శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వావింశత్యధికశతతమస్సర్గః ।
ఏతచ్ఛ్రుత్వాశుభంవాక్యంరాఘవేణానుభాషితమ్ ।
తతశ్శుభతరంవాక్యంవ్యాజహారమహేశ్వరః ॥ 1 ॥
పుష్కరాక్ష మహాబాహో మహావక్ష పరన్తప ।
దిష్ట్యాకృతమిదఙ్కర్మత్వయాధర్మభృతాంవర ॥ 2 ॥
దిష్ట్యాసర్వస్యలోకస్యప్రవృద్ధన్దారుణన్తమః ।
అపావృత్తన్త్వయాసఙ్ఖ్యేరామరావణజమ్భయమ్ ॥ 3 ॥
ఆశ్వాస్యభరతన్దీనఙ్కౌసల్యాం చ యశస్వినీమ్ ।
కైకేయీం చ సుమిత్రాం చ దృష్టవాలక్ష్మణమాతరమ్ ॥ 4 ॥
ప్రాప్యరాజ్యమయోధ్యాయాన్నన్దయిత్వాసుహృజ్జనమ్ ।
ఇక్ష్వాకూణాఙ్కులేవంశంస్థాపయిత్వామహాబల ॥ 5 ॥
ఇష్టవాతురగమేధేనప్రాప్యచానుత్తమంయశః ।
బ్రాహ్మణేభ్యోధనన్దత్త్వాత్రిదివఙ్గన్తుమర్హసి ॥ 6 ॥
ఏషరాజాదశరథోవిమానస్థఃపితాతవ ।
కాకుత్స్థమానుషేలోకేగురుస్తవమహాయశాః ॥ 7 ॥
ఇన్ద్రలోకఙ్గతఃశ్రీమాంస్త్వయాపుత్రేణతారితః ।
లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రాత్వమేమమభివాదయ ॥ 8 ॥
మహదేవవచ్శ్రుత్వారాఘవఃసహలక్ష్మణః ।
లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రాదదర్శపితరమ్ప్రభుః ॥ 9 ॥
దీప్యమానంస్వయాలక్ష్మవిరజోఽమ్భరధారిణమ్ ।
లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రాదదర్శపితరమ్ప్రభుః ॥ 10 ॥
హర్షేణమహతావిష్టోవిమనస్థోమహీపతిః ।
ప్రాణైఃప్రియతరన్దృష్టవాపుత్రన్దశరథస్తదా ॥ 11 ॥
ఆరోప్యాఙ్కేమహబాహుర్వరాసనగతఃప్రభుః ।
బాహుభ్యాంసమ్పరిష్వజ్యతతోవాక్యంసమాదదే ॥ 12 ॥
న మేస్వర్గోబహుమతస్సమ్మానశ్చసురర్షభైః ।
త్వయారామవిహీనస్యసత్యమ్ప్రతిశృణోమితే ॥ 13 ॥
అద్యత్వాన్నిహతామిత్రన్దృష్టవాసమ్పూర్ణమానసమ్ ।
నిస్తీర్ణవనవాసం చ ప్రీతిరాసీత్పరామమ ॥ 14 ॥
కైకేయ్యాయానిచోక్తానివాక్యానివదతాంవర ।
తవప్రవ్రాజనార్థానిస్థితానిహృదయేమమ ॥ 15 ॥
త్వాన్తుదృష్టవాకుశలినమ్పరిష్వజ్యసలక్ష్మణమ్ ।
అద్యదుఃఖాద్విముక్తోఽస్మినీహారాదివభాస్కరః ॥ 16 ॥
తారితోఽహన్త్వయాపుత్ర సుపుత్రేణమహాత్మనా ।
అష్టావక్రేణధర్మాత్మాకహోలోబ్రాహ్మణోయథా ॥ 17 ॥
ఇదానీం చ విజానామియథాసౌమ్య సురేశ్వరైః ।
వధార్థంరావణస్యేహవిహితమ్పురుషోత్తమ ॥ 18 ॥
సిద్ధార్థాఖలుకౌసల్యాయాత్వాంరామ గృహఙ్గతమ్ ।
వనాన్నివృత్తంసంహృష్టాద్రక్ష్యతేశత్రుసూదనమ్ ॥ 19 ॥
సిద్ధార్థాఃఖలుతేరామ నరాయేత్వామ్పురీఙ్గతమ్ ।
