శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాధికశతతమస్సర్గః ।
శక్త్యావినిహతన్దృష్టవారావణేనబలీయసా ।
లక్ష్మణంసమరేశూరంరూధిరౌఘపరిప్లుతమ్ ॥ 1 ॥
స దత్త్వాతుములంయుద్ధంరావణస్యదురాత్మనః ।
విసృజన్నేవబాణౌఘాన్ సుషేణమిదమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
ఏషరావణవీర్యేణలక్ష్మణఃపతితోభువిః ।
సర్పవచ్చేష్టతేవీరోభూమౌశోకముదిరీయన్ ॥ 3 ॥
శోణితార్ద్రమిమంవీరమ్ప్రాణైఃప్రియతరమ్మమ ।
పశ్యతోమమకాశక్తిర్యోద్ధుమ్పర్యాకులాత్మనః ॥ 4 ॥
అ యం స సమరశ్లాఘీభ్రాతామేశుభలక్షణః ।
యదిపఞ్చత్వమాపన్నఃప్రాణైర్మేకింసుఖేనవా ॥ 5 ॥
లజ్జతీవహివీర్యమ్భ్రశ్యతీవకరాద్ధనుః ।
సాయకావ్యవసీదన్తిదృష్టిర్భాష్పవశఙ్గతా ॥ 6 ॥
అవసీదన్తిగాత్రాణిస్వప్నయానేనృణామివ ।
చిన్తామేవర్తతేతీవ్రాముమూర్షాపి చ జాయతే ॥ 7 ॥
భ్రాతరన్నిహతన్దృష్టవారావణేనదురాత్మనా ।
విష్టనన్తన్తుదుఃఖార్తమ్మర్మణ్యభిహతమ్భృశమ్ ॥ 8 ॥
రాఘవోభ్రాతరన్దృష్టవాప్రియమ్ప్రాణమ్బహిశ్చరమ్ ।
దుఃఖేనమహతావిష్టోధ్యానశోకపరాయణః ॥ 9 ॥
పరంవిషాదమాపన్నోవిలలాపాకులేన్ద్రియః ।
భ్రాతరన్నిహతన్దృష్టవాలక్ష్మణంరణపాంసుషు ॥ 10 ॥
విజయోఽపిహిమేశూర న ప్రియాయోపకల్పతే ।
అచక్షుర్విషయశ్చన్ద్రఃకామ్ప్రీతిఞ్జనయిష్యతి ॥ 11 ॥
కిమ్మేయుద్ధేనకిమ్ప్రాణైర్యుద్ధకార్యం న విద్యతే ।
యత్రాయన్నిహతశ్శేతేరణమూర్ధనిలక్ష్మణః ॥ 12 ॥
యథైవమాంవనంయాన్తమనుయాతిమహాద్యుతిః ।
అహమప్యుపయాస్యామితథైవైనంయమక్షయమ్ ॥ 13 ॥
ఇష్టబన్ధుజనోనిత్యమ్మాం స నిత్యమనువ్రతః ।
ఇమామవస్థాఙ్గమితోరాక్షసైఃకూటయోధిభిః ॥ 14 ॥
దేశేదేశేకలత్రాణిదేశేదేశే చ బాన్దవాః ।
తన్తుదేశం న పశ్యామియత్రభ్రాతాసహోదరః ॥ 15 ॥
ఇత్యేవంవిలపన్తన్తంశోకవిహ్వలితేద్రనియమ్ ।
వివేష్టమానఙ్కరుణమచ్ఛవసన్తమ్పునఃపునః ॥ 16 ॥
రామమాశ్వాసయనవీరసుషేనోవాక్యమబ్రవీత కినురాజ్యేనదుర్ధర్షలక్ష్మణేనవినామమ ।
కథంవక్ష్యామ్యహన్త్వమ్బాంసుమిత్రామ్పుత్రవత్సలామ్ ॥ 17 ॥
న మృథోయమ్మహాబాహో లక్ష్మణోలక్షమివర్ధనః ।
న చాస్యవిక్రతంవక్త్రానాపిశస్వాసం న నిష్ప్రభమ్ ॥ 18 ॥
సుప్రభంసుప్రసన్నం చ ముఖమస్యనిరీక్ష్యతామ్ ॥ 19 ॥
పద్మపత్రతలౌహస్తౌసుప్రసన్నే చ లోచనే ।
ఐ వం న విద్యతేరూపఙ్గతాసూనాంవిశమ్పతే ॥ 20 ॥
మావిషాదమ్మృకృథావీరసప్రాణోఽయమరిన్దమ ।
ఆ ఖ్యాసతితుప్రసుప్తస్యస్రస్తగాత్రస్యభూతలే ॥ 21 ॥
సోచ్ఛవాసంహృదయంవీరకమ్పమానమ్ముహుర్ముహుః ।
ఏవముక్త్వామహాప్రాజ్ఞఃసుషేణోరాఘవంవచః ॥ 22 ॥
సమీపస్థమువాచేదంహనూమన్తమ్మహాకపిమ్ ।
సౌమ్య శీఘ్రమితోగత్వాశైలమౌషధిపర్వతమ్ ॥ 23 ॥
పూర్వన్తుకథితోయోఽసౌవీర జామ్బవతాశుభః ।
దక్షిణేశిఖరేజాతామోషధిమానయ ॥ 24 ॥
సవర్ణకరణీన్నామ్నాసావర్ణ్యకరణీన్తథా ।
