శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తమస్సర్గః ।
జ్ఞాతిదాసీ యతో జాతా కైకేయ్యాస్తు సహోషితా ।
ప్రాసాదం చన్ద్రసఙ్కాశమారురోహ యదృచ్ఛయా ॥ 1 ॥
సిక్తరాజపథాం కృత్స్నాం ప్రకీర్ణకుసుమోత్కరామ్ ।
అయోధ్యాం మన్థరా తస్మాత్ప్రాసాదాదన్వవైక్షత ॥ 2 ॥
పతాకాభిర్వరార్హాభిర్ధ్వజైశ్చ సమలఙ్కృతామ్ ।
వృతాం ఛన్దపథైశ్చాపి శిరస్స్నాతజనైర్వృతామ్ ॥ 3 ॥
మాల్యమోదకహస్తైశ్చ ద్విజేన్ద్రైరభినాదితామ్ ।
శుక్లదేవగృహద్వారాం సర్వవాదిత్రనిస్వనామ్ ॥ 4 ॥
సమ్ప్రహృష్టజనాకీర్ణాం బ్రహ్మఘోషాభినాదితామ్ ।
ప్రహృష్టవరహస్త్యశ్వాం సమ్ప్రణర్దితగోవృషామ్ ॥ 5 ॥
ప్రహృష్టముదితైః పౌరైరుచ్ఛ్రితధ్వజమాలినీమ్ ।
అయోధ్యాం మన్థరా దృష్ట్వా పరం విస్మయమాగతా ॥ 6 ॥
ప్రహర్షోత్ఫుల్లనయనాం పాణ్డురక్షౌమవాసినీమ్ ।
అవిదూరే స్థితాం దృష్ట్వా ధాత్రీం పప్రచ్ఛ మన్థరా ॥ 7 ॥
ఉత్తమేనాభిసంయుక్తా హర్షేణార్థపరా సతీ ।
రామమాతా ధనం కిన్ను జనేభ్యస్సమ్ప్రయచ్ఛతి ॥ 8 ॥
అతిమాత్రప్రహర్షోఽయం కిం జనస్య చ శంస మే ।
కారయిష్యతి కిం వాపి సమ్ప్రహృష్టో మహీపతిః ॥ 9 ॥
విదీర్యమాణా హర్షేణ ధాత్రీ తు పరయా ముదా ।
ఆచచక్షేఽథ కుబ్జాయై భూయసీం రాఘవ శ్రియమ్ ॥ 10 ॥
శ్వః పుష్యేణ జితక్రోధం యౌవరాజ్యేన రాఘవమ్ ।
రాజా దశరథో రామమభిషేచయితాఽనఘమ్ ॥ 11 ॥
ధాత్ర్యాస్తు వచనం శృత్వా కుబ్జా క్షిప్రమమర్షితా ।
కైలాసశిఖరాకారా త్ప్రాసాదాదవరోహత ॥ 12 ॥
సా దహ్యమానా కోపేన మన్థరా పాపదర్శినీ ।
శయానామేత్య కైకేయీమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 13 ॥
ఉత్తిష్ఠ మూఢే కిం శేషే భయం త్వామభివర్తతే ।
ఉపప్లుతామౌఘేన కిమాత్మానం న బుధ్యసే ॥ 14 ॥
అనిష్టే సుభగాకారే సౌభాగ్యేన వికత్థసే ।
చలం హి తవ సౌభాగ్యం నద్యాస్స్రోత ఇవోష్ణగే ॥ 15 ॥
ఏవముక్తా తు కైకేయీ రుష్టయా పరుషం వచః ।
కుబ్జయా పాపదర్శిన్యా విషాదమగమత్పరమ్ ॥ 16 ॥
కైకేయీ త్వబ్రవీత్కుబ్జాం కచ్చిత్క్షేమం ను మన్థరే ।
విషణ్ణవదనాం హి త్వాం లక్షయే భృశదుఃఖితామ్ ॥ 17 ॥
మన్థరా తు వచ శ్శ్రుత్వా కైకేయ్యా మధురాక్షరమ్ ।
ఉవాచ క్రోధసంయుక్తా వాక్యం వాక్యవిశారదా ॥ 18 ॥
