శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ వింశస్సర్గః ।
తతోనివిష్టాన్ధ్వజినీంసుగ్రీవేణాభిపాలితామ్ ।
దదర్శరాక్షసోఽభ్యేత్యశార్దూలోనామవీర్యవాన్ ॥ 1 ॥
చారోరాక్షసరాజస్యరావణస్యదురాత్మనః ।
తాన్దృష్ట్వాసర్వతోవ్యగ్రమ్ప్రతిగమ్యసరాక్షసః ॥ 2 ॥
ఆవిశ్య లఙ్కాం వేగేన రాజానమిదమబ్రవీత్ ।
ఏష వై వానరర్క్షఘో లఙ్కాం సమభివర్తతే ॥ 3 ॥
పుత్రౌదశరథస్యేమౌభ్రాతరౌరామలక్ష్మణౌ ॥ 4 ॥
ఉత్తమౌరూపసమ్పన్నౌసీతాయాఃపదమాగతౌ ।
ఏతౌసాగరమాసాద్యసన్నివిష్టౌమహాద్యుతీ ॥ 5 ॥
బలఞ్చామాకాశమావృత్యసర్వతోదశయోజనమ్ ।
తత్త్వభూతమ్మహారాజ క్షిప్రంవేదితుమర్హసి ॥ 6 ॥
తవదూతామహారాజక్షిప్రమర్హన్త్యవేక్షితుమ్ ।
ఉపప్రదానంసాన్త్వంవాభేదోవాత్రప్రయుజ్యతామ్ ॥ 7 ॥
శార్దూలస్యవచశ్శ్రుత్వారావణోరాక్షసేశ్వరః ।
ఉవాచసహసావ్యగ్రస్సమ్ప్రధార్యార్థమాత్మనః ॥ 8 ॥
శుకన్నామతదారక్షోవాక్యమర్థవిదాంవరమ్ ।
సుగ్రీవమ్బ్రూహిగత్వాశురాజానంవచనాన్మమ ।
యథాసన్దేశమక్లీబంశ్లక్ష్ణయాపరయాగిరా ॥ 9 ॥
త్వంవైమహారాజకులప్రసూతోమహాబలశ్చర్ క్షరజస్సుతశ్చ ।
నకశ్చిదార్థస్తవనాస్త్యనర్థస్తథాహిమేభ్రాతృసమోహరీశ ॥ 10 ॥
అహంయద్యహరమ్భార్యాంరాజపుత్రస్యధీమతః ।
కిన్తత్రతవసుగ్రీవః కిష్కిన్ధామ్ప్రతిగమ్యతామ్ ॥ 11 ॥
నహీయంహరిభిర్లఙ్కాశక్యాప్రాప్తుఙ్కథఞ్చన ।
దేవైరపిసగన్ధర్వైఃకిమ్పునర్నరవానరైః ॥ 12 ॥
సతథారాక్షసేన్ద్రేణసన్దిష్టోరజనీచరః ।
శుకోవిహఙ్గమోభూత్వాతూర్ణమాప్లుత్యచామ్బరమ్ ॥ 13 ॥
సగత్వాదూరమధ్వానముపర్యుపరిసాగరమ్ ।
సంస్థితోహ్యమ్బరేవాక్యంసుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ॥ 14 ॥
సర్వముక్తంయథాదిష్టంరావణేనదురాత్మనా ।
తమ్ప్రాపయన్తంవచనన్తూర్ణమాప్లుత్యవానరాః ॥ 15 ॥
ప్రాపద్యన్తదివఙ్క్షిప్రంలోప్తుంహన్తుఞ్చముష్టిభిః ।
సతైఃప్లవఙ్గైఃప్రసభన్నిగృహీతోనిశాచరః ।
గగనాద్భూతలేచాశుపరిగృహ్యనిపాతితః ॥ 16 ॥
వానరైఃపీడ్యమానస్తుశుకోవచనమబ్రవీత్ ।
నదూతాన్ఘ్నన్తికాకుత్స్థ వార్యన్తాంసాధువానరాః ॥ 17 ॥
యస్తుహిత్వామతమ్భర్తుస్స్వమతంసమ్ప్రభాషతే ।
అనుక్తవాదీదూతస్సన్ సదూతోవధమర్హతి ॥ 18 ॥