రాజ్యేచావాభిషిక్తం చ ద్రక్ష్యన్తేవసుధాధిపమ్ ॥ 20 ॥
అనురక్తేనబలినాశుచినాధర్మచారిణా ।
ఇచ్ఛేయన్త్వామహన్ద్రష్టుమ్భరతేనసమాగతమ్ ॥ 21 ॥
చతుర్దశసమాస్సౌమ్యవనేనిర్యాతితాస్త్వయా ।
వసతాసీతయాసార్ధంలక్ష్మణేన చ ధీమతా ॥ 22 ॥
నివృత్తవనవాసోఽసిప్రతిజ్ఞాపూరితాత్వయా ।
రావణం చ రణేహత్వాదేవతాఃపరితోషితాః ॥ 23 ॥
కృతఙ్కర్మయశశ్శ్లాఘ్యమ్ప్రాప్తన్తేశత్రుసూదన ।
భ్రాతృభిఃసహరాజ్యస్థోదీర్ఘమాయురవాప్నుహి ॥ 24 ॥
ఇతిబ్రువాణంరాజానంరామఃప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్ ।
కురుప్రసాదన్ధర్మజ్ఞకైకేయ్యాభరతస్య చ ॥ 25 ॥
సపుత్రాన్త్వాన్త్యజామీతియదుక్తాకేకయీత్వయా ।
స శాపఃకేకయీఙ్ఘోరస్సపుత్రాం న స్పృశేత్ప్రభో ॥ 26 ॥
తథేతి స మహారాజోరామముక్త్వాకృతాఞ్జలిమ్ ।
లక్ష్మణం చ పరిష్వజ్యపునర్వాక్యమువాచ హ ॥ 27 ॥
రామంశుశ్రూషతాభక్త్యావైదేహ్యాసహసీతయా ।
కృతమమమహాప్రీతిఃప్రాప్తన్ధర్మఫలం చ తే ॥ 28 ॥
ధర్మమ్ప్రాప్స్యసిధర్మజ్ఞ యశశ్చవిపులమ్భువి ।
రామేప్రసన్నేస్వర్గం చ మహిమానన్తథోత్తమామ్ ॥ 29 ॥
రామంశుశ్రూషభద్రన్తేసుమిత్రానన్దవర్ధన ।
రామస్సర్వస్యలోకస్యసుభేష్వభిరతఃసదా ॥ 30 ॥
ఏతేసేన్ద్రాస్త్రయోలోకాస్సిద్ధాశ్చపరమర్షయః ।
అభిగమ్యమహాత్మానమర్చన్తిపురుషోత్తమమ్ ॥ 31 ॥
ఏతత్తదుక్తమవ్యక్తమక్షరమ్బ్రహ్మనిర్మితమ్ ।
దేవానాంహృదయంసౌమ్య గుహ్యంరామఃపరన్తప ॥ 32 ॥
అవాప్తన్ధర్మచరణంయశశ్చవిపులన్త్వయా ।
ఏనంశుశ్రూషతాభక్త్యావైదేహ్యాసహసీతయా ॥ 33 ॥
ఇత్యుక్త్వాలక్ష్మణంరాజాస్నుషామ్బద్ధాఞ్జలింస్థితామ్ ।
పుత్రీత్యాభాష్యమధురంశనైరేనామువాచ హ ॥ 34 ॥
కర్తవ్యో న తువైదేహీమన్యుస్త్యాగమిమమ్ప్రతి ।
రామేణేత్వద్విశుధ్యర్థఙ్కృతమేతద్ధితైషిణా ॥ 35 ॥
సుదుష్కరమిదమ్పుత్రితవచారిత్రలక్షణమ్ ।
కృతంయత్తేఽన్యనారీణాంయశోహ్యభిభవిష్యతి ॥ 36 ॥
న త్వఙ్కామంసమాధేయాభర్తృశుశ్రూషణమ్ప్రతి ।
అవశ్యన్తుమయావాచ్యమేషతేదైవతమ్పరమ్ ॥ 37 ॥
ఇతిప్రతిసమాదిశ్యపుత్రౌసీతాం చ రాఘవః ।
ఇన్ద్రలోకంవిమానేనయయౌదశరథోజ్వలన్ ॥ 38 ॥
విమానమాస్థాయమహానుభావఃశ్రియా చ సమ్హృష్టతన్నుర్నృపోత్తమః ।
ఆమన్త్యపుత్రౌసహసీతయా చ జగామదేవప్రవరస్యలోకమ్ ॥ 39 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ద్వావింశత్యధికశతతమస్సర్గః ॥
