శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ చతుర్దశాధికశతతమస్సర్గః ।
తాసాంవిలపమానానాన్తదారాక్షసయోషితామ్ ।
జ్యేష్ఠాపత్నీప్రియాజీనాభర్తారంసముదైక్షత ॥ 1 ॥
దశగ్రీవంహతన్దృష్టవారామేణాచిన్త్యకర్మణా ।
పతిమ్మణ్డోదరీతత్రకృపణాపర్యదేవయత్ ॥ 2 ॥
ననునామమహాబాహోతవవైశ్రవణానుజ ।
క్రుద్ధస్యప్రముఖేస్థాతున్త్రస్యత్యపిపురన్దరః ॥ 3 ॥
ఋషయశ్చమహాన్తోఽపిగన్ధర్వాశ్చయశస్వినః ।
ననునామతవోద్వేగాచ్చారణాశ్చదిశోగతాః ॥ 4 ॥
స త్వమ్మానుషమాత్రేణరామేణయుధినిర్జితః ।
న వ్యపత్రపసేరాజన్ కిమిదంరాక్షసేశ్వర ॥ 5 ॥
కథన్త్రైలోక్యమాక్రమ్యశ్రియావీర్యేణచాన్వితమ్ ।
అవిషహ్యఞ్జఘానత్వామ్మానుషోవనగోచరః ॥ 6 ॥
మానుషాణామవిషయేచరతఃకామరూపిణః ।
వినాశస్తవరామేణసమ్యుగేనోపపద్యతే ॥ 7 ॥
న చైతత్కర్మరామస్యశ్రద్ధధామిచమూముఖే ।
సర్వతస్సముపేతస్యతవతేనాభిమర్షణమ్ ॥ 8 ॥
యదైవ చ జనస్థానేరాక్షసైర్భహునిర్వవృతః ।
ఖరస్తవహతోభ్రాతాతదైవాసౌ న మానుషః ॥ 9 ॥
యదైవనగరీంలఙ్కాన్దుష్ప్రవేశాంసురైరపి ।
ప్రవిష్టోహనుమాన్వీర్యాత్తదైవవ్యథితావయమ్ ॥ 10 ॥
యదైవవానరైర్ఘోరైర్బద్ధస్సేతుర్మహార్ణవే ।
తదైవహృదయేనాహంశఙ్కేరామమమానుషమ్ ॥ 11 ॥
అథవారామరూపేణకృతాన్తస్స్వయమాగతః ।
మాయాన్తవవినాశాయవిధాయాప్రతితర్కితామ్ ॥ 12 ॥
అథవావాసవేనత్వన్ధర్షితోఽపిమహాబల ।
వాసవస్యతుకాశక్తిస్త్వాన్ద్రష్టుమపిసంయుగే ॥ 13 ॥
వ్యక్తమేషమహాయోగీపరమాత్మాసనాతనః ।
అనాదిమధ్యనిధనోమహతమ్పరమోమహాన్ ॥ 14 ॥
తమసఃపరమోధాతాశఙ్ఖచక్రగదాధరః ।
శ్రీవత్సవక్షానిత్యశ్రీరజయ్యశ్శాశ్వతోధ్రువః ॥ 15 ॥
మానుషంరూపమాస్థాయవిష్ణుస్సత్యపరాక్రమః ।
సర్వైఃపరివృతోదేవైర్వానరత్వముపాగతైః ॥ 16 ॥
సర్వలోకేశ్వర్శ్రీమాన్లోకానాంహితకామ్యయా ।
సరాక్షసరపరీవారంహతవాంస్త్వామ్మహాద్యుతిః ॥ 17 ॥
ఇన్ద్రియాణిపురాజిత్వాజితన్త్రిభువనన్త్వయా ।
స్మరద్భిరివతద్వైరమిన్ద్రియైరేవనిర్జితః ॥ 18 ॥
యదైవహిజనస్థానేరాక్షసైర్భహుభిర్వృతః ।
