శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తచత్వారింశస్సర్గః ।
రావణేన తు వైదేహీ తదా పృష్టా జిహీర్షతా ।
పరివ్రాజకరూపేణ శశంసాత్మానమాత్మనా ॥ 1 ॥
బ్రాహ్మణశ్చాతిథిశ్చాయమనుక్తో హి శపేత మామ్ ।
ఇతి ధ్యాత్వా ముహూర్తం తు సీతా వచనమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
దుహితా జనకస్యాహం మైథిలస్య మహాత్మనః ।
సీతా నామ్నాస్మి భద్రం తే రామభార్యా ద్విజోత్తమ ॥ 3 ॥
ఉషిత్వా ద్వాదశ సమా ఇక్ష్వాకుణాం నివేశనే ।
భుఞ్జానా మానుషాన్భోగాన్సర్వకామసమృద్ధినీ ॥ 4 ॥
తతస్త్రయోదశే వర్షే రాజామన్త్రయత ప్రభుః ।
అభిషేచయితుం రామం సమేతో రాజమన్త్రిభిః ॥ 5 ॥
తస్మిన్సమ్భ్రియమాణే తు రాఘవస్యాభిషేచనే ।
కైకేయీ నామ భర్తారమార్యా సా యాచతే వరమ్ ॥ 6 ॥
ప్రతిగృహ్య తు కైకేయీ శ్వశురం సుకృతేన మే ।
మమ ప్రవ్రాజనం భర్తుర్భరతస్యాభిషేచనమ్ ॥ 7 ॥
ద్వావయాచత భర్తారం సత్యసన్ధం నృపోత్తమమ్ ।
నాద్య భోక్ష్యే న చ స్వప్స్యే న పాస్యేచ కథఞ్చన ॥ 8 ॥
ఏష మే జీవితస్యాన్తో రామో యద్యభిషిచ్యతే ।
ఇతి బ్రువాణాం కైకేయీం శ్వశురో మే స మానదః ॥ 9 ॥
అయాచతార్థైరన్వర్థైర్న చ యాఞ్చాం చకార సా ।
మమ భర్తామహాతేజా వయసా పఞ్చవింశకః ॥ 10 ॥
అష్టాదశ హి వర్షాణి మమ జన్మని గణ్యతే ।
రామేతి ప్రథితో లోకే గుణవాన్సత్యవాన్శుచిః ॥ 11 ॥
విశాలాక్షో మహాబాహుస్సర్వభూతహితే రతః ।
కామార్తస్తు మహాతేజాః పితా దశరథస్స్వయమ్ ॥ 12 ॥
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం తం రామం నాభ్యషేచయత్ ।
అభిషేకాయ తు పితుస్సమీపం రామమాగతమ్ ॥ 13 ॥
కైకేయీ మమ భర్తారమిత్యువాచ ధృతం వచః ।
తవ పిత్రా సమాజ్ఞప్తం మమేదం శృణు రాఘవ ॥ 14 ॥
భరతాయ ప్రదాతవ్యమిదం రాజ్యమకణ్టకమ్ ।
త్వయా హి ఖలు వస్తవ్యం నవ వర్షాణి పఞ్చ చ ॥ 15 ॥
వనే ప్రవ్రజ కాకుత్స్థ పితరం మోచయానృతాన్ ।
తథేత్యుక్త్వా చ తాం రామః కైకేయీమకుతోభయః ॥ 16 ॥
చకార తద్వచస్తస్యా మమ భర్తా దృఢవ్రతః ।
దద్యాన్న ప్రతిగృహ్ణీయాత్సత్యం బ్రూయాన్న చానృతమ్ ॥ 17 ॥
