శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ చతుర్వింశస్సర్గః ।
ఆశ్రమం ప్రతి యాతే తు ఖరే ఖరపరాక్రమే ।
తానేవౌత్పాతికాన్రామస్సహ భ్రాత్రా దదర్శ హ ॥ 1 ॥
తానుత్పాతాన్మహోఘోరానుత్థితాన్రోమహర్షణాన్ ।
ప్రజానామహితాన్దృష్ట్వా రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
ఇమాన్పశ్య మహాబాహో సర్వభూతాపహారిణః ।
సముత్థితాన్మహోత్పాతాన్సంహర్తుం సర్వరాక్షసాన్ ॥ 3 ॥
అమీ రుధిరధారాస్తు విసృజన్తః ఖరస్వనాః ।
వ్యోమ్ని మేఘా వివర్తన్తే పరుషా గర్దభారుణాః ॥ 4 ॥
సధూమాశ్చ శరాస్సర్వే మమ యుద్ధాభినన్దినః ।
రుక్మపృష్ఠాని చాపాని విచేష్టన్తే చ లక్ష్మణ ॥ 5 ॥
యాదృశా ఇహ కూజన్తి పక్షిణః వనచారిణః ।
అగ్రతో నో భయం ప్రాప్తం సంశయో జీవితస్య చ ॥ 6 ॥
సమ్ప్రహారస్తు సుమహాన్భవిష్యతి న సంశయః ।
అయమాఖ్యాతి మే బాహుస్స్ఫురమాణో ముహుర్ముహుః ॥ 7 ॥
సన్నికర్షే తు న శ్శూర జయం శత్రోః పరాజయమ్ ।
సప్రభం చ ప్రసన్నం చ తవ వక్త్రం హి లక్ష్యతే ॥ 8 ॥
ఉద్యతానాం హి యుద్ధార్థం యేషాం భవతి లక్ష్మణ ।
నిష్ప్రభం వదనం తేషాం భవత్యాయుః పరిక్షయః ॥ 9 ॥
రక్షసాం నర్దతాం ఘోరశ్శ్రూయతే చ మహాధ్వనిః ।
ఆహతానాం చ భేరీణాం రాక్షసైః క్రూరకర్మభిః ॥ 10 ॥
అనాగతవిధానం తు కర్తవ్యం శుభమిచ్ఛతా ।
ఆపదం శఙ్కమానేన పురుషేణ విపశ్చితా ॥ 11 ॥
తస్మాద్గృహీత్వా వైదేహీం శరపాణిర్ధనుర్ధరః ।
గుహామాశ్రయ శైలస్య దుర్గాం పాదపసఙ్కులామ్ ॥ 12 ॥
ప్రతికూలితుమిచ్ఛామి న హి వాక్యమిదం త్వయా ।
శాపితో మమ పాదాభ్యాం గమ్యతాం వత్స మా చిరమ్ ॥ 13 ॥
త్వం హి శూరశ్చ బలవాన్హన్యాహ్యేతాన్న సంశయః ।
స్వయం తు హన్తుమిచ్ఛామి సర్వానేవ నిశాచరాన్ ॥ 14 ॥
ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణస్సహ సీతాయా ।
శరానాదాయ చాపం చ గుహాం దుర్గాం సమాశ్రయత్ ॥ 15 ॥
తస్మిన్ప్రవిష్టే తు గుహాం లక్ష్మణే సహ సీతయా ।
హన్త నిర్యుక్తమిత్యుక్త్వా రామః కవచమావిశత్ ॥ 16 ॥
స తేనాగ్ని నికాశేన కవచేన విభూషితః ।
బభూవ రామ స్తిమిరే విధూమోఽగ్నిరివోత్థితః ॥ 17 ॥
స చాపముద్యమ్య మహచ్ఛరానాదాయ వీర్యవాన్ ।
బభూవావస్థితస్తత్ర జ్యాస్వనైః పూరయన్దిశః ॥ 18 ॥
తతో దేవాస్సగన్ధర్వాస్సిద్ధాశ్చ సహ చారణైః ।
సమేయుశ్చ మహాత్మానో యుద్ధదర్శనకాఙ్క్షిణః ॥ 19 ॥
