శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ చతుఃషష్టితమస్సర్గః ।
సుగ్రీవేణైవముక్తస్తు హృష్టో దధిముఖః కపిః ।
రాఘవం లక్ష్మణం చైవ సుగ్రీవం చాభ్యవాదయత్ ॥ 1 ॥
స ప్రణమ్య చ సుగ్రీవం రాఘవౌ చ మహాబలౌ ।
వానరైః సహితః శూరైర్దివమేవోత్పపాత హ ॥ 2 ॥
స యథైవాఽగతః పూర్వం తథైవ త్వరితం గతః ।
నిపత్య గగనాద్భూమౌతద్వనం ప్రవివేశ హ ॥ 3 ॥
స ప్రవిష్టో మధువనం దదర్శ హరియూథపాన్ ।
విమదానుత్థితాన్సర్వాన్ మేహమానాన్మధూదకమ్ ॥ 4 ॥
స తానుపాగమద్వీరో బద్ధ్వా కరపుటాఞ్జలిమ్ ।
ఉవాచ వచనం శ్లక్ష్ణమిదం హృష్టవదఙ్గదమ్ ॥ 5 ॥
సౌమ్య రోషో న కర్తవ్యో యదేతత్పరివారితమ్ ।
అజ్ఞానాద్రక్షిభిః క్రోధాద్భవన్తః ప్రతిషేధితాః ॥ 6 ॥
యువరాజస్త్వమీశశ్చ వనస్యాస్య మహాబల ।
మౌర్ఖ్యాత్పూర్వం కృతో దోషస్తం భవాన్ క్షన్తుమర్హతి ॥ 7 ॥
ఆఖ్యాతం హి మయా గత్వా పితృవ్యస్య తవానఘ ।
ఇహోపయాతం సర్వేషామేతేషాం వనచారిణామ్ ॥ 8 ॥
స త్వదాగమనం శ్రుత్వా సహైభిర్హరియూథపైః ।
ప్రహృష్టో న తు రుష్టోఽసౌ వనం శ్రుత్వా ప్రధర్షితమ్ ॥ 9 ॥
ప్రహృష్టో మాం పితృవ్యస్తే సుగ్రీవో వానరేశ్వరః ।
శీఘ్రం ప్రేషయ సర్వాంస్తానితి హోవాచ పార్థివః ॥ 10 ॥
శ్రుత్వా దధిముఖస్యేదం వచనం శ్లక్ష్ణమఙ్గదః ।
అబ్రవీత్తాన్ హరిశ్రేష్ఠో వాక్యం వాక్యవిశారదః ॥ 11 ॥
శఙ్కే శ్రుతోఽయం వృత్తాన్తో రామేణ హరియూథపాః ।
తత్క్షమం నేహ నః స్థాతుం కృతే కార్యే పరన్తపాః ॥ 12 ॥
పీత్వా మధు యథాకామం విశ్రాన్తా వనచారిణః ।
కిం శేషం గమనం తత్ర సుగ్రీవో యత్ర మే గురుః ॥ 13 ॥
సర్వే యథా మాం వక్ష్యన్తి సమేత్య హరియూథపాః ।
తథాస్మి కర్తా కర్తవ్యే భవద్భిః పరవానహమ్ ॥ 14 ॥
నాజ్ఞాపయితుమీశోఽహం యువరాజోఽస్మి యద్యపి ।
అయుక్తం కృతకర్మాణో యూయం ధర్షయితుం మయా ॥ 15 ॥
బ్రువతశ్చాఙ్గదస్యైవం శ్రుత్వా వచనమవ్యయమ్ ।
ప్రహృష్టమనసో వాక్యమిదమూచుర్వనౌకసః ॥ 16 ॥
ఏవం వక్ష్యతి కో రాజన్ ప్రభుస్సన్వానరర్షభ ।
ఐశ్వర్యమదమత్తో హి సర్వోఽహమితి మన్యతే ॥ 17 ॥
తవ చేదం సుసదృశం వాక్యం నాన్యస్య కస్యచిత్ ।
సన్నతిర్హి తవాఖ్యాతి భవిష్యచ్ఛుభయోగ్యతామ్ ॥ 18 ॥
సర్వే వయమపి ప్రాప్తాస్తత్ర గన్తుం కృతక్షణాః ।
స యత్ర హరివీరాణాం సుగ్రీవః పతిరవ్యయః ॥ 19 ॥
త్వయా హ్యనుక్తైర్హరిభిర్నైవ శక్యం పదాత్పదమ్ ।
