శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తవింశస్సర్గః ।
తాంస్తుతేఽహమ్ప్రవక్ష్యామిప్రేక్షమాణస్యయూథపాన్ ।
రాఘవార్థేపరాక్రాన్తాయేనరక్షన్తిజీవితమ్ ॥ 1 ॥
స్నిగ్ధాయస్యబహువ్యామావాలాలాఙ్గూలమాశ్రితాః ।
తామ్రాఃపీతాస్సితాశ్శ్వేతాఃప్రకీర్ణాఘోరకర్మణః ॥ 2 ॥
ప్రగృహీతాఃప్రకాశన్తేసూర్యస్యేవమరీచయః ।
పృథివ్యాఞ్చానుకృష్యన్తేహరోనామైషయూథపః ॥ 3 ॥
యమ్పృష్ఠతోఽనుగచ్ఛన్తిశతశోఽథసహస్రశః ।
ద్రుమానుద్యమ్యసహసాలఙ్కారోహణతత్పరాః ॥ 4 ॥
యూథపాహరిరాజస్యకిఙ్కరాస్సముపస్థితాః ।
నీలానివమహామేఘాంస్తిష్ఠతోయాంస్తుపశ్యసి ॥ 5 ॥
అసితాఞ్జనసఙ్కాశాన్ యుద్ధేసత్యపరాక్రమాన్ ।
అసఙ్ ఖ్యేయాననిర్దేశ్యాన్పరమ్పారమివోదధేః ॥ 6 ॥
పర్వతేషుచయేకేచిద్విషమేషునదీషుచ ।
ఏతేత్వామభివర్తన్తేరాజన్నృక్షాస్సుదారుణాః ॥ 7 ॥
ఏషాం మధ్యే స్థితో రాజన్ భీమ అక్షో భీమ దర్శనః ।
పర్జన్య ఇవ జీమూతైః సమన్తాత్ పరివారితః ॥ 8 ॥
ఋక్షవన్తఙ్గిరిశ్రేష్ఠమధ్యాస్తేనర్మదామ్పిబన్ ।
సర్వఋక్షాణామధిపతిర్ధూమ్రోనామైషయూథపః ॥ 9 ॥
యవీయానస్యతుభ్రాతాపశ్యైనమ్పర్వతోపమమ్ ।
భ్రాత్రాసమానోరూపేణవిశిష్టస్తుపరాక్రమైః ॥ 10 ॥
సఏషజామ్బవాన్నామమహాయూథపయూథపః ।
ప్రక్రాన్తోగురువర్తీచసమ్ప్రహారేష్వమర్షణ ॥ 11 ॥
ఏతేనసాహ్యంసుమహత్కృతంశక్రస్యధీమతా ।
దేవాసురేజామ్బవతాలబ్ధాశ్చబహవోవరాః ॥ 12 ॥
ఆరుహ్యపర్వతాగ్రేభ్యోమహాభ్రవిపులాః శిలాః ।
ముఞ్చన్తివిపులాకారానమృత్యోరుద్విజన్తిచ ॥ 13 ॥
రాక్షసానాఞ్చసదృశాఃపిశాచానాఞ్చరోమశాః ।
ఏతస్యసైన్యాబహవోవిచరన్త్యగ్నితేజసః ॥ 14 ॥
యన్త్వేనమభిసమ్రబ్ధమ్ప్లవమానమివస్థితమ్ ।
ప్రేక్షన్తేవానరాస్సర్వేస్థితాయూథపయూథపమ్ ॥ 15 ॥
ఏషరాజన్ సహస్రాక్షమ్పర్యుపాస్తేహరీశ్వరః ।
బలేనబలసమ్పన్నోదమ్భోనామైషయూథపః ॥ 16 ॥
యఃస్థితంయోజనేశైలఙ్గచ్ఛన్పార్శ్వేనసేవతే ।
ఊర్ధ్వన్తథైవకాయేనగతఃప్రాప్నోతియోజనమ్ ॥ 17 ॥
యస్మాన్నపరమంరూపఞ్చతుష్పాదేషువిద్యతే ।
శ్రుతస్సన్న్నాదనోనామవానరాణామ్పితామహాః ॥ 18 ॥
యేనయుద్ధమ్పురాదత్తంరణేశక్రస్యధీమతా ।
పరాజయశ్చనప్రాప్తస్సోఽయంయూథపయూథపః ॥ 19 ॥
యస్యవిక్రమమాణస్యశక్రస్యేవపరాక్రమః ।
ఏషగన్ధర్వకన్యాయాముత్పన్నఃకృష్ణవర్త్మనః ॥ 20 ॥
తదాదేవాసురేయుద్ధేసాహ్యార్థన్త్రిదివౌకసాం యస్యవైశ్రవణోరాజాజమ్బూముపనిషేవతే ॥ 21 ॥
యోరాజాపర్వతేన్ద్రాణామ్బహుకిన్నరసేవినామ్ ।
విహారసుఖదోనిత్యమ్భ్రాతుస్తేరాక్షసాధిప ॥ 22 ॥
తత్రైషవసతిశ్రీమాన్బలవాన్వానరర్షభః ।
యుద్ధేష్వకత్థనోనిత్యఙ్క్రోధనోనామయూథపః ॥ 23 ॥
వృతఃకోటిసహస్రేణహరీణాంసముపస్థితః ।
ఏషైవాశంసతేలఙ్కాంస్వేనానీకేనమర్దితుమ్ ॥ 24 ॥
