శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చమస్సర్గః ।
తతః స మధ్యఙ్గతమంశుమన్తం జ్యోత్స్నావితానం మహదుద్వమన్తమ్ ।
దదర్శ ధీమాన్ దివి భానుమన్తం గోష్ఠే వృషం మత్తమివ భ్రమన్తమ్ ॥ 1 ॥
లోకస్య పాపాని వినాశయన్తం మహోదధిం చాపి సమేధయన్తమ్ ।
భూతాని సర్వాణి విరాజయన్తం దదర్శ శీతాంశుమథాభియాన్తమ్ ॥ 2 ॥
యా భాతి లక్ష్మీర్భువి మన్దరస్థా తథా ప్రదోషేషు చ సాగరస్థా ।
తథైవ తోయేషు చ పుష్కరస్థా రరాజ సా చారునిశాకరస్థా ॥ 3 ॥
హంసో యథా రాజతపఞ్జరస్థః సింహో యథా మన్దరకన్దరస్థః ।
వీరో యథా గర్వితకుఞ్జరస్థ చన్ద్రోఽపి బభ్రాజ తథామ్బరస్థః ॥ 4 ॥
స్థితః కకుద్మానివ తీక్ష్ణశృఙ్గో మహాచలః శ్వేత ఇవోచ్చశృఙ్గః ।
హస్తీవ జామ్బూనదబద్ధశృఙ్గో రరాజ చన్ద్రః పరిపూర్ణశృఙ్గః ॥ 5 ॥
వినష్టశీతామ్బుతుషారపఙ్కో మహాగ్రహగ్రాహవినష్టపఙ్కః ।
ప్రకాశలక్ష్మ్యాశ్రయనిర్మలాఙ్కః రరాజ చన్ద్రో భగవాన్ శశాఙ్కః ॥ 6 ॥
శిలాతలం ప్రాప్య యథా మృగేన్ద్రో మహారణం ప్రాప్య యథా గజేన్ద్రః ।
రాజ్యం సమాసాద్య యథా నరేన్ద్ర స్తథాప్రకాశో విరరాజ చన్ద్రః ॥ 7 ॥
ప్రకాశచన్ద్రోదయనష్టదోషః ప్రవృత్తరక్షః పిశితాశదోషః ।
రామాభిరామేరితచిత్తదోషః స్వర్గప్రకాశో భగవాన్ ప్రదోషః ॥ 8 ॥
తన్త్రీస్వనాః కర్ణసుఖాః ప్రవృత్తాః స్వపన్తి నార్యః పతిభిః సువృత్తాః ।
నక్తఞ్చరాశ్చాపి తథా ప్రవృత్తాః విహర్తుమత్యద్భుతరౌద్రవృత్తాః ॥ 9 ॥
మత్తప్రమత్తాని సమాకులాని రథాశ్వభద్రాసనసఙ్కులాని ।
వీరశ్రియా చాపి సమాకులాని దదర్శ ధీమాన్ స కపిః కులాని ॥ 10 ॥
పరస్పరం చాధికమాక్షిపన్తి భుజాంశ్చ పీనానధికం క్షిపన్తి ।
మత్తప్రలాపానధికం క్షిపన్తి మత్తాని చాన్యోన్యమధిక్షిపన్తి ॥ 11 ॥
రక్షాంసి వక్షాంసి చ విక్షిపన్తి గాత్రాణి కాన్తాసు చ విక్షిపన్తి ।
రూపాణి చిత్రాణి చ విక్షిపన్తి దృఢాని చాపాని చ విక్షిపన్తి ॥ 12 ॥
దదర్శ కాన్తాశ్చ సమాలభన్త్య స్తథా పరాస్తత్ర పునః స్వపన్త్యః ।
సురూపవక్త్రాశ్చ తథా హసన్త్యః క్రుద్ధాః పరాశ్చాపి వినిఃశ్వసన్త్య ॥ 13 ॥
మహాగజైశ్చాపి తథా నదద్భిః సుపూజితైశ్చాపి తథా సుసద్భిః ।
