శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ।
ఇతి బ్రువాణం సుగ్రీవం రామో ధర్మభృతాం వరః ।
బాహుభ్యాం సమ్పరిష్వజ్య ప్రత్యువాచ కృతాఞ్జలిమ్ ॥ 1 ॥
యదిన్ద్రో వర్షతే వర్షం న తచ్చిత్రం భవేత్క్వచిత్ ।
ఆదిత్యో వా సహస్రాంశుః కుర్యాద్వితిమిరం నభః ॥ 2 ॥
చన్ద్రమా రశ్మిభిః కుర్యాత్పృథివీం సౌమ్య నిర్మలామ్ ।
త్వద్విధో వాఽపి మిత్రాణాం ప్రతికుర్యాత్పరన్తప ॥ 3 ॥
ఏవం త్వయి న తచ్చిత్రం భవేద్యత్సౌమ్య శోభనమ్ ।
జానామ్యహం త్వాం సుగ్రీవ సతతం ప్రియవాదినమ్ ॥ 4 ॥
త్వత్సనాథః సఖే సఙ్ఖ్యే జేతాఽస్మి సకలానరీన్ ।
త్వమేవ మే సుహృతన్మిత్రం సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి ॥ 5 ॥
జహారాత్మవినాశాయ వైదేహీం రాక్షసాధమః ।
వఞ్చయిత్వా తు పౌలోమీమనుహ్లాదో యథా శచీమ్ ॥ 6 ॥
న చిరాత్తం హనిష్యామి రావణం నిశితైశ్శరైః ।
పౌలోమ్యాః పితరం దృప్తం శతక్రతురివాఽహవే ॥ 7 ॥
ఏతస్మిన్నన్తరే చైవ రజస్సమభివర్తత ।
ఉష్ణాం తీవ్రాం సహస్రాంశోశ్ఛాదయద్గగనే ప్రభామ్ ॥ 8 ॥
దిశః పర్యాకులాశ్చాసన్రజసా తేన మూర్ఛతా ।
చచాల చ మహీ సర్వా సశైలవనకాననా ॥ 9 ॥
తతో నగేన్ద్రసఙ్కాశైస్తీక్ష్ణదంష్ట్రైర్మహాబలైః ।
కృత్స్నా సఞ్ఛాదితా భూమిరసఙ్ఖ్యేయైః ప్లవఙ్గమైః ॥ 10 ॥
నిమేషాన్తరమాత్రేణ తతస్తైర్హరియూథపైః ।
కోటీశతపరీవారైః కామరూపిభిరావృతా ॥ 11 ॥
నాదేయైః పార్వతీయైశ్చ సాముద్రైశ్చ మహాబలైః ।
హరిభిర్మేఘనిర్హ్రాదైరన్యైశ్చ వనచారిభిః ॥ 12 ॥
తరుణాదిత్యవర్ణైశ్చ శశిగౌరైశ్చ వానరైః ।
పద్మకేసరవర్ణైశ్చ శ్వేతైర్మేరుకృతాలయైః ॥ 13 ॥
కోటీసహస్రైర్దశభిః శ్రీమాన్పరివృతస్తదా ।
వీరశ్శతవలిర్నామ వానరః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 14 ॥
తతః కాఞ్చనశైలాభస్తారాయా వీర్యవాన్పితా ।
అనేకైర్దశసాహస్రైః కోటిభిః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 15 ॥
తథాఽపరేణ కోటీనాం సహస్రేణ సమన్వితః ।
పితా రుమాయా సమ్ప్రాప్తస్సుగ్రీవశ్వశురో విభుః ॥ 16 ॥
పద్మకేసరసఙ్కాశస్తరుణార్కనిభాననః ।
బుద్ధిమాన్వానరశ్రేష్ఠస్సర్వవానరసత్తమః ॥ 17 ॥
అనేకైర్బహుసాహస్రైర్వానరాణాం సమన్వితః ।
పితా హనుమతశ్రశీమాన్కేసరీ ప్రత్యదృశ్యత ॥ 18 ॥
గోలాఙ్గూలమహారాజో గవాక్షో భీమవిక్రమః ।
వృతః కోటిసహస్రేణ వానరాణామదృశ్యత ॥ 19 ॥
ఋక్షాణాం భీమవేగానాం ధూమ్రశ్శత్రునిబర్హణః ।
వృతః కోటిసహస్రాభ్యాం ద్వాభ్యాం సమభివర్తత ॥ 20 ॥
మహాచలనిభైర్ఘోరైః పనసో నామ యూథపః ।
ఆజగామ మహావీర్యస్తిసృభిః కోటిభిర్వృతః ॥ 21 ॥
నీలాఞ్జనచయాకారో నీలో నామాఽథ యూథపః ।
అదృశ్యత మహాకాయః కోటిభిర్దశభిర్వృతః ॥ 22 ॥
తతః కాఞ్చనశైలాభో గవయో నామ యూథపః ।
