శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ ద్విషష్టితమస్సర్గః ।
సీతామపశ్యన్ధర్మాత్మా శోకోపహతచేతనః ।
విలలాప మహాబాహూ రామః కమలలోచనః ॥ 1 ॥
పశ్యన్నివ చ తాం సీతామపశ్యన్మదనార్దితః ।
ఉవాచ రాఘవో వాక్యం విలాపాశ్రయదుర్వచమ్ ॥ 2 ॥
త్వమశోకస్య శాఖాభిః పుష్పప్రియతయా ప్రియే ।
ఆవృణోషి శరీరం తే మమ శోకవివర్ధినీ ॥ 3 ॥
కదలీస్కన్ధసదృశౌ కదల్యా సంవృతావుభౌ ।
ఊరూ పశ్యామి తే దేవి నాసి శక్తా నిగూహితుమ్ ॥ 4 ॥
కర్ణికారవనం భద్రే హసన్తీ దేవి సేవసే ।
అలం తే పరిహాసేన మమ బాధావహేన వై ॥ 5 ॥
పరిహాసేన కిం సీతే పరిశ్రాన్తస్య మే ప్రియే ।
అయం స పరిహాసోఽపి సాధు దేవి న రోచతే ॥ 6 ॥
విశేషేణాశ్రమస్థానే హాసోఽయం న ప్రశస్యతే ।
అవగచ్ఛామి తే శీలం పరిహాసప్రియం ప్రియే ॥ 7 ॥
ఆగచ్ఛ త్వం విశాలాక్షి శూన్యోఽయముటజస్తవ ।
సువ్యక్తం రాక్షసైస్సీతా భక్షితా వా హృతాపి వా ॥ 8 ॥
న హి సా విలపన్తం మాముపసమ్ప్రైతి లక్ష్మణ ।
ఏతాని మృగయూథాని సాశ్రునేత్రాణి లక్ష్మణ ॥ 9 ॥
శంసన్తీవ హి వైదేహీం భక్షితాం రజనీచరైః ।
హా మమార్యే క్వ యాతాసి హా సాధ్వి వరవర్ణిని ॥ 10 ॥
హా సకామా త్వయా దేవీ కైకేయీ సా భవిష్యతి ।
సీతయా సహ నిర్యాతో వినా సీతాముపాగతః ॥ 11 ॥
కథం నామ ప్రవేక్ష్యామి శూన్యమన్తఃపురం పునః ।
నిర్వీర్య ఇతి లోకో మాం నిర్దయశ్చేతి వక్ష్యతి ॥ 12 ॥
కాతరత్వం ప్రకాశం హి సీతాపనయనేన మే ।
నివృత్తవనవాసశ్చ జనకం మిథిలాధిపమ్ ॥ 13 ॥
కుశలం పరిపృచ్ఛన్తం కథం శక్ష్యే నిరీక్షితుమ్ ।
విదేహరాజో నూనం మాం దృష్ట్వా విరహితం తయా ॥ 14 ॥
సుతాస్నేహేన సన్తప్తో మోహస్య వశమేష్యతి ।
అథవా న గమిష్యామి పురీం భరతపాలితామ్ ॥ 15 ॥
స్వర్గోఽపి సీతయా హీనశ్శూన్య ఏవ మతో మమ ।
మామిహోత్సృజ్య హి వనే గచ్ఛాయోధ్యాం పురీం శుభామ్ ॥ 16 ॥
న త్వహం తాం వినా సీతాం జీవేయం హి కథఞ్చన ।
గాఢమాశ్లిష్య భరతో వాచ్యో మద్వచనాత్త్వయా ॥ 17 ॥
అనుజ్ఞాతోఽసి రామేణ పాలయేతి వసున్ధరామ్ ।
అమ్బా చ మమ కైకేయీ సుమిత్రా చ త్వయా విభో ॥ 18 ॥
కౌసల్యా చ యథాన్యాయమభివాద్యా మమాఽజ్ఞయా ।
రక్షణీయా ప్రయత్నేన భవతా సూక్తకారిణా ॥ 19 ॥
సీతాయాశ్చ వినాశోఽయం మమ చామిత్రకర్శన ।
విస్తరేణ జనన్యా మే వినివేద్యస్త్వయా భవేత్ ॥ 20 ॥
ఇతి విలపతి రాఘవే సుదీనే వనముపగమ్య తయా వినా సుకేశ్యా ।
భయవికలముఖస్తు లక్ష్మణోఽపి వ్యథితమనా భృశమాతురో బభూవ ॥ 21 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ద్విషష్టితమస్సర్గః ॥