సఞ్జీవకరణీంవీరసన్ధానీం చ మహౌషధీమ్ ॥ 25 ॥
సఞ్జీవనార్ధంవీరస్యలక్ష్మణస్యమహాత్మనః ।
ఇత్యేవముక్తోహనుమాన్గత్వాచౌషథిపర్వతమ్ ॥ 26 ॥
చిన్తామభ్యగమఛ్రచీమానజానం స్తా మహౌషధీః ।
తస్యబుద్ధిః సముత్పన్నామారుతేరమితౌజసః ॥ 27 ॥
ఇదమేవగమిష్యామిగృహీత్వాశిఖరఙ్గిరేః ।
అస్మింస్తుశిఖరేజాతామోషధిన్తాంసుఖావహామ్ ॥ 28 ॥
ప్రతర్కేణావగచ్ఛామిసుషేణోహ్యవమబ్రవీత్ ।
అగృహ్యయదిగచ్ఛామివిశల్యకరణీమహమ్ ॥ 29 ॥
కాలాత్యయేనదోషఃస్యాద్వైక్లబ్యం చ మహద్భవేత్ ।
ఇతిసఞ్చిన్త్యహనూమాన్గత్వాక్షిప్రమ్మహాబలః ॥ 30 ॥
ఆసాద్యపర్వతశ్రేష్ఠమ్ప్రక్రమ్యగిరేశ్శిరః ।
ఫుల్లనానాతరుగణంసముత్పాట్యమహాబలః ॥ 31 ॥
గృహీత్వాహరిశార్దూలోహస్తాభ్యాంసమతోలయత్ ।
సనీలమివజీమూతన్తోయపూర్ణన్నభస్తలాత్ ॥ 32 ॥
ఉత్పపాతగృహీత్వాతుహనూమాన్ శిఖరఙ్గిరేః ।
సమాగమ్యమహావేగఃసన్న్యస్యశిఖరఙ్గిరేః ॥ 33 ॥
విశ్రమ్యకిఞ్చిద్ధనుమాన్సుషేణమిదమబ్రవీత్ ।
ఓషధీర్నావగచ్ఛామితాఅహంహరిపుఙ్గవ ॥ 34 ॥
తదిదంశిఖరఙ్కృత్స్నఙ్గిరేస్తస్యాహృతమ్మయా ।
ఏవఙ్కథయమానన్తుప్రశస్యపవనాత్మజమ్ ॥ 35 ॥
సుషేణోవానరశ్రేష్ఠోజగ్రాహోత్పాట్యచౌషధీః ।
విస్మితాస్తుబభూవుస్తేసర్వేవానరపుఙ్గవాః ॥ 36 ॥
దృష్టవాహనూమతఃకర్మసురైరపిసుదుష్కరమ్ ।
తతఃసఙ్క్షోదయిత్వాతామోషధింవానరోత్తమః ॥ 37 ॥
లక్ష్మణస్యదదౌనస్తస్సుషేణస్సుమహాద్యుతిః ।
విశల్యస్ససమాఘ్రాయలక్ష్మణఃపరవీరహా ॥ 38 ॥
విశల్యోవిరుజశ్శీఘ్రముదతిష్ఠన్మహీతలాత్ ।
తముత్థితన్తుహరయోభూతలాత్ప్రేక్ష్యలక్ష్మణమ్ ॥ 39 ॥
సాధుసావధితిసుప్రీతాలక్ష్మణమ్ప్రత్యపూజయన్ ।
ఏహ్యేహీత్యబ్రవీద్రామోలక్ష్మణమ్పరవీరహా ॥ 40 ॥
సస్వజేస్నేహగాఢం చ బాష్పపర్యాకులేక్షణః ।
బ్రవీచ్ఛపరిష్వజ్యసౌమిత్రింరాఘవస్తదా ॥ 41 ॥
దిష్ట్యాత్వాంవీరపశ్యామిమరణాత్పునరాగతమ్ ।
న హిమేజీవితేనార్థస్సీతయావిజయనేవా ॥ 42 ॥
కోహిమేవదతేనార్ధస్త్వయిపఞ్చత్వమాగతే ।
ఇత్యేవంవదతస్తస్యరాఘవస్యమహాత్మనః ॥ 43 ॥
భిన్నశ్శిథిలయావాచాలక్ష్మణోవాక్యమబ్రవీత్ ।
తామ్ప్రతిజ్ఞామ్ప్రతిజ్ఞాయపురాసత్యపరాక్రమ ॥ 44 ॥
లఘుఃకశ్చిదివాసత్త్వోనైవంవక్తుమిహార్హసి ।
న హిప్రతిజ్ఞాఙ్కుర్వన్తివితథాంసత్యవాదినః ॥ 45 ॥
లక్షణంహిమహత్త్వస్యప్రతిజ్ఞాపరిపాలనమ్ ।
నైరాశ్యముపగన్తుం చ నాలన్తేమత్కృతేఽనఘ ॥ 46 ॥
వధేనరావణస్యాద్యప్రతిజ్ఞామనుపాలయ ।
నజీవన్యాస్యతేశత్రుస్తవబాణపథఙ్గతః ॥ 47 ॥
నర్దతస్తీక్షణదంష్ట్రస్యసింహస్యేవమహాగజః ।
అహన్తువధమిచ్ఛామిశీఘ్రమస్యదురాత్మనః ॥ 48 ॥
యావదస్తం న యాత్యేషకృతకర్మాదివాకరః ।
యదివధమిచ్ఛసిరావణస్యసఙ్ఖ్యేయది చ కృతాంహితవేచ్ఛసిప్రతిజ్ఞామ్ ।
యదితవరాజసుతాభిలాషఆర్యకురు చ వచోమమశీఘ్రమద్యవీర ॥ 49 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ద్వాధికశతతమస్సర్గః ॥