ఖరస్తునిహతోభ్రాతాతదారామో న మానుషః ॥ 19 ॥
యదైవనగరీంలఙ్కాన్దుష్ప్రవేశాంసురైరపి ।
ప్రవిష్టోహనుమాన్వీర్యాత్తదైవవ్యథితావయమ్ ॥ 20 ॥
క్రియతామవిరోధశ్చరాఘవేణేతియన్మయా ।
ఉచ్యమానం న గృహ్ణాసితస్యేయంవ్యుష్టిరాగతా ॥ 21 ॥
అకస్మాచ్ఛాభికామోఽసిసీతాంరాక్షసపుఙ్గవః ।
ఐశ్వర్యస్యవినాశాయదేహస్యస్వజనస్య చ ॥ 22 ॥
అరున్ధత్యావిశిష్టాన్తాంరోహిణ్యాశ్చాపిదుర్మతే ।
సీతాన్ధర్షయతామాన్యాన్త్వయాహ్యసదృశఙ్కృతమ్ ॥ 23 ॥
వసుధాయాహివసుధాంశ్రియఃశ్రీమ్భర్తృవత్సలామ్ ।
సీతాంసర్వానవద్యాఙ్గీమరణ్యేవిజనేశుభామ్ ॥ 24 ॥
ఆనయిత్వాతుతాన్దీనాఞ్ఛద్మనాత్మస్వదూషణ ।
అప్రాప్యతఞ్చైవకామమ్మైథిలీసఙ్గమేకృతమ్ ॥ 25 ॥
పతివ్రతాయాస్తపసానూనన్దగ్ధోఽసిమేప్రభో ।
తదైవయన్నదగ్ధగద్ధస్త్వన్ధర్షయంస్తనుమమధ్యమామ్ ।
దేవాభిభ్యతేతేసర్వేసేన్ద్రాఃసానాగ్నీపురోగమాః ॥ 26 ॥
అవశ్యమేవలభతేఫలమ్పాపస్యకర్మణః ।
ఘోరమ్పర్యాగతేకాలేకర్తానాస్త్యత్రసంశయః ॥ 27 ॥
న కులేన న రూపేణ న దాక్షిణ్యేనమైథిలీ ।
మయాధికావాతుల్యావాతత్త్వమ్మోహాన్నబుధ్యసే ॥ 28 ॥
సర్వదాసర్వభూతానాన్నాస్తిముత్యురలక్షణః ।
తవతావదయమ్మృత్యుర్మైథిలీకృతలక్షణః ॥ 29 ॥
సీతానిమిత్తజోమృత్యుస్త్వయాదూరాదుపాహృతః ।
మైథిలీసహరామేణవిశోకావిహరిష్యతి ॥ 30 ॥
అల్పపుణ్యాత్వహఙ్ఘోరేపతితాశోకసాగరే ।
కైలాసేమన్దరేమేరౌతథాచైత్రరథేవనే ॥ 31 ॥
దేవోద్యానేషుసర్వేషువిహృత్యసహితాత్వయా ।
విమానేనానురూపేణయాయామ్యతులయాశ్రియా ॥ 32 ॥
పశ్యన్తివివిధాన్దేశాంస్తాంస్తాంశ్చిత్రస్రగమ్బరా ।
భ్రమ్శితాకామభోగేభ్యఃసాస్మివీరవధాత్తవ ॥ 33 ॥
సైవాన్యేవాస్మిసమ్వృత్తాధిగ్రాజ్ఞాఞ్చఞ్చలాఃశ్రియః ।
హారాజన్ సుకుమారన్తేసుభ్రుసుత్వక్సమున్నసమ్ ॥ 34 ॥
కాన్తిశ్రీద్యుతిభిస్తుల్యమిన్దుపద్మదివాకరైః ।
కిరీటకూటోజ్జ్వలితన్తామ్రాస్యన్దీప్తకుణ్డలమ్ ॥ 35 ॥
మదవ్యాకులలోలాక్షమ్భూత్వాయత్పానభూమిషు ।
వివిధస్రగ్ధరఞ్చారువల్గుస్మితకథంశుభమ్ ॥ 36 ॥
తదేవాద్యతవైవంహివక్త్రం న భ్రాజతేప్రభో ।