ఏతద్బ్రాహ్మణ రామస్య ధ్రృవం వ్రతమనుత్తమమ్ ।
తస్య భ్రాతా తు ద్వైమాత్రో లక్ష్మణో నామ వీర్యవాన్ ॥ 18 ॥
రామస్య పురుషవ్యాఘ్రస్సహాయస్సమరేరిహా ।
స భ్రాతా లక్ష్మణో నామ ధర్మచారీ దృఢవ్రతః ॥ 19 ॥
అన్వగచ్ఛద్దనుష్పాణిః ప్రవ్రజన్తం మయా సహ ।
జటీ తాపసరూపేణ మయా సహ సహానుజః ॥ 20 ॥
ప్రవిష్టో దణ్డకారణ్యం ధర్మనిత్యో జితేన్ద్రియః ।
తే వయం ప్రచ్యుతా రాజ్యాత్కైకేయ్యాస్తు కృతే త్రయః ॥ 21 ॥
విచరామో ద్విజశ్రేష్ఠ వనం గమ్భీరమోజసా ।
సమాశ్వస ముహూర్తం తు శక్యం వస్తుమిహ త్వయా ॥ 22 ॥
ఆగమిష్యతి మే భర్తా వన్యమాదాయ పుష్కలమ్ ।
రురూన్గోధా న్వరాహాంశ్చ హత్వాఽదాయాఽమిషాన్బహూన్ ॥ 23 ॥
స త్వం నామ చ గోత్రఞ్చ కులం చాచక్ష్వ తత్త్వతః ।
ఏకశ్చ దణ్డకారణ్యే కిమర్థం చరసి ద్విజ ॥ 24 ॥
ఏవం బృవన్త్యాం సీతాయాం రామపత్న్యాం మహాబలః ।
ప్రత్యువాచోత్తరం తీవ్రం రావణో రాక్షసాధిపః ॥ 25 ॥
యేన విత్రాసితా లోకాస్సదేవాసురపన్నగాః ।
అహం తు రావణో నామ సీతే రక్షోగణేశ్వరః ॥ 26 ॥
త్వాం తు కాఞ్చనవర్ణాభాం దృష్ట్వా కౌశేయవాసినీమ్ ।
రతిం స్వకేషు దారేషు నాధిగచ్ఛామ్యనిన్దితే ॥ 27 ॥
బహ్వీనాముత్తమస్త్రీణామాహృతానామితస్తతః ।
సర్వాసామేవ భద్రం తే మమాగ్రమహిషీ భవ ॥ 28 ॥
లఙ్కానామ సముద్రస్య మమ మధ్యే మహాపురీ ।
సాగరేణ పరిక్షిస్తా నివిష్టా నగమూర్ధని ॥ 29 ॥
తత్ర సీతే మయా సార్ధం వనేషు విహరిష్యసి ।
న చాస్యారణ్యవాసస్య స్పృహయిష్యసి భామిని ॥ 30 ॥
పఞ్చ దాస్యస్సహస్రాణి సర్వాభరణభూషితాః ।
సీతే పరిచరిష్యన్తి భార్యా భవసి మే యది ॥ 31 ॥
రావణేనైవముక్తా తు కుపితా జనకాత్మజా ।
ప్రత్యువాచానవద్యాఙ్గీ తమనాదృత్య రాక్షసమ్ ॥ 32 ॥
మహాగిరిమివాకమ్ప్యం మహేన్ద్రసదృశం పతిమ్ ।
మహోదధిమివాక్షోభ్యమహం రామమనువ్రతా ॥ 33 ॥
సర్వలక్షణసమ్పన్నం న్యగ్రోధపరిమణ్డలమ్ ।
సత్యసన్ధం మహాభాగమహం రామమనువ్రతా ॥ 34 ॥
మహాబాహుం మహోరస్కం సింహవిక్రాన్తగామినమ్ ।
నృసింహం సింహసఙ్కాశమహం రామమనువ్రతా ॥ 35 ॥
పూర్ణచన్ద్రాననం రామం రాజవత్సం జితేన్ద్రియమ్ ।
