శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకత్రింశస్సర్గః ।
త్వరమాణస్తతో గత్వా జనస్థానాదకమ్పనః ।
ప్రవిశ్య లఙ్కాం వేగేన రావణం వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
జనస్థానస్థితా రాజన్రాక్షసా బహవో హతాః ।
ఖరశ్చ నిహతస్సఙ్ఖ్యే కథఞ్చిదహమాగతః ॥ 2 ॥
ఏవముక్తో దశగ్రీవః క్రుద్ధ స్సంరక్తలోచనః ।
అకమ్పనమువాచేదం నిర్దహన్నివ చక్షుషా ॥ 3 ॥
కేన రమ్యం జనస్థానం హతం మమ పరాసునా ।
కో హి సర్వేషు లోకేషు గతిం చాధిగమిష్యతి ॥ 4 ॥
న హి మే విప్రియం కృత్వా శక్యం మఘవతా సుఖమ్ ।
ప్రాప్తుం వైశ్రవణేనాపి న యమేన న విష్ణునా ॥ 5 ॥
కాలస్య చాప్యహం కాలో దహేయమపి పావకమ్ ।
మృత్యుం మరణధర్మేణ సంయోజయితుముత్సహే ॥ 6 ॥
దహేయమపి సఙ్కృద్ధస్తేజసాఽదిత్యపావకౌ ।
వాతస్య తరసా వేగం నిహన్తుమహముత్సహే ॥ 7 ॥
తథా క్రుద్ధం దశగ్రీవం కృతాఞ్జలిరకమ్పనః ।
భయాత్సన్దిగ్ధయా వాచా రావణం యాచతేఽభయమ్ ॥ 8 ॥
దశగ్రీవోఽభయం తస్మై ప్రదదౌ రక్షసాం వరః ।
స విస్రబ్ధోఽబ్రవీద్వాక్యమసన్దిగ్ధమకమ్పనః ॥ 9 ॥
పుత్రో దశరథస్యాస్తి సింహసంహననో యువా ।
రామో నామ వృషస్కన్ధో వృత్తాయతమహాభుజః ॥ 10 ॥
వీరః పృథుయశాశ్శ్రీమానతుల్యబలవిక్రమః ।
హతం తేన జనస్థానం ఖరశ్చ సహ దూషణః ॥ 11 ॥
అకమ్పనవచ శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః ।
నాగేన్ద్ర ఇవ నిశ్వస్య వచనం చేదమబ్రవీత్ ॥ 12 ॥
స సురేన్ద్రేణ సంయుక్తో రామస్సర్వామరైస్సహ ।
ఉపయాతో జనస్థానం బ్రూహి కచ్చిదకమ్పన ॥ 13 ॥
రావణస్య పునర్వాక్యం నిశమ్య తదకమ్పనః ।
ఆచచక్షే బలం తస్య విక్రమం చ మహాత్మనః ॥ 14 ॥
రామో నామ మహాతేజా శ్రేష్ఠస్సర్వధనుష్మతామ్ ।
దివ్యాస్త్రగుణసమ్పన్నః పురన్దరసమో యుధి ॥ 15 ॥
తస్యానురూపో బలవాన్రక్తాక్షో దన్దుభిస్వనః ।
కనీయాన్లక్ష్మణో నామ భ్రాతా శశినిభాననః ॥ 16 ॥
స తేన సహ సంయుక్తః పావకేనానిలో యథా ।
శ్రీమాన్రాజవరస్తేన జనస్థానం నిపాతితమ్ ॥ 17 ॥
నైవ దేవా మహాత్మానో నాత్ర కార్యా విచారణా ।
శరా రామేణ తూత్సృష్టా రుక్మపుఙ్ఖాః పతత్రిణః ॥ 18 ॥
సర్పాః పఞ్చాననా భూత్వా భక్షయన్తి స్మ రాక్షసాన్ ।
యేన యేన చ గచ్ఛన్తి రాక్షసా భయకర్శితాః ॥ 19 ॥
తేన తేన స్మ పశ్యన్తి రామమేవాగ్రతః స్థితమ్ ।
ఇత్థం వినాశితం తేన జనస్థానం తవానఘ ॥ 20 ॥
అకమ్పనవచశ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ।
జనస్థానం గమిష్యామి హన్తుం రామం సలక్ష్మణమ్ ॥ 21 ॥
అథైవముక్తే వచనే ప్రోవాచేదమకమ్పనః ।
శృణు రాజన్యథావృత్తం రామస్య బలపౌరుషమ్ ॥ 22 ॥
అసాధ్యః కుపితో రామో విక్రమేణ మహాయశాః ।
ఆపగాయాస్సుపూర్ణాయా వేగం పరిహరేచ్ఛరైః ॥ 23 ॥
సతారగ్రహనక్షత్రం నభశ్చాప్యవసాదయేత్ ।
అసౌ రామస్తు సీదన్తీం శ్రీమానభ్యుద్ధరేన్మహీమ్ ॥ 24 ॥
భిత్త్వా వేలాం సముద్రస్య లోకానాప్లావయేద్విభుః ।
వేగం వాపి సముద్రస్య వాయుం వా విధమేచ్ఛరైః ॥ 25 ॥
సంహృత్య వా పునర్లోకాన్విక్రమేణ మహాయశాః ।
శక్తస్సపురుషవ్యాఘ్రః స్రష్టుం పునరపి ప్రజాః ॥ 26 ॥
