే పూజామపహృతామివ ॥ 13 ॥
పద్మినీమివ విధ్వస్తాం హతశూరాం చమూమివ ।
ప్రభామివ తమోధ్వస్తాముపక్షీణామివాపగామ్ ॥ 14 ॥
వేదీమివ పరామృష్టాం శాన్తామగ్నిశిఖామివ ।
పౌర్ణమాసీమివ నిశాం రాహుగ్రస్తేన్దుమణ్డలామ్ ॥ 15 ॥
ఉత్కృష్టపర్ణకమలాం విత్రాసితవిహఙ్గమామ్ ।
హస్తిహస్తపరామృష్టామాకులాం పద్మినీమివ ॥ 16 ॥
పతిశోకాతురాం శుష్కాం నదీం విస్రావితామివ ।
పరయా మృజయా హీనాం కృష్ణపక్షనిశామివ ॥ 17 ॥
సుకుమారీం సుజాతాఙ్గీం రత్నగర్భగృహోచితామ్ ।
తప్యమానామివోష్ణేన మృణాలీమచిరోద్ధృతామ్ ॥ 18 ॥
గృహీతామాలితాం స్తమ్భే యూథపేన వినాకృతామ్ ।
నిఃశ్వసన్తీం సుదుఃఖార్తాం గజరాజవధూమివ ॥ 19 ॥
ఏకయా దీర్ఘయా వేణ్యా శోభమానామయత్నతః ।
నీలయా నీరదాపాయే వనరాజ్యా మహీమివ ॥ 20 ॥
ఉపవాసేన శోకేన ధ్యానేన చ భయేన చ ।
పరిక్షీణాం కృశాం దీనామల్పాహారాం తపోధనామ్ ॥ 21 ॥
ఆయాచమానాం దుఃఖార్తాం ప్రాఞ్జలిం దేవతామివ ।
భావేన రఘుముఖ్యస్య దశగ్రీవపరాభవమ్ ॥ 22 ॥
సమీక్షమాణాం రుదతీమనిన్దితాం సుపక్ష్మతామ్రాయతశుక్లలోచనామ్ ।
అనువ్రతాం రామమతీవ మైథిలీం ప్రలోభయామాస వధాయ రావణః ॥ 23 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ఏకోనవింశస్సర్గః ॥
