శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టచత్వారింశస్సర్గః ।
భర్తారన్నిహతన్దృష్టవాలక్ష్మణఞ్చమహాబలమ్ ।
విలలాపభృశంసీతాకరుణంశోకకర్శితా ॥ 1 ॥
ఊచుర్లక్షణికాయేమామ్పుత్రిణ్యవిధవేతిచ ।
తేఽద్యసర్వేహతేరామేజ్ఞానినోఽనృతవాదినః ॥ 2 ॥
యజ్వనోమహిషీంయేమామూచుఃపత్నీఞ్చసత్త్రిణః ।
తేఽద్యసర్వేహతేరామేజ్ఞానినోఽనృతవాదినః ॥ 3 ॥
ఊచుస్సంశ్రవణేయేమాన్ద్విజాఃకార్తాన్తికాశ్శుభామ్ ।
తేఽద్యసర్వేహతేరామేజ్ఞానినోఽనృతవాదినః ॥ 4 ॥
వీరపార్థివపత్నీత్వాంయేవిదుర్భర్తృపూజితామ్ ।
తేఽద్యసర్వేహతేరామేజ్ఞానినోఽనృతవాదినః ॥ 5 ॥
ఇమానిఖలుపద్మానిపాదయోర్యైఃకులస్త్రియః ।
అధిరాజ్యేఽభిషిచ్యన్తేనరేన్ద్రైఃపతిభిఃసహ ॥ 6 ॥
వైధవ్యంయాన్తియైర్నార్యోఽలక్షణైర్భాగ్యదుర్లభాః ।
నాత్మనన్తానిపశ్యామిపశ్యన్తీహతలక్షణా ॥ 7 ॥
సత్యనామానిపద్మానిస్త్రీణాముక్తానిలక్షణైః ।
తాన్యద్యనిహతేరామేవితథానిభవన్తిమే ॥ 8 ॥
కేశాహ్ సూక్ష్మాహ్ సమా నీలా భ్రువౌ చ అసమ్గతే మమ ।
వృత్తే చ అలోమశే జన్ఘే దన్తాశ్ చ అవిరలా మమ ॥ 9 ॥
శఙ్ఖేనేత్రేకరౌపాదౌగుల్ఫావూరూచమేచితౌ ।
అనువృత్తనఖాస్స్నిగ్ధాస్సమాశ్చాఙ్గులయోమమ ॥ 10 ॥
స్తనౌ చ అవిరలౌ పీనౌ మమ ఇమౌ మగ్న చూచుకౌ ।
మగ్నా చ ఉత్సన్గినీ నాభిహ్ పార్శ్వ ఉరస్కం చ మే చితమ్ ॥ 11 ॥
మమవర్ణోమణినిభోమృదూన్యఙ్గరుహాణిచ ।
ప్రతిష్ఠితాన్ద్వాదశభిర్మామూచుశ్శుభలక్షణామ్ ॥ 12 ॥
సమగ్రయవమచ్ఛ్రిద్రపాణిపాదఞ్చవర్ణవత్ ।
మన్దస్మితేత్యేవచమాఙ్కన్యాలాక్షణినోద్విజాః ॥ 13 ॥
ఆధిరాజ్యేఽభిషేకోమేబ్రాహ్మణైఃపతినాసహ ।
కృతాన్తకుశలైరుక్తన్తత్సర్వంవితథీకృతమ్ ॥ 14 ॥
శోధయిత్వాజనస్థానమ్ప్రవృతతిముపలభ్యచ ।
తీర్త్వాసాగరమక్షోభ్యమ్భ్రాతరౌగోష్పదేహతౌ ॥ 15 ॥
ననువారుణమాగ్నేయమైన్ద్రంవాయవ్యమేవచ ।
అస్త్రమ్బ్రహ్మశిరశ్చైవప్రత్యపద్యతామ్ ॥ 16 ॥
అదృశ్యమానేనరణేమాయయావాసవోపమౌ ।
మమనాథావనాథాయానిహతౌరామలక్ష్మణౌ ॥ 17 ॥
నహిదృష్టిపథమ్ప్రాప్యరాఘవస్యరణేరిపుః ।
జీవన్ప్రన్తివర్తేతయద్యపిస్యాన్మనోజవః ॥ 18 ॥
నకలస్యాతిభారోఽస్తికృతాన్తశ్చసుదుర్జయః ।