ఆజగామ మహావీర్యః పఞ్చభిః కోటిభిర్వృతః ॥ 23 ॥
దరీముఖశ్చ బలవాన్యూథపోఽభ్యాయయౌ తదా ।
వృతః కోటిసహస్రేణ సుగ్రీవం సముపస్థితః ॥ 24 ॥
మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చోభావశ్విపుత్రౌ మహాబలౌ ।
కోటికోటిసహస్రేణ వానరాణామదృశ్యతామ్ ॥ 25 ॥
గజశ్చ బలవాన్ వీరః కోటిభిస్తిసృభిర్వృతః ।
ఆజగామ మహాతేజా సుగ్రీవస్య సమీపతః ॥ 26 ॥
ఋక్షరాజో మహాతేజా జామ్బవాన్నామ నామతః ।
కోటిభిర్దశభిః ప్రాప్తః సుగ్రీవస్య వశే స్థితః ॥ 27 ॥
రుమణ్వాన్నామ విక్రాన్తో వానరో వానరేశ్వరమ్ ।
ఆయయౌ బలవాంస్తూర్ణం కోటీశతసమావృతః ॥ 28 ॥
తతః కోటిసహస్రాణాం సహస్రేణ శతేన చ ।
పృష్ఠతోఽనుగతః ప్రాప్తో హరిభిర్గన్ధమాదనః ॥ 29 ॥
తతః పద్మసహస్రేణ వృతశ్శఙ్కుశతేన చ ।
యువరాజోఽఙ్గదః ప్రాప్తః పితృతుల్యపరాక్రమః ॥ 30 ॥
తతస్తారాద్యుతిస్తారో హరిర్భీమపరాక్రమః ।
పఞ్చభిర్హరికోటీభిర్దూరతః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 31 ॥
ఇన్ద్రజానుః కపిర్వీరో యూథపః ప్రత్యదృశ్యత ।
ఏకాదశానాం కోటీనామీశ్వరస్తైస్సమావృతః ॥ 32 ॥
తతో రమ్భస్త్వనుప్రాప్తస్తరుణాదిత్యసన్నిభః ।
అయుతేనావృతశ్చైవ సహస్రేణ శతేన చ ॥ 33 ॥
తతో యూథపతిర్వీరో దుర్ముఖో నామ వానరః ।
ప్రత్యదృశ్యత కోటీభ్యాం ద్వాభ్యాం పరివృతో బలీ ॥ 34 ॥
కైలాసశిఖరాకారైర్వానరైర్భీమవిక్రమైః ।
వృతః కోటిసహస్రేణ హనుమాన్ప్రత్యదృశ్యత ॥ 35 ॥
నలశ్చాపి మహావీర్యస్సంవృతో ద్రుమవాసిభిః ।
కోటీశతేన సమ్ప్రాప్తస్సహస్రేణ శతేన చ ॥ 36 ॥
తతో దధిముఖశ్రీమాన్కోటిభిర్దశభిర్వృతః ।
సమ్ప్రాప్తోఽభిమతస్తస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః ॥ 37 ॥
శరభః కుముదో వహ్నిర్వానరో రంహ ఏవ చ ।
ఏతే చాన్యే చ బహవో వానరాః కామరూపిణః ॥ 38 ॥
ఆవృత్య పృథివీం సర్వాం పర్వతాంశ్చ వనాని చ ।
యూథపా స్సమనుప్రాప్తా స్తేషాం సఙ్ఖ్యా న విద్యతే ॥ 39 ॥
ఆగతాశ్చ విశిష్టాశ్చ పృథివ్యాం సర్వవానరాః ।
ఆప్లవన్తః ప్లవన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవఙ్గమాః ।
అభ్యవర్తన్త సుగ్రీవం సూర్యమభ్రగణా ఇవ ॥ 40 ॥
కుర్వాణా బహుశబ్దాంశ్చ ప్రహృష్టా బాహుశాలినః ।
శిరోభిర్వానరేన్ద్రాయ సుగ్రీవాయ న్యవేదయన్ ॥ 41 ॥
అపరే వానరశ్రేష్ఠాస్సఙ్గమ్య చ యథోచితమ్ ।
సుగ్రీవేణ సమాగమ్య స్థితాః ప్రాఞ్జలయ స్తదా ॥ 42 ॥
సుగ్రీవస్త్వరితో రామే సర్వాంస్తాం వానరరర్షభాన్ ।
నివేదయిత్వా ధర్మజ్ఞః స్థితః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్ ॥ 43 ॥
యథాసుఖం పర్వతనిఝరేషు వనేషు సర్వేషు చ వానరేన్ద్రాః ।
నివేశయిత్వా విధివద్బలాని బలం బలజ్ఞః ప్రతిపత్తుమీష్టే ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ॥