రామసాయకనిర్భిన్నంరక్తంరుధిరవిస్రవైః ॥ 37 ॥
వీశీర్ణమేదోమస్తిష్కంరూక్షస్యన్దనరేణుభిః ।
హాపశ్చిమామేసమ్ప్రాప్తాదశావైధవ్యదాయినీ ॥ 38 ॥
యామయాసీన్నసుమ్బద్ధాకదాచిదపిమన్దయా ।
పతాదానవరాజోమేభర్తామేరాక్షసేశ్వరః ॥ 39 ॥
పుత్రోమేశక్రనిర్జేతాఇత్యహఙ్గర్వితాభృశమ్ ।
దృప్తామర్దనాఃశూరాఃప్రఖ్యాతబలపౌరుషాః ॥ 40 ॥
అకుతశ్చిద్భయానాథామమేత్యాసీన్మతిర్దృఢా ।
తేషామేవమ్ప్రభావాణాంయుష్మాకంరాక్షసర్షభాః ॥ 41 ॥
కథమ్భయమసమ్బుద్ధమ్మానుషాదిదమాగతమ్ ।
స్నిగ్ధేన్ద్రనీలనీలన్తుప్రాంశుశైలోపమమ్మహత్ ॥ 42 ॥
కేయూరాఙ్గదవైడూర్యముక్తాహారస్రగుజ్జ్వలమ్ ।
కాన్తంవిహారేష్వధికన్దీప్తాంసఙ్గ్రామభూమిషు ॥ 43 ॥
భాత్యాభరణభాభిర్యద్విద్యుద్భిరివతోయదః ।
తదేవాద్యశరీరన్తేతీక్ష్ణైర్నైకశరైశ్చితమ్ ॥ 44 ॥
పునర్దుర్లభసమ్పర్శమ్పరిష్వక్తుం న శక్యతే ।
శ్వావిధఃశలకైర్యద్వద్భాణైర్లగ్నైర్నిరన్తరమ్ ॥ 45 ॥
స్వర్పితైర్మర్మసుభృశంసఞ్ఛిన్నస్నాయుబన్ధనమ్ ।
క్షితౌనిపతితంరాజన్ శ్యామంవైరుధిరచ్ఛవి ॥ 46 ॥
వజ్రప్రహారాభిహతోవికీర్ణైవపర్వతః ।
హాస్వప్నస్సత్యమేవేదన్త్వంరామేణకథంహతః ॥ 47 ॥
త్వమ్మృత్యోరపిమృత్యుస్స్యాఃకథమ్మృత్యువశఙ్గతః త్రైలోక్యవసుభోక్తారన్త్రైలోక్యోద్వేగదమ్మహత్ ॥ 48 ॥
జేతారంలోకపాలానాఙ్క్షేప్తారాంశఙ్కరస్య చ ।
దృప్తానాన్నిగ్రహీతారమావిష్కృతపరాక్రమమ్ ॥ 49 ॥
లోకక్షోభయితారం చ నాదైర్భూతవిరావిణమ్ ।
ఓజసాదృప్తవాక్యానాంవక్తారంరిపుసన్నిధౌ ॥ 50 ॥
స్వయూథభృత్యగోప్తారంహన్తారమ్భీమకర్మణామ్ ।
హన్తారన్దానవేన్ద్రాణాంయక్షాణాం చ సహస్రశః ॥ 51 ॥
నివాతకవచానాం చ సఙ్గ్రహీతారమాహవే ।
నైకయజ్ఞవిలోప్తారన్త్రాతారంస్వజనస్య చ ॥ 52 ॥
ధర్మవ్యవస్థాభేత్తారమ్మాయాస్రష్టారమాహవే ।
దేవాసురనృకన్యానామాహర్తారన్తతస్తతః ॥ 53 ॥
శత్రుస్త్రీశోకదాతారం నేతారం స్వజనస్య చ ।
లఙ్కాద్వీపస్యగోప్తారఙ్కర్తారమ్భీమకర్మణామ్ ॥ 54 ॥
అస్మాకఙ్కామభోగానాన్దాతారంరథినాంవరమ్ ।
