శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ద్విచత్వారింశస్సర్గః ।
తతస్తేరాక్షసాస్తత్రగత్వారావణమన్దిరమ్ ।
న్యవేదయన్పురీంరుద్ధాంరామేణసహవానరైః ॥ 1 ॥
రుద్ధాన్తునగరీంశ్రుత్వాజాతక్రోధోనిశాచరః ।
విధానన్ద్విగుణంశ్రుత్వాప్రాసాదంసోఽధ్యరోహత ॥ 2 ॥
సదదర్శావృతాంలఙ్కాంసశైలవనకాననామ్ ।
అసఙ్ఖ్యేయైర్హరిగణైఃసర్వతోయుద్ధకాఙ్క్షిభిః ॥ 3 ॥
సదృష్ట్వావానరైఃసర్వాంవసుధాఙ్కవలీకృతామ్ ।
కథఙ్క్షపయితవ్యాఃస్యురితిచిన్తాపరోఽభవత్ ॥ 4 ॥
సచిన్తయిత్వాసుచిరన్ధైర్యమాలమ్బ్యరావణః ।
రాఘవంహరియూథాంశ్చదదర్శాయతలోచనః ॥ 5 ॥
రాఘవఃసహసైన్యేనముదితోనామపుప్లువే ।
లఙ్కాన్దదర్శగుప్తాంవైసర్వతోరాక్షసైర్వృతామ్ ॥ 6 ॥
దృష్ట్వాదాశరథిర్లఙ్కాఞ్చిత్రధ్వజపతాకినీమ్ ।
జగామసహసాసీతాన్దూయమానేనచేతసా ॥ 7 ॥
అత్రసామృగశావాక్షీమత్కృతేజనకాత్మజా ।
పీడ్యతేశోకసన్తప్తాకృశాస్థణ్డిలశాయినీ ॥ 8 ॥
పీడ్యమానాంసధర్మాత్మావైదేహీమనుచిన్తయన్ ।
క్షిప్రమాజ్ఞాపయామాసవానరాన్ద్విషతాంవధే ॥ 9 ॥
ఏవముక్తేతువచనేరామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
సఙ్ఘర్షమాణాఃప్లవగాఃసిమ్హనాదైరనాదయన్ ॥ 10 ॥
శిఖరైర్వికిరామైనాంలఙ్కామ్ముష్టిభిరేవవా ।
ఇతిస్మదధిరేసర్వేమనాంసిహరియూథపాః ॥ 11 ॥
ఉద్యమ్యగిరిశృఙ్గాణిశిఖరాణిమహాన్తిచ ।
తరూంశ్చోత్పాట్యవివిధాంస్తిష్ఠన్తిహరియూథపాః ॥ 12 ॥
ప్రేక్షతోరాక్షసేన్ద్రస్యతాన్యనీకానిభాగశః ।
రాఘవప్రియకామార్థంలఙ్కామారురుహుస్తదా ॥ 13 ॥
తేతామ్రవక్త్రాహేమాభారామార్థేత్యక్తజీవితాః ।
లఙ్కామేవాభ్యవర్తన్తసాలతాలశిలాయుధాః ॥ 14 ॥
తేద్రుమైఃపర్వతాగ్రైశ్చముష్టిభిశ్చప్లవఙ్గమాః ।
ప్రాకారాగ్రాణ్యరణ్యానిమమన్థుస్తోరణానిచ ॥ 15 ॥
పారిఖాఃపూరయన్తిస్మప్రసన్నసలిలాయుతాః ।
పాంసుభిఃపర్వతాగ్రైశ్చతృణైఃకాష్ఠైశ్చవానరాః ॥ 16 ॥
తతఃసహస్రయూథాశ్చకోటీయూథాశ్చవానరాః ।
కోటీశతయుతాశ్చాన్యేలఙ్కామారురుహుస్తదా ॥ 17 ॥
కాఞ్చనానిప్రమృద్నన్తస్తోరణానిప్లవఙ్గమాః ।
కైలాసశిఖరాభానిగోపురాణిప్రమథ్యచ ॥ 18 ॥
ఆప్లవన్తఃప్లవన్తశ్చగర్జన్తశ్చప్లవఙ్గమాః ।
లఙ్కాన్తామభిధావన్తిమహావారణసన్నిభాః ॥ 19 ॥
జయత్యతిబలోరామోలక్ష్మణశ్చమహాబలః ।
రాజాజయతిసుగ్రీవోరాఘవేణాభిపాలితః ॥ 20 ॥
ఇత్యేవఙ్ఘోషయన్తశ్చగర్జన్తశ్చప్లవఙ్గమాః ।
అభ్యధావన్తలఙ్కాయాఃప్రాకారఙ్కామరూపిణః ॥ 21 ॥
వీరబాహుఃసుబాహుశ్చనలశ్చవనగోచరః ।
నిపీడ్యోపనివిష్టాస్తేప్రాకారంహరియూథపాః ।
ఏతస్మిన్నన్తరేచక్రుఃస్కన్ధావారనివేశనమ్ ॥ 22 ॥
పూర్వద్వారన్తుకుముదఃకోటీభిర్దశభిర్వృతః ।
ఆవృత్యబలవాంస్తస్థౌహరిభిర్జితకాశిభిః ॥ 23 ॥