ఋషయశ్చ మహాత్మానో లోకే బ్రహ్మర్షిసత్తమాః ।
సమేత్య చోచుస్సహితా అన్యోన్యం పుణ్యకర్మణః ॥ 20 ॥
స్వస్తి గోబ్రాహ్మణేభ్యోఽస్తు లోకానాం యేఽభిసఙ్గతాః ।
జయతాం రాఘవో యుద్ధే పౌలస్త్యాన్ రజనీచరాన్ ॥ 21 ॥
చక్రహస్తో యథా యుద్ధే సర్వానసుర పుఙ్గవాన్ ।
ఏవముక్త్వా పునః ప్రోచురాలోక్య చ పరస్పరమ్ ॥ 22 ॥
చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్ ।
ఏకశ్చ రామో ధర్మాత్మా కథం యుద్ధం భవిష్యతి ॥ 23 ॥
ఇతి రాజర్షయస్సిద్ధాస్సగణాశ్చ ద్విజర్షభాః ।
జాతకౌతూహలాస్తస్థుర్విమానస్థాశ్చ దేవతాః ॥ 24 ॥
ఆవిష్టం తేజసా రామం సఙ్గ్రామశిరసి స్థితమ్ ।
దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని భయాద్వివ్యథిరే తదా ॥ 25 ॥
రూపమప్రతిమం తస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః ।
బభూవ రూపం క్రుద్ధస్య రుద్రస్యేవ పినాకినః ॥ 26 ॥
తతో గమ్భీరనిర్హ్రాదం ఘోరవర్మాయుధధ్వజమ్ ।
అనీకం యాతుధానానాం సమన్తాత్ప్రత్యదృశ్యత ॥ 27 ॥
సింహనాదం విసృజతామన్యోన్యమభిగర్జతామ్ ।
చాపాని విస్ఫారయతాం జృమ్భతామప్యభీక్ష్ణశః ॥ 28 ॥
విప్రఘుష్టస్వనానాం చ దున్ధుభీంశ్చాపి నిఘ్నతామ్ ।
తేషాం సుతుములశ్శబ్దః పూరయామాస తద్వనమ్ ॥ 29 ॥
తేన శబ్దేన విత్రస్తాశ్వాపదా వనచారిణః ।
దుద్రువుర్యత్ర నిశ్శబ్దం పృష్ఠతో న వ్యలోకయన్ ॥ 30 ॥
తత్త్వనీకం మహాఘోరం రామం సముపసర్పత ।
ధృతనానాప్రహరణం గమ్భీరం సాగరోపమమ్ ॥ 31 ॥
రామోఽపి చారయంశ్చక్షుస్సర్వతో రణపణ్డితః ।
దదర్శ ఖరసైన్యం తద్యుద్ధాభిముఖముత్థితమ్ ॥ 32 ॥
వితత్య చ ధనుర్భీమం తూణ్యాశ్చోద్ధృత్య సాయకాన్ ।
క్రోధమాహారయత్తీవ్రం వధార్థం సర్వరక్షసామ్ ॥ 33 ॥
దుష్ప్రేక్ష్యస్సోఽభవత్కృద్ధో యుగాన్తాగ్నిరివ జ్వలన్ ।
తం దృష్ట్వా తేజసావిష్టం ప్రాద్రవన్వనదేవతాః ॥ 34 ॥
తస్య క్రుద్ధస్య రూపం తు రామస్య దదృశే తదా ।
దక్షస్యేవ క్రతుం హన్తుముద్యతస్య పినాకినః ॥ 35 ॥
ఆవిష్టం తేజసా రామం సఙ్గ్రామశిరసి స్థితమ్ ।
దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని భయార్తాని ప్రదుద్రువుః ॥ 36 ॥
తత్కార్ముకైరాభరణైర్ధ్వజైశ్చ తైర్వర్మభిశ్చాగ్నిసమానవర్ణైః ।
బభూవ సైన్యం పిశితాశనానాం సూర్యోదయే నీలమివాభ్రబృన్దమ్ ॥ 37 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే చతుర్వింశస్సర్గః ॥