యత్రరామఃసహభ్రాత్రాశేతేయుధినిపాతితః ॥ 19 ॥
నశోచామితథారామంలక్ష్మణఞ్చమహారథమ్ ।
వాత్మానఞ్జననీఞ్చాపియథాశ్వశ్రూన్తపస్వినీమ్ ॥ 20 ॥
సాతుచిన్తయతేనిత్యంసమాప్తవ్రతమాగతమ్ ।
కదాద్రక్ష్యామిసీతాఞ్చలక్ష్మణఞ్చసరాఘవమ్ ॥ 21 ॥
పరిదేవయమానాన్తాంరాక్షసీత్రిజటాబ్రవీత్ ।
మావిషాదఙ్కృథాదేవీ భర్తాఽయన్తవజీవతి ॥ 22 ॥
కారణానిచవక్ష్యామిమహాన్తిసదృశానిచ ।
యథేమౌజీవతోదేవీభ్రాతరౌరామలక్ష్మణౌ ॥ 23 ॥
నహికోపపరీతానిహర్షపర్యుత్సుకానిచ ।
భవన్తియుధియోధానామ్ముఖానినిహతేపతౌ ॥ 24 ॥
ఇదంవిమానంవైదేహీ పుష్పకన్నామనామతః ।
దివ్యన్త్వాన్దారయన్నైవంయద్యేతౌగతజీవితౌ ॥ 25 ॥
హతవీరప్రధానాహిగతోత్సాహానిరుద్యమా ।
సేనాభ్రమతిసఙ్ ఖ్యేషుహతకర్ణేవనౌర్జలే ॥ 26 ॥
ఇయమ్పునరసమ్భ్రాన్తానిరుద్విగ్నాతరస్వినీ ।
సేనారక్షతికాకుత్స్థౌమయాప్రీత్యానివేదితౌ ॥ 27 ॥
సాత్వమ్భవసువిస్రబ్ధాఅనుమానైస్సుఖోదయైః ।
అహతౌపశ్యకాకుత్స్థౌస్నేహాదేతద్బ్ర్రవీమితే ॥ 28 ॥
అనృతన్నోక్తపూర్వమ్మేనచవక్ష్యేకదాచన ।
చారిత్రసుఖశీలత్వాత్ ప్రవిష్టాఅసిమనఃమమ ॥ 29 ॥
నేమౌశక్యారణేజేతుంసేన్ద్రైరపిసురాసురైః ।
తాదృశన్దర్శనన్దృష్టవామయాచావేదితన్తవ ॥ 30 ॥
ఇదఞ్చసుమహచచిత్రంశరైఃపశ్యస్వమైథిలి ।
నిస్సఞ్జ్ఞావప్యుభావేతౌనైవలక్ష్మీర్విముఞ్చతి ॥ 31 ॥
ప్రాయేణగతసత్త్వానామ్పురుషాణాఙ్గతాయుషామ్ ।
దృశ్యమానేషువక్త్రేషుపరమ్భవతివైకృతమ్ ॥ 32 ॥
త్యజశోకఞ్చమోహఞ్చదుఃఖఞ్చజనకాత్మజే ।
రామలక్ష్మణయోరర్థేనాద్యశక్యమజీవితుమ్ ॥ 33 ॥
శుత్వాతువచనన్తస్యాఃసీతాసురసుతోపమా ।
కృతాఞ్జలిరువాచేమామేవమస్త్వితిమైథిలి ॥ 34 ॥
విమానమ్పుష్పకన్తత్తుసన్నివర్త్యమనోజవమ్ ।
దీనాత్రిజటయాసీతాలఙ్కామేవప్రవేశితా ॥ 35 ॥
తతస్త్రిజటయాసార్థమ్పుష్పకాదవరుహ్యసా ।
అశోకవనికామేవరాక్షసీభిఃప్రవేశితా ॥ 36 ॥
ప్రవిశ్యసీతాబహువృక్షషణ్డాన్తాంరాక్షసేన్ద్రస్యవిహారభూమిమ్ ।
సమ్ప్రేక్ష్యసఞ్చిన్త్యచరాజపుత్రౌపరంవిషాదంసముపాజగామ ॥ 37 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే అష్టచత్వారింశస్సర్గః ॥