సాహాయ్యార్థన్తుతస్యైవనివిష్టఃప్రఘసోహరిః ।
పనసశ్చమహాబాహుర్వానరైర్బహుభిర్వృతః ॥ 24 ॥
దక్షిణన్ద్వారమాగమ్యవీరఃశతబలిఃకపిః ।
ఆవృత్యబలవాంస్తస్థౌవింశత్యాకోటిభిర్వృతః ॥ 25 ॥
సుషేణఃపశ్చిమద్వారఙ్గతస్తారాపితాహరిః ।
ఆవృత్యబలవాంస్తస్థౌషష్టికోటిభిరావృతః ॥ 26 ॥
ఉత్తరన్ద్వారమాసాద్యరామఃసౌమిత్రిణాసహ ।
ఆవృత్యబలవాంస్తస్థౌసుగ్రీవశ్చహరీశ్వరః ॥ 27 ॥
గోలాఙ్గూలోమహాకాయోగవాక్షోభీమదర్శనః ।
వృతఃకోట్యామహావీర్యస్తస్థౌరామస్యపార్శ్వతః ॥ 28 ॥
ఋక్షాణామ్భీమవేగానాన్ధూమ్రఃశత్రునిబర్హణః ।
వృతఃకోట్యామహావీర్యస్తస్థౌరామస్యపార్శ్వతః ॥ 29 ॥
సన్నద్ధస్తుమహావీర్యోగదాపాణిర్విభీషణః ।
వృతోయస్తైస్తుసచివైస్తస్థౌతత్రమహాబలః ॥ 30 ॥
గజోగవాక్షోగవయఃశరభోగన్ధమాదనః ।
సమన్తాత్పరిధావన్తోరరక్షుర్హరివాహినీమ్ ॥ 31 ॥
తతఃకోపపరీతాత్మారావణోరాక్షసేశ్వరః ।
నిర్యాణంసర్వసైన్యానాన్ద్రుతమాజ్ఞాపయత్తదా ॥ 32 ॥
ఏతచ్ఛ్రుత్వాతతోవాక్యంరావణస్యముఖోద్గతమ్ ।
సహసాభీమనిర్ఘోషముద్ఘుష్టంరజనీచరైః ॥ 33 ॥
తతఃప్రచోదితాభేర్యశ్చన్ద్రపాణ్డరపుష్కరాః ।
హేమకోణాహతాభీమారాక్షసానాంసమన్తతః ॥ 34 ॥
వినేదుశ్చమహాఘోషాఃశఙ్ఖాఃశతసహస్రశః ।
రాక్షసానాంసుఘోరాణామ్ముఖమారుతపూరితాః ॥ 35 ॥
తేబభుఃశుభనీలాఙ్గాఃసశఙ్ఖారజనీచరాః ।
విద్యున్మణ్డలసన్నద్ధాఃసబలాకాఇవామ్బుదాః ॥ 36 ॥
నిష్పతన్తితతఃసైన్యాహృష్టారావణచోదితాః ।
సమయేపూర్యమాణస్యవేగాఇవమహోదధేః ॥ 37 ॥
తతోవానరసైన్యేనముక్తోనాదఃసమన్తతః ।
మలయఃపూరితోయేనససానుప్రస్థకన్దరః ॥ 38 ॥
శఙ్ఖదున్దుభిసఙ్ఘుష్టఃసిమ్హనాదస్తరస్వినామ్ ।
పృథివీఞ్చాన్తరిక్షఞ్చసాగరఞ్చైవనాదయన్ ॥ 39 ॥
గజానామ్బృంహితైఃసార్ధంహయానాంహేషితైరపి ।
రథానాన్నేమిఘోషైశ్చరక్షసామ్వదనస్వనః ॥ 40 ॥
ఏతస్మిన్నన్తరేఘోరఃసఙ్గ్రామఃసమవర్తత ।
రక్షసాంవానరాణాఞ్చయథాదేవాసురేపురా ॥ 41 ॥
తేగదాభిఃప్రదీప్తాభిఃశక్తిశూలపరశ్వధైః ।
నిజఘ్నుర్వానరాన్ఘోరాఃకథయన్తఃస్వవిక్రమాన్ ॥ 42 ॥
రాజన్ జయ జయేత్యుక్త్వా స్వస్వనామకథాం తతః ।
రాక్షసాస్త్వపరే భీమాః ప్రాకారస్థామహీం గతాన్ ॥ 43 ॥
తథావృక్షైర్మహాకాయాఃపర్వతాగ్రైశ్చవానరాః ।
నిజఘ్నుస్తానిరక్షాంసినఖైర్దన్తైశ్చవేగితాః ॥ 44 ॥
రాక్షసాస్త్వపరేభీమాఃప్రాకారస్థామహీగతాన్ ।
భిన్దిపాలైశ్చఖడ్గైశ్చశూలైశ్చైవవ్యదారయన్ ॥ 45 ॥
వానరాశ్చాపిసఙ్క్రుద్ధాఃప్రాకారస్థాన్మహీగతాః ।
రాక్షసాన్పాతయామాసుఃసమాప్లుత్యప్లవఙ్గమాః ॥ 46 ॥
ససమ్ప్రహారస్తుములోమాంసశోణితకర్దమః ।
రక్షసాంవానరాణాఞ్చసమ్బభూవాద్భుతోపమాః ॥ 47 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ద్విచత్వారింశస్సర్గః ॥