ఏవమ్ప్రభావమ్భర్తారన్దృష్టవారామేణపాతితమ్ ॥ 55 ॥
స్థిరాస్మియాదేహమిమన్ధారయామిహతప్రియా ।
శయనేషుమహార్హేషుశయిత్వారాక్షసేశ్వర ॥ 56 ॥
ఇహకర్మాత్ప్రసుప్తోఽసిధరణ్యాంరేణుగుణ్ఠితః ।
యదాతేతనయశ్శస్తోలక్ష్మణేనేన్ద్రజిద్యుధి ॥ 57 ॥
తదాత్వభిహతాతీవ్రమద్యత్వస్మినిపాతితా ।
సాహమ్బన్ధుజనైర్హీనాహీనానాథేన చ త్వయా ॥ 58 ॥
విహీనాకామభోగైశ్చశోచిష్యేశాశ్వతీస్సమాః ।
ప్రపన్నోదీర్ఘమధ్వానంరాజన్నద్యసుదుర్గమమ్ ॥ 59 ॥
నయమామపిదుఃఖార్తాం న వర్తిష్యేత్వయావినా ।
కస్మాత్త్వమ్మాంవిహాయేహకృపణాఙ్గన్తుమిచ్ఛసి ॥ 60 ॥
దీనాంవిలపతీమ్మన్దాఙ్కింవామాన్నాభిభాషసే ।
దృష్టవా న ఖల్వభిక్రుద్ధోమామిహానవకుణ్ఠితామ్ ॥ 61 ॥
నిర్గతాన్నగరద్వారాత్పద్భ్యామేవాగతామ్ప్రభో ।
పశ్యేష్టదారదారాంస్తేభ్రష్టలజ్జావకుణ్ఠితాన్ ॥ 62 ॥
బహిర్నిష్పతితాన్సర్వాన్కథన్దృష్టవా న కుప్యసి ।
అయఙ్క్రీడాసహాయస్తేఽనాథేలాలప్యతేజనః ॥ 63 ॥
న చైవమాశ్వాసయసికింవా న బహుమన్యసే ।
యాఃస్త్వయావిధవారాజన్కృతానైకాఃకులస్త్రియః ॥ 64 ॥
పతివ్రతాధర్మరతాగురుశుశ్రూషణేరతాః ।
తాభిశ్శోకాభితప్తాభిశ్శప్తఃపరవశఙ్గతః ॥ 65 ॥
త్వయావిప్రకృతాభిర్యత్తదాశప్తన్తదాగతమ్ ।
ప్రవాదస్సత్యఏవాయన్త్వామ్ప్రతిప్రాయశోనృప ॥ 66 ॥
ప్రతివ్రతానాన్నాకస్మాత్సపత్నత్యశ్రూణిభూతలే ।
కథం చ నామతేరాజన్ లోకానాక్రమ్యతేజసా ॥ 67 ॥
నారీచౌర్యమిదఙ్క్షుద్రఙ్కృతంశౌణ్డీర్యమానినా ।
అపనీయాశ్రమాద్రామంయన్మృగచ్ఛద్మనాత్వయా ॥ 68 ॥
ఆనీతారామపనతీసాతత్తేకాతర్యలక్షణమ్ ।
కాతర్యం న చ తేయుద్ధేకదాచిత్సంస్మరామ్యహమ్ ॥ 69 ॥
తత్తుభాగ్యవిపర్యాసాన్నూనన్తేపక్వలక్షణమ్ ।
అతీతానాగతార్థజ్ఞోవర్తమానవిచక్షణః ॥ 70 ॥
మైథిలీమాహృతాన్దృష్టవాధ్యాత్వానిఃశ్వస్యచాయతమ్ ।
సత్యవాక్యమహాబాహో దేవరోమేయదబ్రవీత్ ॥ 71 ॥
అయంరాక్షసముఖ్యానాంవినాశఃపర్యుపస్థితః ।
కామక్రోధసముత్థేనవ్యసనేనప్రసఙ్గినా ॥ 72 ॥
నిర్వృత్తస్త్వత్కృతేఽనర్థఃసోఽయమ్మూలహరోమహాన్ ।
