శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాదశాధికశతతమస్సర్గః ।
భ్రాతరన్నిహతన్దృష్టవాశయానన్నిర్జితంరణే ।
శోకవేగపరీతాత్మావిలలాపవిభీషణః ॥ 1 ॥
వీర విక్రాన్త విఖ్యాత ప్రవీణ నయకోవిద ।
మహార్హాశయనోపేతకింశేషేనిహతోభువి ॥ 2 ॥
విక్షిప్యదీర్ఘౌనిశ్చేష్టౌభుజావఙ్గభూషితౌ ।
ముకుటేనాపవృత్తేనభాస్కరాకారవర్చసా ॥ 3 ॥
దంవీరసమ్ప్రాప్తంయన్మయాపూర్వమీరితమ్ ।
కామమోహపరీతస్యయత్తన్నరుచితన్తవ ॥ 4 ॥
యన్నదర్పాత్ప్రహస్తోవానేన్ద్రజిన్నాపరేజనాః ।
న కుమ్బకర్ణోఽతిరథోనాతికాయోనరాన్తకః ॥ 5 ॥
న స్వయన్త్వమమన్యేథాస్తస్యోదర్కోఽయమాగతః ।
గతస్సేతుస్సునీతీనాఙ్గతోధర్మస్యవిగ్రహః ॥ 6 ॥
గతస్సత్త్వస్యసఙ్క్షేపఃప్రస్తావానాఙ్గతిర్గతా ।
ఆదిత్యఃపతితోభూమౌమగ్నస్తమసిచన్ద్రమాః ॥ 7 ॥
చిత్రభానుఃప్రశాన్తార్చిర్వ్యవసాయోనిరుద్యమః ।
అస్మిన్నిపతితేవీరే భూమౌశస్త్రభృతాంవరే ॥ 8 ॥
సౌమిత్రిం సత్త్వసమ్పన్నం లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్ ।
విభీషణమిమం సౌమ్య లఙ్కాయామభిషేచయ ॥ 9 ॥
ధృతిప్రవాలఃప్రసహ్యాగ్య్రపుష్పస్తపోబలశ్శౌర్యనిబద్ధమూలః ।
రణేమహాన్రాక్షసరాజవృక్షఃసమ్మర్దితోరాఘవమారుతేన ॥ 10 ॥
తేజోవిషాణఃకులవంశవంశఃకోపప్రసాదాపరగాత్రహస్తః ।
ఇక్ష్వాకుసింహావగృహీతదేహఃసుప్తఃక్షితౌరావణగన్ధహస్తీ ॥ 11 ॥
పరాక్రమోత్సాహవిజృమ్భితార్చిర్నిఃశ్వాసధూమస్స్వబలప్రతాపః ।
ప్రతాపవాన్సమ్యతిరాక్షసాగ్నిర్విర్వాపితోరామపయోధరేణ ॥ 12 ॥
సింహరక్షలాఙ్గూలకకుద్విషాణఃపరాభిజిద్గన్ధనగన్ధహస్తీ ।
రక్షోవృషశ్చాపలకర్ణచక్షుఃక్షితీశ్వరవ్యాఘ్రహతోఽవసన్నః ॥ 13 ॥
వదన్తంహేతుమద్వాక్యమ్పరిదృష్టార్థనిశ్చయమ్ ।
రామఃశోకసమావిష్టమిత్యువాచవిభీషణమ్ ॥ 14 ॥
నాయంవినష్టోనిశ్చేష్టస్సమరేచణ్డవిక్రమః ।
అత్యున్నతమహోత్సాహఃపతితోఽయమశఙ్కితః ॥ 15 ॥
నైవంవినష్టాఃశోచ్యన్తేక్షత్రధర్మవ్యవస్థితాః ।
వృధదిమాశంసమానాయేనిపతన్తిరణాజిరే ॥ 16 ॥
యేనసేన్ద్రాస్త్రయోలోకాస్త్రాసితాయుధిధీమతా ।
తస్మిన్కాలసమాయుక్తే న కాలఃపరిశోచితుమ్ ॥ 17 ॥
నైకాన్తవిజయోయుద్ధేభూతపూర్వఃకదాచన ।
పరైరాహన్యతేవీరఃపరాన్వాహన్తిసంయుగే ॥ 18 ॥
స తద్రాజ్యం మహత్ప్రాప్య రామదత్తం విభీషణః ।
ప్రకృతీః సాన్త్యయిత్వా చ తతో రామముపాగమత్ ॥ 19 ॥
తదేవన్నిశ్చయన్దృష్టవాతత్త్వమాస్థాయవిజ్వరః ।
యదిహానన్తరఙ్కార్యఙ్కల్ప్యన్తదనుచిన్తయ ॥ 20 ॥
ముక్తవాక్యంవిక్రాన్తంరాజపుత్రంవిభీషణః ।
ఉవాచశోకసన్తప్తోభ్రాతుర్హితమనన్తరమ్ ॥ 21 ॥
యోఽయంవిమర్దేష్వవిభగ్నపూర్వఃసురైస్సమస్థేరపివాసవేన ।
భవన్తమాసాద్యరణేవిభగ్నోవేలామివాసాద్యయథాసముద్రః ॥ 22 ॥
అనేనదత్తానివనీపకేషుభుక్తాశ్చభోగానిభృతాశ్చభృత్యాః ।
ధనానిమిత్రేషుసమర్పితానివైరాణ్యమిత్రేషునిపాతితాని ॥ 23 ॥
ఏషోహితాగ్నిశ్చఃమహాతపాశ్చవేదాన్తగఃకర్మసుచాగ్య్రశూరః ।
ఏతస్యయత్ప్రేతగతస్యకృత్యన్తత్కర్తుమిచ్ఛామితవప్రసాదాత్ ॥ 24 ॥
మరణాన్తానివైరాణినిర్వృత్తంవఃప్రయోజనమ్ ।
క్రియతామస్యసంస్కారోమమాప్యేషయథాతవ ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ద్వాదశాధికశతతమస్సర్గః ॥