క్వచిద్గన్తుం హరిశ్రేష్ఠ బ్రూమః సత్యమిదం తు తే ॥ 20 ॥
ఏవం తు వదతాం తేషామఙ్గదః ప్రత్యువాచ హ ।
బాఢం గచ్ఛామ ఇత్యుక్త్వా ఖముత్పేతుర్మహాబలాః ॥ 21 ॥
ఉత్పతన్తమనూత్పేతు స్సర్వే తే హరియూథపాః ।
కృత్వాకాశం నిరాకాశం యన్త్రోత్క్షిప్తా ఇవాచలాః ॥ 22 ॥
తేఽమ్బరం సహసోత్పత్య వేగవన్తః ప్లవఙ్గమాః ।
వినదన్తో మహానాదం ఘనా వాతేరితా యథా ॥ 23 ॥
అఙ్గదే హ్యననుప్రాప్తే సుగ్రీవో వానరాధిపః ।
ఉవాచ శోకోపహతం రామం కమలలోచనమ్ ॥ 24 ॥
సమాశ్వసిహి భద్రం తే దృష్టా దేవీ న సంశయః ।
నాగన్తుమిహ శక్యం తైరతీతే సమయే హి నః ॥ 25 ॥
న మత్సకాశమాగచ్ఛేత్కృత్యే హి వినిపాతితే ।
యువరాజో మహాబాహుః ప్లవతాం ప్రవరోఽఙ్గదః ॥ 26 ॥
యద్యప్యకృతకృత్యానామీదృశ స్స్యాదుపక్రమః ।
భవేత్స దీనవదనో భ్రాన్తవిప్లుతమానసః ॥ 27 ॥
పితృపైతామహం చైతత్పూర్వకైరభిరక్షితమ్ ।
న మే మధువనం హన్యాదహృష్టః ప్లవగేశ్వరః ॥ 28 ॥
కౌసల్యాసుప్రజా రామ సమాశ్వసిహి సువ్రత ।
దృష్టా దేవీ న సన్దేహో న చాన్యేన హనూమతా ॥ 29 ॥
న హ్యన్యః కర్మణో హేతుస్సాధనేఽస్య హనూమతః ।
హనూమతి హి సిద్ధిశ్చ మతిశ్చ మతిసత్తమః ॥ 30 ॥
వ్యవసాయశ్చ వీర్యం చ సూర్యే తేజ ఇవ ధ్రువమ్ ।
జామ్బవాన్యత్ర నేతా స్యాదఙ్గదశ్చ బలేశ్వరః ।
హనుమాంశ్చాప్యధిష్ఠాతా న తస్య గతిరన్యథా ॥ 31 ॥
మా భూశ్చిన్తాసమాయుక్తస్సమ్ప్రత్యమితవిక్రమః ॥ 32 ॥
తతః కిలకిలాశబ్దం శుశ్రావాసన్నమమ్బరే ।
హనుమత్కర్మదృప్తానాం నార్ధతాం కాననౌకసామ్ ॥ 33 ॥
కిష్కిన్ధాముపయాతానాం సిద్ధిం కథయతామివ ।
తతశ్శ్రుత్వా నినాదం తం కపీనాం కపిసత్తమః ॥ 34 ॥
ఆయతాఞ్చితలాఙ్గూలస్సోఽభవద్ధృష్టమానసః ।
ఆజగ్ముస్తేఽపి హరయో రామదర్శనకాఙ్క్షిణః ॥ 35 ॥
అఙ్గదం పురతః కృత్వా హనూమన్తం చ వానరమ్ ।
తేఽఙ్గదప్రముఖా వీరాః ప్రహృష్ఠాశ్చ ముదాన్వితాః ॥ 36 ॥
నిపేతుర్హరిరాజస్య సమీపే రాఘవస్య చ ।
హనుమాంశ్చ మహాబాహుః ప్రణమ్య శిరసా తతః ॥ 37 ॥
నియతామక్షతాం దేవీం రాఘవాయ న్యవేదయత్ ।
దృష్టా దేవీతి హనుమద్వదనాదమృతోపమమ్ ॥ 38 ॥
ఆకర్ణ్య వచనం రామో హర్షమాప సలక్ష్మణః ।
నిశ్చితార్థం తతస్తస్మిన్ సుగ్రీవం పవనాత్మజే ॥ 39 ॥
లక్ష్మణః ప్రీతిమాన్ ప్రీతం బహుమానాదవైక్షత ।
ప్రీత్యా చ రమమాణోఽథ రాఘవః పరవీరహా ॥ 40 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే చతుఃషష్టితమస్సర్గః ॥