త్వయాకృతమిదంసర్వమనాధంరాక్షసఙ్కులమ్ ॥ 73 ॥
హిత్వంశోచితవ్యోమేప్రఖ్యాతబలపౌరుషః ।
స్త్రీస్వభావాత్తుమేబుద్ధిఃకారుణ్యేపరివర్తతే ॥ 74 ॥
సుకృతన్దుష్కృతం చ త్వఙ్గృహీత్వాస్వాఙ్గతిఙ్గతః ।
ఆత్మానమనుశోచామిత్వద్వినాశేనదుఃఖితామ్ ॥ 75 ॥
సుహృదాంహితకామానాం న శ్రుతంవచనన్త్వయా ।
భ్రాత్రూణాఞ్చైవకార్త్న్సనహితముక్తన్దశానన ॥ 76 ॥
హేత్వర్థయుక్తంవిధివచ్ఛ్రేయస్కరమదారుణమ్ ।
విభీషణేనాభిహితం న కృతంహేతుమత్త్వయా ॥ 77 ॥
మారీచకుమ్భకర్ణాభ్యాంవాక్యమ్మమపితుస్తథా ।
న శ్రుతంవీర్యమత్తేనతస్యేదమ్ఫలమీదృశమ్ ॥ 78 ॥
నీలజీమూతసఙ్కాశ పీతామ్బరశుభాఙ్గద ।
స్వగాత్రాణివినిక్షిప్యకింశేషేరుధిరాప్లుతః ॥ 79 ॥
ప్రసుప్తైవశోకార్తాఙ్కిమ్మాం న ప్రతిభాషసే ।
మహావీర్యస్యదక్షస్యసమ్యుగేష్వపలాయినః ॥ 80 ॥
యాతుధానస్యదౌహిత్రీఙ్కిమ్మాం న ప్రతిభాషసే ।
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠకింశేషేనవేపరిభవేకృతే ॥ 81 ॥
అద్యవైనిర్భయాలఙ్కామ్ప్రవిష్టాంసూర్యరశ్మయః ।
యేనసూదయసేశత్రూన్ సమరేసూర్యవర్చసా ॥ 82 ॥
వజ్రంవజ్రధరస్యేవసోఽయన్తేసతతార్చితః ।
రణేబహుప్రహరణోహేమజాపరిష్కృతః ॥ 83 ॥
పరిఘోవ్యవకీర్ణస్తేబాణైశ్చిన్నైఃసహస్రధా ।
అప్రియామివోపసఙ్గృహ్యకింశేషేరణమేదినీమ్ ॥ 84 ॥
అప్రియామివకస్మాచ్ఛమాన్నేచ్ఛస్యభిభాషితుమ్ ।
ధిగస్తుహృదయంయస్యామమేదం న సహస్రధా ॥ 85 ॥
త్వయిపఞ్చత్వమాపన్నేఫలతేశోకపీడితమ్ ।
ఇత్యేవంవిలపన్తిసాబాష్పపర్యాకులేక్షణా ॥ 86 ॥
స్నేహోపస్కన్నహృదయా తదా మోహాముపాగమత్ ।
కశ్మలాభిహతాసన్నాబభౌసారావణోరసి ॥ 87 ॥
స్నధ్యానురక్తేజలదేదీప్తావిద్యుదివోజ్జ్వలా ।
తథాగతంసముత్థాప్యసపత్నయస్తామ్భృశాతురాః ॥ 88 ॥
పర్యవస్థాపయామాసూరుదన్త్యోరుదతీమ్భృశమ్ ।
న తేసువిదితాదేవిలోకానాంస్థితిరధ్రువా ॥ 89 ॥
దశావిభాగపర్యాయేరాజ్ఞాంవైచఞ్చలాఃశ్రియః ।
ఇత్యేవముచ్యమానాసాసశబ్దమ్ప్రరురోద హ ॥ 90 ॥
స్నాపయన్తీతదాస్రేణస్తనౌవక్రంసునిర్మలమ్ ।
