శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ చతుఃపఞ్చాశస్సర్గః ।
స్వబలస్య చ ఘాతేన అఙ్గదస్య బలేన చ ।
రాషసః క్రోధమావిష్టో వజ్రదంష్ట్రో మహాబలః ॥ 1 ॥
విష్పార్యచధనుర్ఘోరంశక్రాశనిసమస్వనమ్ ।
వానరాణామనీకానిప్రాకిరచ్ఛరవృష్టిభిః ॥ 2 ॥
రాక్షసాశ్చాపిముఖ్యాస్తేరథేషుసమవస్థితాః ।
నానాప్రహరణాశ్శూరాఃప్రాయుధ్యన్తస్తదారణే ॥ 3 ॥
వానరాణాఞ్చశూరాయేతేసర్వేప్లవగర్షభాః ।
ఆయుధ్యన్తశిలాహస్తాస్సమవేతాస్సమన్తతః ॥ 4 ॥
తత్రాయుధసహస్రాణితస్మిన్నాయోధనేభృశమ్ ।
రాక్షసాఃకపిముఖ్యేషుపాతయాఞ్చక్రిరేతదా ॥ 5 ॥
వానరాశ్చాపిరక్షస్సుగిరవృక్షాన్మహాశిలాః ।
ప్రవీరాఃపాతయామాసుర్మత్తమాతఙ్గసన్నిభాః ॥ 6 ॥
శూరాణాంయుద్యమానానాంసమరేష్న్వివర్తినామ్ ।
తద్రాక్షసగణానాఞ్చసుయుద్ధంసమవర్తత ॥ 7 ॥
ప్రభిన్నశిరసఃకేచిఛచిన్నైఃపాదైశ్చబాహుభిః ।
శస్స్రైరర్దితదేహాభ్యరుధిరేణసముక్షితాః ॥ 8 ॥
హరయో రాక్షసాశ్చైన శేరతే గాం సమాశ్రితాః ।
కఙ్కగృధ్రాబలాఢ్యశ్చ గోమాయుకులసఙ్కులాః ॥ 9 ॥
కబన్ధానిసముత్పేతుర్భీమాణామ్భీషణానివై ।
భుజపాణిశిరశ్ఛిన్నకాయాశ్చభూతలే ॥ 10 ॥
వానరారాక్షసాశ్చాపినిపేతుస్తత్రవైరణే ।
తతోవానరసైన్యేనహన్యమానన్నిశాచరమ్ ॥ 11 ॥
ప్రాభజ్యతబలంసర్వంవజ్రదంష్ట్రస్యపశ్యతః ।
రాక్షసాన్భయవిత్రస్తాన్హన్యమానాన్ ప్లవఙ్గమైః ॥ 12 ॥
దృష్టవాసరోషతామ్రాక్షోవజ్రదంష్ట్రఃప్రతాపవాన్ ।
ప్రవివేశధనుష్పాణిస్త్రాసయన్హరివాహినీమ్ ॥ 13 ॥
శరైర్విదారయామాసకఙ్కపత్రైరజిహ్మగైః ।
బిభేదవానరాంస్తత్రసప్తాష్టౌనవపఞ్చచ ॥ 14 ॥
వివ్యాధపరమక్రుద్ధోవజ్రదంష్ట్రఃప్రతాపవాన్ ।
త్రస్తాఃసర్వేహరిగణాఃశరైఃసఙ్కృత్తకన్దరాః ॥ 15 ॥
అఙ్గదంసమ్ప్రధావన్తిప్రజాపతిమివప్రజాః ।
తతోహరిగణాన్ భగ్నాన్ దృష్టవావాలిసుతస్తదా ॥ 16 ॥
క్రోధేనవజ్రదంష్ట్రన్తముదీక్షన్తముదైక్షత ।
వజ్రదంష్ట్రోఽఙ్గదశ్చోభౌసఙ్గతౌహరిరాక్షసౌ ॥ 17 ॥
చేరతుఃపరమక్రుద్ధౌహరిమత్తగజావివ ।
తతశ్శతసహస్రేణహరిపుత్రమ్మహాబలః ॥ 18 ॥
జఘానమర్మదేశేషుమాతఙ్గమివతోమరైః ।
రుధిరోక్షితసర్వాఙ్గోవాలిసూనుర్మహాబలః ॥ 19 ॥
చిక్షేపవజ్రదంష్ట్రాయవృక్షమ్భీమపరాక్రమః ।