సా విషణ్ణతరా భూత్వా కుబ్జా తస్యా హితైషిణీ ।
విషాదయన్తీ ప్రోవాచ భేదయన్తీ చ రాఘవమ్ ॥ 19 ॥
అక్షయ్యం సుమహద్దేవి ప్రవృత్తం త్వద్వినాశనమ్ ।
రామం దశరథో రాజా యౌవరాజ్యేఽభిషేక్ష్యతి ॥ 20 ॥
సాఽస్మ్యగాధే భయే మగ్నా దుఃఖశోకసమన్వితా ।
దహ్యమానాఽనలేనేవ త్వద్ధితార్థమిహాగతా ॥ 21 ॥
తవ దుఃఖేన కైకేయి మమ దుఃఖం మహద్భవేత్ ।
త్వద్వృద్ధౌ మమ వృద్ధిశ్చ భవేదత్ర న సంశయః ॥ 22 ॥
నరాధిపకులే జాతా మహిషీ త్వం మహీపతేః ।
ఉగ్రత్వం రాజధర్మాణాం కథం దేవి న బుధ్యసే ॥ 23 ॥
ధర్మావాదీ శఠో భర్తా శ్లక్ష్ణవాదీ చ దారుణః ।
శుద్ధభావే న జానీషే తేనైవ మతిసన్ధితా ॥ 24 ॥
ఉపస్థితః ప్రయుఞ్జానస్త్వయి సాన్త్వమనర్థకమ్ ।
అర్థేనైవాద్య తే భర్తా కౌసల్యాం యోజయిష్యతి ॥ 25 ॥
ఉపవాహ్య స దుష్టాత్మా భరతం తవ బన్ధుషు ।
కాల్యే స్థాపయితా రామం రాజ్యే నిహతకణ్టకే ॥ 26 ॥
శత్రుః పతిప్రవాదేన మాత్రేవ హితకామ్యయా ।
ఆశీవిష ఇవాఙ్కేన బాలే పరిధృతస్త్వయా ॥ 27 ॥
యథా హి కుర్యాత్సర్పో వా శత్రుర్వా ప్రత్యుపేక్షితః ।
రాజ్ఞా దశరథేనాద్య సపుత్రా త్వం తథా కృతా ॥ 28 ॥
పాపేనానృతసాన్త్వేన బాలే నిత్యసుఖోచితే ।
రామం స్థాపయతా రాజ్యే సానుబన్ధా హతా హ్యసి ॥ 29 ॥
సా ప్రాప్తకాలం కైకేయి క్షిప్రం కురు హితం తవ ।
త్రాయస్వ పుత్రమాత్మానం మాం చ విస్మయదర్శనే ॥ 30 ॥
మన్థారాయా వచశ్శ్రుత్వా శయానా సా శుభాననా ।
ఉత్తస్థౌ హర్షసమ్పూర్ణా చన్ద్రలేఖేవ శారదీ ॥ 31 ॥
అతీవ సా తు సంహృష్టా కైకేయీ విస్మయాన్వితా ।
ఏకమాభరణం తస్యై కుబ్జాయై ప్రదదౌ శుభమ్ ॥ 32 ॥
దత్వా త్వాభరణం తస్యై కుబ్జాయై ప్రమదోత్తమా ।
కైకేయీ మన్థరాం దృష్ట్వా పునరేవాబ్రవీదిదమ్ ॥ 33 ॥
ఇదం తు మన్థరే మహ్యమాఖ్యాసి పరమం ప్రియమ్ ।
ఏతన్మే ప్రియమాఖ్యాతుః కిం వా భూయః కరోమి తే ॥ 34 ॥
రామే వా భరతే వాఽహం విశేషం నోపలక్షయే ।
తస్మాత్తుష్టాఽస్మి యద్రాజా రామం రాజ్యేఽభిషేక్ష్యతి ॥ 35 ॥
న మే పరం కిఞ్చిదితస్త్వయా పునః ప్రియం ప్రియార్హే సువచం వచఃపరమ్ ।
తథా హ్యవోచస్త్వమతః ప్రియోత్తరం వరం పరం తే ప్రదదామి తం వృణు ॥ 36 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తమస్సర్గః ॥