న హి రామో దశగ్రీవ శక్యో జేతుం త్వయా యుధి ।
రక్షసాం వాపి లోకేన స్వర్గః పాపజనైరివ ॥ 27 ॥
న తం వధ్యమహం మన్యే సర్వైర్దేవాసురైరపి ।
అయం తస్య వధోపాయస్తన్మమైకమనాశ్శృణు ॥ 28 ॥
భార్యా తస్యోత్తమా లోకే సీతా నామ సుమధ్యమా ।
శ్యామా సమవిభక్తాఙ్గీ స్త్రీరత్నం రత్నభూషితా ॥ 29 ॥
నైవ దేవీ న గన్ధర్వీ నాప్సరా నాపి దానవీ ।
తుల్యా సీమన్తినీ తస్యా మానుషీషు కుతో భవేత్ ॥ 30 ॥
తస్యాపహర భార్యాన్త్వం ప్రమథ్య తు మహావనే ।
సీతయా రహితః కామీ రామో హాస్యతి జీవితమ్ ॥ 31 ॥
అరోచయత తద్వాక్యం రావణో రాక్షసాధిపః ।
చిన్తయిత్వా మహాబాహురకమ్పనమువాచ హ ॥ 32 ॥
బాఢం కాల్యం గమిష్యామి హ్యేకస్సారథినా సహ ।
ఆనయిష్యామి వైదేహీమిమాం హృష్టో మహాపురీమ్ ॥ 33 ॥
అథైవముక్త్వా ప్రయయౌ ఖరయుక్తేన రావణః ।
రథేనాదిత్యవర్ణేన దిశస్సర్వాః ప్రకాశయన్ ॥ 34 ॥
స రథో రాక్షసేన్ద్రస్య నక్షత్రపథగో మహాన్ ।
సఞ్చార్యమాణశ్శుశుభే జలదే చన్ద్రమా ఇవ ॥ 35 ॥
స మారీచాశ్రమం ప్రాప్య తాటకేయముపాగమత్ ।
మారీచేనార్చితో రాజా భక్ష్యభోజ్యైరమానుషైః ॥ 36 ॥
తం స్వయం పూజయిత్వా తు ఆసనేనోదకేన చ ।
అర్థోపహితయా వాచా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 37 ॥
కచ్చిత్సుకుశలం రాజన్లోకానాం రాక్షసేశ్వర ।
ఆశఙ్కే నాథ జానే త్వం యతస్తూర్ణమిహాగతః ॥ 38 ॥
ఏవముక్తో మహాతేజా మారీచేన స రావణః ।
తతః పశ్చాదిదం వాక్యమబ్రవీద్వాక్యకోవిదః ॥ 39 ॥
ఆరక్షో మే హతస్తాత రామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
జనస్థానమవధ్య తత్సర్వం యుధి నిపాతితమ్ ॥ 40 ॥
తస్య మే కురు సాచివ్యం తస్య భార్యాపహారణే ।
రాక్షసేన్ద్రవచశ్శ్రుత్వా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 41 ॥
ఆఖ్యాతా కేన సీతా సా మిత్రరూపేణ శత్రుణా ।
త్వయా రాక్షసశార్దూల కో న నన్దతి నన్దితః ॥ 42 ॥
సీతామిహానయస్వేతి కో బ్రవీతి బ్రవీహి మే ।
రక్షోలోకస్య సర్వస్య కశ్శృఙ్గం ఛేత్తుమిచ్ఛతి ॥ 43 ॥
ప్రోత్సాహయతి కశ్చ త్వాం స చ శత్రురసంశయః ।
అశీవిషముఖాద్దంష్ట్రాముద్ధర్తుం చేచ్ఛతి త్వయా ॥ 44 ॥
కర్మణా కేన కేనాసి కాపథం ప్రతిపాదితః ।
సుఖసుప్తస్య తే రాజన్ ప్రహృతం కేన మూర్ధని ॥ 45 ॥
విశుద్ధవంశాభిజనాగ్రహస్త స్తేజోమదస్సంస్థితదోర్విషాణః ।
ఉదీక్షితుం రావణ నేహ యుక్తః స సంయుగే రాఘవగన్ధహస్తీ ॥ 46 ॥
అసౌ రణాన్తః స్థితిసన్ధివాలో విదగ్ధరక్షోమృగహా నృసింహః ।
సుప్తస్త్వయా బోధయితుం న యుక్తః శరాఙ్గపూర్ణో నిశితాసిదంష్ట్రః ॥ 47 ॥
చాపాపహారే భుజవేగపఙ్కే శరోర్మిమాలే సుమహాహవౌఘే ।
న రామపాతాలముఖేఽతిఘోరే ప్రస్కన్దితుం రాక్షసరాజ యుక్తమ్ ॥ 48 ॥
ప్రసీద లఙ్కేశ్వర రాక్షసేన్ద్ర లఙ్కాం ప్రసన్నో భవ సాధు గచ్ఛ ।
త్వం స్వేషు దారేషు రమస్వ నిత్యం రామస్సభార్యో రమతాం వనేషు ॥ 49 ॥
ఏవముక్తో దశగ్రీవో మారీచేన స రావణః ।
న్యవర్తత పురీం లఙ్కాం వివేశ చ గృహోత్తమమ్ ॥ 50 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ఏకత్రింశస్సర్గః ॥