ఏతస్మిన్నన్తరేరామోవిభీషణమువాచ హ ॥ 91 ॥
సంస్కారఃక్రియతామ్భ్రాతుఃస్త్రీగణఃపరిసాన్త్వ్యతామ్ ।
తమువాచతతోధీమాన్ విభీషణైదంవచః ॥ 92 ॥
విమృశ్యబుద్ధ్యాధర్మజ్ఞోధర్మార్థసహితంహితమ్ ।
త్యక్తధర్మవ్రతంశూరన్నృశంసమనృతన్తథా ॥ 93 ॥
నాహమర్హోఽస్మిసంస్కర్తుమ్పరదారాభిమర్శినమ్ ।
భ్రాతృరూపఃహిమేశత్రురేషసర్వాహితేరతః ॥ 94 ॥
రావణోనార్హతేపూజామ్పూజ్యోఽపిగురుగౌరవాత్ ।
నృశంసైతిమాంరామ వక్ష్యన్తిమనుజాభువి ॥ 95 ॥
శ్రుత్వాతస్యాగుణాన్సర్వేవక్ష్యన్తిసుకృతమ్పునః ।
తచ్ఛ్రుత్వాపరమప్రీతోరామోధర్మభృతాంవరః ॥ 96 ॥
విభీషణమువాచేదంవాక్యజ్ఞంవాక్యకోవిదః ।
తవాపిమేప్రియఙ్కార్యన్త్వత్ప్రభావాన్మయాజితమ్ ॥ 97 ॥
అవశ్యన్తుక్షమంవాచ్యోమయాత్వాంరాక్షసేశ్వర ।
అధర్మానృతసంయుక్తఃకామన్త్వేషనిశాచరః ॥ 98 ॥
తేజస్వీబలవాన్ శూరఃసఙ్గ్రామేషు చ నిత్యశః ।
శతక్రతుముఖైర్వీరైఃశ్రూయతే న పరాజితః ॥ 99 ॥
మహాత్మాబలసమ్పన్నోరావణోలోకరావణః ।
మరణానాన్తివైరాణినిర్వృత్తన్నఃప్రయోజనమ్ ॥ 100 ॥
క్రియతామస్యసంస్కారోమమాప్యేషయథాతవ ।
త్వత్సత్సకాశాద్ధశగ్రీవస్సంస్కారంవిధిపూర్వకమ్ ॥ 101 ॥
క్షిప్రమర్హతిధర్మేణత్వంయశోభాగ్భవిష్యసి ।
రాఘవస్యవచ్శ్రుత్వాత్వరమాణోవిభీషణః ॥ 102 ॥
సంస్కారయితుమారేభేభ్రాతరంరావణంహతమ్ ।
సప్రవిశ్యపురీంలఙ్కాంరాక్షసేన్ద్రోవిభీషణః ॥ 103 ॥
రావణస్యాఅగ్నిహోత్రన్తునిర్యాపయతిసత్వరమ్ ।
శకటాన్ దారురూపాణిఅగ్నీనవైయాజకాంస్తథా ॥ 104 ॥
తథాచన్దనకాష్ఠానికాష్ఠానివివిధాని చ ।
అగరూణిసుగధనీనిగన్ధాంశ్చసురభీంస్తథా ॥ 105 ॥
మణిముక్తాప్రవాళానినిర్యాపయతిరాక్షసః ।
ఆజగామముహూర్తేనరాక్షసైఃపరివారితః ॥ 106 ॥
తతోమాల్యవతాసార్థఙ్క్రియామేవచకారసః ।
సౌవర్ణీంశిబికాన్దివ్యామారోప్యక్షౌమవాసనమ్ ॥ 107 ॥
రావణంరాక్షసాధీశమశ్రుపూర్యముఖాద్విజాః ।
తూర్యఘోషైశ్చవివిధైస్స్తువద్భిశ్చాభినన్దితమ్ ॥ 108 ॥
ప్తాకాభిశ్చచిత్రాభిస్సుమనోభిశ్చచిత్రితామ్ ।
ఉత్క్షిప్యశిబికాన్తాన్తువిభీషణపురోగమాః ॥ 109 ॥