శుకస్యవచనంశ్రుత్వారామస్తుపరిదేవితమ్ ।
ఉవాచమావధిష్టేతిఘ్నతశ్శాఖామృగర్షభాన్ ॥ 19 ॥
సచపత్రలఘుర్భూత్వాహరిభిర్దర్శితేభయే ।
అన్తరిక్షేస్థితోభూత్వాపునర్వచనమబ్రవీత్ ॥ 20 ॥
సుగ్రీవఃస త్త్వసమ్పన్నః మహాబలపరాక్రమః ।
కిమ్మయాఖలువక్తవ్యోరావణోలోకరావణః ॥ 21 ॥
సఏవముక్తఃప్లవగాధిపస్తదాప్లవఙ్గమానామృషభోమహాబలః ।
ఉవాచవాక్యంరజనీచరస్యచారంశుకన్తూర్ణమదీనసత్త్వః ॥ 22 ॥
నమేఽసిమిత్రన్నతథానుకమ్ప్యోనచోపకర్తాపినమేప్రియోఽసి ।
అరిశ్చరామస్యసహానుబన్ధస్తతోఽసివాలీవవధార్హవధ్యః ॥ 23 ॥
నిహ్నన్మ్యహన్త్వాంససుతంసబన్ధుంసజ్ఞాతివర్గరజనీచరేశ ।
లఙ్కాఞ్చసర్వామ్మహతాబలేనక్షిప్రఙ్కరిష్యామిసమేత్యభస్మ ॥ 24 ॥
నమోక్షయసేరావణః రాఘవస్యసురైస్సహేన్ద్రైదపిమూఢగుప్తః ।
అన్తర్హితస్సూర్యపథఙ్గతోఽవా ।
తథైవపాతాలమనుప్రవిష్టః ॥ 25 ॥
గిరీశపాదమ్బుజసఙ్గతోవాహతోఽసిరామేణసహానుజస్త్వమ్ ॥ 26 ॥
తస్యతేత్రిషులోకేషునపిశాచన్నరాక్షసమ్ ।
త్రాతారమనుపశ్యామినగన్ధర్వన్నచాసురమ్ ॥ 27 ॥
అవధీర్యజరావృద్దఙ్గృధ్రరాజఞ్జటాయుషమ్ ।
కిన్నుతేరామసాన్నిధ్యేసకాశేలక్ష్మణస్యవా ॥ 28 ॥
హృతాసీతావిశాలాక్షీయాన్త్వఙ్గృహ్యనబుధ్యసే ।
మహాబలమ్మహాత్మానన్దుర్ధర్షమమరైరపి ।
నబుధ్యసేరఘుశ్రేష్ఠంయస్తేప్రాణాన్హరిష్యతి ॥ 29 ॥
తతోఽబ్రవీద్వాలిసుతస్త్వఙ్గదోహరిసత్తమః ।
నాయన్దూతోమహారాజచారికఃప్రతిభాతిమే ॥ 30 ॥
తులితంహిబలంసర్వమనేనాత్రైవతిష్ఠతా ।
గృహ్యతామ్మాగమల్లఙ్కామేతద్దిమమరోచతే ॥ 31 ॥
తతోరాజ్ఞాసమాదిష్టాస్సముత్పత్యవలీముఖాః ।
జగృహుశ్చబబన్ధుశ్చవిలపన్తమనాథవత్ ॥ 32 ॥
శుకస్తువానరైశ్చణ్డైస్తత్రతైస్సమ్ప్రపీడితః ।
వ్యాచుక్రోశమహాత్మానంరామన్దశరథాత్మజమ్ ॥ 33 ॥
లుప్యేతేమేబలాత్పక్షౌభిద్యేతేమేతథాఽక్షిణీ ॥ 34 ॥
యాఞ్చరాత్రిమ్మరిష్యామిజాయేరాత్రిఞ్చయామహమ్ ।
ఏతస్మిన్నన్తరేకాలేయన్మయాహ్యశుభఙ్కృతమ్ ॥ 35 ॥
సర్వన్త్వముపపద్యేధాజహ్యాఞ్చేద్యదిజీవితమ్ ।
నాఘాతయత్తదారామశ్శ్రుత్వాతత్పరిదేవనమ్ ।
వానరానబ్రవీద్రామోముచ్యతాన్దూతఆగతః ॥ 36 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే వింశస్సర్గః ॥