యోగఙ్గామనుపర్యేతిత్రాసయన్గజయూథపాన్ ।
హస్తినాంవానరాణాఞ్చపూర్వవైరమనుస్మరన్ ॥ 25 ॥
ఏషయూథపతిర్నేతాగచ్ఛన్ గిరిగుహాశయః ।
గజాన్యోధయతేవన్యాన్గిరీంశ్చైవమహీరుహాన్ ॥ 26 ॥
హరీణాంవాహినీముఖ్యోనదీంహైమవతీమను ।
ఉశీరబీజమాశ్రిత్యపర్వతమ్మన్దరోపమమ్ ॥ 27 ॥
రమతే వానర శ్రేష్ఠో దివి శక్ర ఇవ స్వయమ్ ।
ఏనం శత సహస్రాణాం సహస్రం అభివర్తతే ॥ 28 ॥
సఏషనేతాచైతేషాంవానరాణామ్మహాత్మనామ్ ।
సఏషదుర్ధరోరాజన్ప్రమాథీనామయూథపః ॥ 29 ॥
వాతేనేవోద్ధతమ్మేఘంయమేనమనుపశ్యసి ।
అనీకమభిసంరబ్ధంవానరాణాన్తరస్వినామ్ ॥ 30 ॥
అనీకమపి సమ్రబ్ధం వానరాణాం తరస్వినామ్ ।
ఉద్ధూతమరుణాభాసం పవనేన సమన్తతః ॥ 31 ॥
ఏతేఽసితముఖాఘోరాగోలాఙ్గూలామహాబలాః ।
శతంశతహస్రాణిదృష్ట్వావైసేతుబన్ధనమ్ ॥ 32 ॥
గోలాఙ్గూలమ్మహావేగఙ్గవాక్షన్నామయూధపమ్ ।
పరివార్యాభివర్తన్తేలఙ్కామ్మర్దితుమోజసా ॥ 33 ॥
భ్రమరాచరితాయత్రసర్వకాలఫలద్రుమాః ॥ 34 ॥
యంసూర్యస్తుల్యపర్ణాభమనుపర్యేతిపర్వతమ్ ।
యస్యభాసాసదాభాన్తితద్వర్ణామృగపక్షిణః ॥ 35 ॥
యస్యప్రస్థమ్మహాత్మానోనత్యజన్తిమహర్షయః ।
సర్వకాలఫలావృక్షాస్సదాఫలసమన్వితాః ॥ 36 ॥
మధూనిచమహార్హాణియస్మిన్పర్వతసత్తమే ।
తత్రైవరమతేరాజన్రమ్యేకాఞ్చనపర్వతే ॥ 37 ॥
ముఖ్యోవానరముఖ్యానాఙ్కేసరీనామయూథపః ।
షష్టిర్గిరిసహస్రాణాంరమ్యాఃకాఞ్చనపర్వతా ॥ 38 ॥
తేషామ్మధ్యేగిరివరస్త్వమివానఘరక్షసామ్ ।
తత్రైతేకపిలాశ్శ్వేతాస్తామ్రాస్యామధుపిఙ్గలాః ॥ 39 ॥
నివసన్త్యుత్తమగిరౌతీక్ష్ణదంష్ట్రానఖాయుధాః ।
సింహాఇవచతుర్దంష్ట్రావ్యాఘ్రాఇవదురాసదాః ॥ 40 ॥
సర్వేవైశ్వానరసమాజ్వలితాశీవిషోపమాః ।
సుదీర్ఘాఞ్చితలాఙ్గూలామత్తమాతఙ్గసన్నిభాః ॥ 41 ॥
మహాపర్వతసఙ్కాశామహాజీమూతనిస్స్వనాః ।
వృత్తపిఙ్గలరక్తాక్షాభీమాభీమగతిస్వరాః ॥ 42 ॥
మర్దయన్తీవతేసర్వేతస్థుర్లఙకాసమీక్ష్యతే ।
ఏషచైషామధిపతిర్మధ్యేతిష్ఠతివీర్యవాన్ ॥ 43 ॥
జయార్థీనిత్యమాదిత్యముపతిష్ఠతిబుద్ధిమాన్ ।
నామ్నాపృథివ్యాంవిఖ్యాతోరాజన్ శతబలీతియః ॥ 44 ॥
ఏషైవాశంసతేలఙ్కాంస్వేనానీకేనమర్దితుమ్ ।
విక్రాన్తోబలవాన్ శూరఃపౌరుషేస్వేవ్యవస్థితః ।
రామప్రియార్థమ్ప్రాణానాన్దయాన్నకురుతేహరిః ॥ 45 ॥
గజోగవాక్షోగవయోనలోనీలశ్చవానరః ।
ఏకైకఏవయోధానాఙ్కోటీభిర్దశభిర్వృతః ॥ 46 ॥
తథాఽఽన్యేవానరశ్రేష్ఠావిన్ధ్యపర్వతవాసినః ।
నశక్యన్తేబహుత్వాత్తుసఙ్ ఖ్యాతుంలఘువిక్రమాః ॥ 47 ॥
సర్వేమహారాజమహాప్రభావాస్సర్వేమహాశైలనికాశకాయాః ।
సర్వేసమర్థాపృథివీఙ్క్షణేనకర్తుమ్ప్రవిధ్వస్తవికీర్ణశైలామ్ ॥ 48 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే సప్తవింశస్సర్గః ॥