పృథుకీర్తిం మహాత్మానమహం రామమనువ్రతా ॥ 36 ॥
త్వం పునర్జమ్బుకస్సింహీం మామిచ్ఛసి సుదుర్లభామ్ ।
నాహం శక్యా త్వయా స్ప్రష్టుమాదిత్యస్య ప్రభా యథా ॥ 37 ॥
పాదపాన్కాఞ్చనాన్నూనం బహూన్పశ్యసి మన్దభాక్ ।
రాఘపస్య ప్రియాం భార్యాం యస్త్వమిచ్ఛసి రావణ ॥ 38 ॥
క్షుధితస్య హి సింహస్య మృగశత్రోస్తరస్వినః ।
ఆశీవిషస్య ముఖాద్దంష్ట్రామాదాతుమిచ్ఛసి ॥ 39 ॥
మన్దరం పర్వతశ్రేష్ఠం పాణినా హర్తుమిచ్ఛసి ।
కాలకూటం విషం పీత్వా స్వస్తిమాన్గన్తుమిచ్ఛసి ॥ 40 ॥
అక్షి సూచ్యా ప్రమృజసి జిహ్వయా లేక్షి చ క్షురమ్ ।
రాఘవస్య ప్రియాం భార్యాం యోఽధిగన్తుం త్వమిచ్ఛసి ॥ 41 ॥
అవసజ్య శిలాం కణ్ఠే సముద్రం తర్తుమిచ్ఛసి ।
సూర్యాచన్ద్రమసౌ చోభౌ పాణిభ్యాం హర్తుమిచ్ఛసి ॥ 42 ॥
యో రామస్య ప్రియాం భార్యాం ప్రధర్షయితుమిచ్ఛసి ।
అగ్నిం ప్రజ్వలితం దృష్ట్వా వస్త్రేణాహర్తుమిచ్ఛసి ॥ 43 ॥
కాల్యాణవృత్తాం రామస్య యో భార్యాంహర్తుమిచ్ఛసి ।
అయోముఖానాం శూలానామగ్రే చరితుమిచ్ఛసి ॥ 44 ॥
రామస్య సదృశీం భార్యాం యోఽధిగన్తుం త్వమిచ్ఛసి ।
యదన్తరం సింహశృగాలయోర్వనే యదన్తరం స్యన్దినికా సముద్రయోః ।
సురాగ్ర్య సౌవీరకయోర్యదన్తరం తదన్తరం వై తవ రాఘవస్య చ ॥ 45 ॥
యదన్తరం కాఞ్చనసీసలోహయోర్యదన్తరం చన్దనవారిపఙ్కయోః ।
యదన్తరం హస్తిబిడాలయోర్వనే తదన్తరం దాశరథేస్తవైవ చ ॥ 46 ॥
యదన్తరం వాయసవైనతేయయోర్యదన్తరం మద్గుమయూరయోరపి ।
యదన్తరం సారసగృధ్రయోర్వనే తదన్తరం దాశరథేస్తవైవ చ ॥ 47 ॥
తస్మిన్సహస్రాక్షసమప్రభావే రామే స్థితే కార్ముకబాణపాణౌ ।
హృతాపి తేహం న జరాం గమిష్యే వజ్రం యథా మక్షికయావగీర్ణమ్ ॥ 48 ॥
ఇతీవ తద్వాక్యమదుష్టభావా సుదుష్టముక్త్వా రజనీచరం తమ్ ।
గాత్రప్రకమ్పాద్వ్యథితా బభూవ వాతోద్ధతా సా కదలీవ తన్వీ ॥ 49 ॥
తాం వేపమానాముపలక్ష్య సీతాం స రావణో మృత్యుసమప్రభావః ।
కులం బలం నామ చ కర్మ చాత్మనః సమాచచక్షే భయకారణార్థమ్ ॥ 50 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే సప్తచత్వారింశస్సర్గః ॥
