శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చవింశస్సర్గః ।
అథ తాసాం వదన్తీనాం పరుషం దారుణం బహు ।
రాక్షసీనామాసౌమ్యానాం రురోద జనకాత్మజా ॥ 1 ॥
ఏవముక్తా తు వైదేహీ రాక్షసీభిర్మనస్వినీ ।
ఉవాచ పరమత్రస్తా భాష్పగ్ద్గదయా గిరా ॥ 2 ॥
న మానుషీ రాక్షసస్య భార్యా భవితుమర్హతి ।
కామం ఖాదత మాం సర్వా న కరిష్యామి వో వచః ॥ 3 ॥
సా రాక్షసీమధ్యగతా సీతా సురసుతోపమా ।
న శర్మ లేభే దుఃఖార్తా రావణేన చ తర్జితా ॥ 4 ॥
వేపతే స్మాధికం సీతా విశన్తీ వాఙ్గమాత్మనః ।
వనే యూథపరిభ్రష్టా మృగీ కోకైరివార్దితా ॥ 5 ॥
సా త్వశోకస్య విపులాం శాఖామాలమ్బ్య పుష్పితామ్ ।
చిన్తయామాస శోకేన భర్తారం భగ్నమానసా ॥ 6 ॥
సా స్నాపయన్తీ విపులౌ స్తనౌ నేత్రజలస్రవైః ।
చిన్తయన్తీ న శోకస్య తదాన్తమధిగచ్ఛతి ॥ 7 ॥
సా వేపమానా పతితా ప్రవాతే కదలీ యథా ।
రాక్షసీనాం భయత్రస్తా వివర్ణవదనాభవత్ ॥ 8 ॥
తస్యాః సా దీర్ఘవిపులా వేపన్త్యా సీతయా తదా ।
దదృశే కమ్పినీ వేణీ వ్యాలీవ పరిసర్పతీ ॥ 9 ॥
సా నిఃశ్వసన్తీ దుఃఖార్తా శోకోపహతచేతనా ।
ఆర్తా వ్యసృజదశ్రూణి మైథిలీ విలలాప చ ॥ 10 ॥
హా రామేతి చ దుఃఖార్తా హా పునర్లక్ష్మణేతి చ ।
హా శ్వశ్రు మమ కౌసల్యే హా సుమిత్రేతి భామినీ ॥ 11 ॥
లోకప్రవాదః సత్యోఽయం పణ్డితైః సముదాహృతః ।
అకాలే దుర్లభో మృత్యుః స్త్రియా వా పురుషస్య వా ॥ 12 ॥
యదహమేవం క్రూరాభీ రాక్షసీభిరిహార్దితా ।
జీవామి హీనా రామేణ ముహూర్తమపి దుఃఖితా ॥ 13 ॥
ఏషాల్పపుణ్యా కృపణా వినశిష్యామ్యనాథవత్ ।
సముద్రమధ్యే నౌః పూర్ణా వాయువేగైరివాహతా ॥ 14 ॥
భర్తారం తమపశ్యన్తీ రాక్షసీవశమాగతా ।
సీదామి ఖలు శోకేన కూలం తోయహతం యథా ॥ 15 ॥
తం పద్మదలపత్రాక్షం సింహవిక్రాన్తగామినమ్ ।
ధన్యాః పశ్యన్తి మే నాథం కృతజ్ఞం ప్రియవాదినమ్ ॥ 16 ॥
సర్వథా తేన హీనాయా రామేణ విదితాత్మనా ।
తీక్ష్ణం విషమివాస్వాద్య దుర్లభం మమ జీవితమ్ ॥ 17 ॥
కీదృశం తు మహాపాపం మయా జన్మాన్తరే కృతమ్ ।
యనేదం ప్రాప్యతే దుఃఖం మయా ఘోరం సుదారుణమ్ ॥ 18 ॥
జీవితం త్యక్తుమిచ్ఛామి శోకేన మహతా వృతా ।
రాక్షసీభిశ్చ రక్షన్త్యా రామో నాసాద్యతే మయా ॥ 19 ॥
ధిగస్తు ఖలు మానుష్యం ధిగస్తు పరవశ్యతామ్ ।
న శక్యం యత్పరిత్యక్తుమాత్మచ్ఛన్దేన జీవితమ్ ॥ 20 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే పఞ్చవింశస్సర్గః ॥