రరాజ వీరైశ్చ వినిఃశ్వసద్భిః హ్రదో భుజఙ్గైరివ నిఃశ్వసద్భిః ॥ 14 ॥
బుద్ధిప్రధానాన్ రుచిరాభిధానాన్ సంశ్రద్ధధానాన్ జగతః ప్రధానాన్ ।
నానావిధానాన్ రుచిరాభిధానాన్ దదర్శ తస్యాం పురి యాతుధానాన్ ॥ 15 ॥
ననన్ద దృష్ట్వా స చ తాన్ సురూపాన్నానాగుణానాత్మగుణానురూపాన్ ।
విద్యోతమానాన్స తదానురూపాన్ దదర్శ కాంశ్చిచ్చ పునర్విరూపాన్ ॥ 16 ॥
తతో వరార్హాః సువిశుద్ధభావా స్తేషాం స్త్రియస్తత్ర మహానుభావాః ।
ప్రియేషు పానేషు చ సక్తభావా దదర్శ తారా ఇవ సుప్రభావాః ॥ 17 ॥
శ్రియా జ్వలన్తీస్త్రపయోపగూఢా నిశీథకాలే రమణోపగూఢాః ।
దదర్శ కాశ్చిత్ప్రమదోపగూఢా యథా విహఙ్గాః కుసుమోపగూఢాః ॥ 18 ॥
అన్యాః పునర్హర్మ్యతలోపవిష్టా స్తత్ర ప్రియాఙ్కేషు సుఖోపవిష్టాః ।
భర్తుః ప్రియా ధర్మపరా నివిష్టా దదర్శ ధీమాన్ మదనాభివిష్టాః ॥ 19 ॥
అప్రావృతాః కాఞ్చనరాజివర్ణాః కాశ్చిత్పరార్థ్యాస్తపనీయవర్ణాః ।
పునశ్చ కాశ్చిచ్ఛశలక్ష్మవర్ణాః కాన్తప్రహీణా రుచిరాఙ్గవర్ణాః ॥ 20 ॥
తతః ప్రియాన్ ప్రాప్య మనోభిరామాః సుప్రీతియుక్తాః ప్రసమీక్ష్యరామాః ।
గృహేషు హృష్టాః పరమాభిరామాః హరిప్రవీరః స దదర్శ రామాః ॥ 21 ॥
చన్ద్రప్రకాశాశ్చ హి వక్త్రమాలాః వక్రాక్షిపక్ష్మాశ్చ సునేత్రమాలాః ।
విభూషణానాం చ దదర్శ మాలాః శతహ్రదానామివ చారుమాలాః ॥ 22 ॥
న త్వేవ సీతాం పరమాభిజాతాం పథి స్థితే రాజకులే ప్రజాతామ్ ।
లతాం ప్రపుల్లామివ సాధు జాతాం దదర్శ తన్వీం మనసాభిజాతామ్ ॥ 23 ॥
సనాతనే వర్త్మని సన్నివిష్టాం రామేక్షణాం తాం మదనాభివిష్టామ్ ।
భర్తుర్మనః శ్రీమదనుప్రవిష్టాం స్త్రీభ్యో వరాభ్యశ్చ సదా విశిష్టామ్ ॥ 24 ॥
ఉష్ణార్దితాం సానుసృతాస్రకణ్ఠీం పురా వరార్హోత్తమనిష్కకణ్ఠీమ్ ।
సుజాతపక్ష్మామభిరక్తకణ్ఠీం వనేఽప్రవృత్తామివ నీలకణ్ఠీమ్ ॥ 25 ॥
అవ్యక్తరేఖామివ చన్ద్రరేఖాం పాంసుప్రదిగ్ధామివ హేమరేఖామ్ ।
క్షతప్రరూఢామివ బాణరేఖాం వాయుప్రభిన్నామివ మేఘరేఖామ్ ॥ 26 ॥
సీతామపశ్యన్ మనుజేశ్వరస్య రామస్య పత్నీం వదతాం వరస్య ।
బభూవ దుఃఖాభిహతశ్చిరస్య ప్లవఙ్గమో మన్ద ఇవాచిరస్య ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే పఞ్చమస్సర్గః ॥