దృష్టాపతన్తన్తంవృక్షమసమ్భ్రాన్తశ్చరాక్షసః ॥ 20 ॥
చిచ్ఛేదబహుధాసోఽపిమథితఃప్రాదతద్భువి ।
తన్దృష్టవావజ్రదంష్ట్రస్యవిక్రమమ్ప్లవగర్షభ ॥ 21 ॥
ప్రగృహ్యవిపులంశైలఞ్చిక్షేపచననాదచ ।
సమాపతన్తన్దృష్టవాసరథాదాప్లుత్యవీర్యవాన్ ॥ 22 ॥
గదాపాణిరసమ్భ్రాన్తఃపృథివ్యాంసమతిష్ఠత ।
సాఙ్గదేనగదాక్షిప్తాగత్వాతురణమూర్ధని ॥ 23 ॥
సచక్రకూబరంసాశ్వమ్ప్రమమాథరథన్తదా ।
తతోఽన్యచ్ఛిఖరఙ్గృహ్యవిపులన్ద్రుమభూషితమ్ ॥ 24 ॥
వజ్రదంష్ట్రస్యశిరసిపాతయామాససాఽఙ్గదః ।
అభవచ్ఛోణితోద్గారీవజ్రదంష్ట్రస్సమూర్ఛితః ॥ 25 ॥
ముహూర్తమభవన్మూఢోగదామాలిఙ్ గ్యనిశ్శ్వసన్ ।
సంలబ్దసఞ్జ్ఞోగదయావాలిపుత్రమవస్థితమ్ ॥ 26 ॥
జఘానపరమక్రుద్ధోవక్షోదేశేనిశాచరః ।
గదాన్త్యక్త్వాతతస్తత్రముష్టియుద్ధమవర్తత ॥ 27 ॥
అన్యోన్యఞ్జఘ్నతుస్తత్రతావుభౌహరిరాక్షసౌ ।
రుధిరోద్గారిణౌతౌతుప్రహారైర్జనితశ్రమౌ ॥ 28 ॥
బభూవతుస్సువిక్రాన్తావఙ్గారకబుధావివ ।
తతఃపరమతేజస్వీఅఙ్గదఃప్లవగర్షభః ॥ 29 ॥
ఉత్పాట్యవృక్షంస్థితవాన్ బహుపుష్పఫలాఞ్చితమ్ ।
జగ్రాహచార్షభఞ్చర్మఖడగఞ్చవిపులంశుభమ్ ॥ 30 ॥
కిఙ్కిణాజాలసఞ్ఛన్నఞ్చర్మణాచపరిష్కృతమ్ ।
చిత్రాంశ్చరుచిరాన్మార్గాంశ్చేరతుఃకపిరాక్షసౌ ॥ 31 ॥
జఘ్నతుశ్చతదాన్యోన్యన్నిర్దయఞ్జయకాఙ్ క్షిణౌ ।
వ్రణైస్సాస్త్రైరశోభేతామ్పుష్పితావివకింశుకౌ ॥ 32 ॥
యుధ్యమానౌ పరిశ్రానౌ జానుభ్యామవనీం గతౌ ।
నిమేషాన్తరమాత్రేణ అఙ్గదహ్ కపికుఞ్జరః ॥ 33 ॥
ఉదతిష్ఠత దీప్తాక్షో దణ్డాహత ఇవోరగః ।
నిర్మలేన సుధౌతేన ఖడ్గేనాస్య మహచ్ఛిరః ॥ 34 ॥
జఘానవజ్రదంష్ట్రస్యవాలిసూమర్మహాబలః ।
రుధిరోక్షితగాత్రస్యబభూవపతితన్ద్విధా ॥ 35 ॥
సరోషపరివృత్తాక్షంశుభఙ్ఖడగహతంశిరః ।
వజ్రదంష్ట్రంహతన్దృష్టవారాక్షసాభయమోహితాః ॥ 36 ॥
త్రస్తాహ్యభ్యద్రవన్ లఙ్కాంవధ్యమానాఃప్లవఙ్గమైః ।
విషణ్ణవదనాః దీనాహ్రియాకిఞ్చిదవాఙ్ముఖాః ॥ 37 ॥
నిహత్యతంవజ్రధరప్రతాపఃసవాలిసూనుఃకపిసైన్యమధ్యే ।
జగామహర్షమ్మహితోమహాబలఃసహస్రనేత్రస్త్రిదశైరివావృతః ॥ 38 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే చతుఃపఞ్చాశస్సర్గః ॥