దక్షిణాభిముఖాస్సర్వేగృహ్యకాష్ఠానిభేజిరే ।
అగ్నయోదీప్యమానాస్తేతదాధ్వర్యుసమీరితాః ॥ 110 ॥
శరణాభిగతాఃసర్వేపురస్తాత్తస్యతేయయుః ।
అన్తఃపురాణిసర్వాణిరుదమానానిసత్వరమ్ ॥ 111 ॥
పృష్ఠతోఽనుయయుస్తానిప్లవమానానిసర్వతః ।
రావణమ్ప్రయతేదేశేస్థాప్యతేభృశదుఃఖితాః ॥ 112 ॥
చితాఞ్చన్దనకాష్ఠైశ్చపద్మకోశీసంవృతామ్ ।
బ్రాహ్మ్యాసమ్వర్తయామాసూరాఙ్కవాస్తరణావృతామ్ ॥ 113 ॥
వర్తతేవేదవిహితోరాజ్ఞోవైపశ్చిమఃక్రతుః ।
ప్రచక్రుఃరాక్షసేన్ద్రస్యపితృమేధమనుక్రమమ్ ॥ 114 ॥
వేదిం చ దక్షిణప్రాచ్యాంయథాస్థానం చ పావకమ్ ।
పృషదాజ్యేనసమ్పూర్ణంస్రువంసర్వేప్రచిక్షిపుః ॥ 115 ॥
పాదయోశ్శకటమ్ప్రాదురన్తరూర్వోరులూఖలన్తదా ।
దారుపాత్రాణిసర్వాణిఆరణిఞ్చోత్తారారణిమ్ ॥ 116 ॥
దత్త్వాతుముసలఞ్చాన్యథాస్థానంవిచక్షణాః ।
శాస్త్రాదృష్టేనవిధినామహర్షివిహితేన చ ॥ 117 ॥
తత్రమేధ్యమ్పశుంహత్వారాక్షసేన్ద్రస్యరాక్షసాః ।
పరిస్తరణికాంరాజ్ఞోఘృతాక్తాంసమవేశయన్ ॥ 118 ॥
గన్ధైర్మాల్యైరలఙ్కృత్యరావణన్దీనమానసాః ॥ 119 ॥
విభీషణసహాయాస్తేవస్త్రైశ్చవివిధైరపి ।
లాజైరశ్చావకిరన్తిస్మబాష్పపూర్ణముఖాస్తదా ॥ 120 ॥
దదౌ చ పావకన్తస్యవిధియుక్తంవిభీషణః ।
స్నాత్వాచైవార్ద్రవస్త్రేణతిలాన్దూర్వాభిమిశ్రితాన్ ॥ 121 ॥
ఉదకేన చ సమ్మిశ్రాన్ప్రదాయవిధిపూర్వకమ్ ।
ప్రదాయచోదకన్తస్మైమూర్ధ్నాచైనన్నమస్య చ ॥ 122 ॥
తాఃస్త్రియోఽనునయామాససాన్తముక్త్వాపునఃపునః ।
గమ్యతామితితాస్సర్వావివిశుర్నగరీతదా ॥ 123 ॥
ప్రవిష్టాసుసర్వాసురాక్షసీషువిభీషణః ।
రామపార్శ్వముపాగమ్యతదాతిష్ఠద్వినీతవత్ ॥ 124 ॥
రామోఽపిసహసైన్యేనససుగ్రీవస్సలక్ష్మణః ।
హర్షంలేభేరిపుంహత్వాయథావృత్రంశతక్రతుః ॥ 125 ॥
తతోవిముక్త్వాసశరంశరాసనమ్మహేన్ద్రదత్తఙ్కవచం చ తన్మహత్ ।
విమ్యుచరోషంరిపునిగ్రహాత్తతోరామఃసుసౌమ్యత్వముపాగతోఽరిహా ॥ 126 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే చతుర్దశాధికశతతమస్సర్గః ॥
