శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టాశీతితమస్సర్గః ।
తచ్ఛ్రుత్వా నిపుణం సర్వం భరత స్సహ మన్త్రిభిః ।
ఇఙ్గుదీమూలమాగమ్య రామశయ్యామవేక్ష్య తామ్ ॥ 1 ॥
అబ్రవీజ్జననీ స్సర్వా ఇహ తేన మహాత్మనా ।
శర్వరీ శయితా భూమావిదమస్య విమర్దితమ్ ॥ 2 ॥
తచ్ఛ్రుత్వా నిపుణం సర్వం భరత స్సహ మన్త్రిభిః ।
ఇఙ్గుదీమూలమాగమ్య రామశయ్యామవేక్ష్య తామ్ ॥ 3 ॥
అబ్రవీజ్జననీ స్సర్వా ఇహ తేన మహాత్మనా ।
శర్వరీ శయితా భూమావిదమస్య విమర్దితమ్ ॥ 4 ॥
మహాభాగకులీనేన మహాభాగేన ధీమతా ।
జాతో దశరథేనోర్వ్యాం న రామస్స్వప్తు మర్హతి ॥ 5 ॥
అజినోత్తరసంస్తీర్ణే వరాస్తరణసఞ్చయే ।
శయిత్వా పురుషవ్యాఘ్రః కథం శేతే మహీతలే ॥ 6 ॥
ప్రాసాదాగ్రవిమానేషు వలభీషు చ సర్వదా ।
హైమరాజతభౌమేషు వరాస్తరణశాలిషు ॥ 7 ॥
పుష్పసఞ్చయచిత్రేషు చన్దనాగరుగన్ధిషు ।
పాణ్డురాభ్రప్రకాశేషు శుకసఙ్ఘరూతేషుచ ॥ 8 ॥
ప్రాసాదవరవర్యేషు శీతవత్సు సుగన్ధిషు ।
ఉషిత్వామేరుకల్పేషు కృతకాఞ్చన భిత్తిషు ॥ 9 ॥
గీతవాదిత్రనిర్ఘోషైర్వరాభరణనిస్స్వనైః ।
మృదఙ్గవరశబ్దైశ్చ సతతం ప్రతిబోధితః ॥ 10 ॥
వన్దిభిర్వన్దితః కాలే బహుభి స్సూతమాగధైః ।
గాథాభిరనురూపాభి స్స్తుతిభిశ్చ పరన్తపః ॥ 11 ॥
అశ్రద్ధేయమిదం లోకే న సత్యం ప్రతిభాతి మా ।
ముహ్యతే ఖలు మే భావ స్స్వప్నోఽయమితి మే మతిః ॥ 12 ॥
న నూనం దైవతం కిఞ్చిత్కాలేన బలవత్తరమ్ ।
యత్ర దాశరథీ రామో భూమావేవ శయీత సః ॥ 13 ॥
విదేహరాజస్య సుతా సీతా చ ప్రియదర్శనా ।
దయితా శయితా భూమౌ స్నుషా దశరథస్య చ ॥ 14 ॥
ఇయం శయ్యా మమ భ్రాతురిదం హి పరివర్తితమ్ ।
స్థణ్డిలే కఠినే సర్వం గాత్రై ర్విమృదితం తృణమ్ ॥ 15 ॥
మన్యే సాభరణా సుప్తా సీతాఽస్మిఞ్ఛయనోత్తమే ।
తత్ర తత్ర హి దృశ్యన్తే సక్తాః కనకబిన్దవః ॥ 16 ॥
ఉత్తరీయమిహాఽసక్తం సువ్యక్తం సీతయా తదా ।
తథా హ్యేతే ప్రకాశన్తే సక్తాః కౌశేయతన్తవః ॥ 17 ॥
మన్యే భర్తు స్సుఖా శయ్యా యేన బాలా తపస్వినీ ।
సుకుమారీ సతీ దుఃఖం న హి విజానాతి మైథిలీ ॥ 18 ॥
హా హన్తాఽస్మి నృశంసోఽహం యత్సభార్యః కృతే మమ ।
ఈదృశీం రాఘవశ్శయ్యామధిశేతే హ్యనాథవత్ ॥ 19 ॥
సార్వభౌమకులే జాత స్సర్వలోకస్య సమ్మతః ।
సర్వలోకప్రియస్త్యక్త్వా రాజ్యం సుఖమనుత్తమ్ ॥ 20 ॥
కథమిన్దీవరశ్యామో రక్తాక్షః ప్రియదర్శనః ।
సుఖభాగీ న దుఃఖార్హ శ్శయితో భువి రాఘవః ॥ 21 ॥
ధన్యః ఖలు మహాభాగో లక్ష్మణ శ్శుభలక్షణః ।
భ్రాతరం విషమే కాలే యో రామమనువర్తతే ॥ 22 ॥
సిద్ధార్థా ఖలు వైదేహీ పతిం యాఽనుగతా వనమ్ ।
వయం సంశయితా స్సర్వే హీనాస్తేన మహాత్మనా ॥ 23 ॥
ఆకర్ణధారా పృథివీ నౌః ఇవ ప్రతిభాతి మా ।
గతే దశరథే స్వర్గం రామే చారణ్యమాశ్రితే ॥ 24 ॥
న చ ప్రార్థయతే కచ్చిన్మనసాపి వసున్ధరామ్ ।
వనేఽపి వసతస్తస్య బాహువీర్యాభిరక్షితామ్ ॥ 25 ॥
శూన్యసంవరణారక్షామయన్త్రితహయద్విపామ్ ।
అపావృతపురద్వారాం రాజధానీమరక్షితామ్ ॥ 26 ॥
అప్రహృష్టబలాం శూన్యాం విషమస్థామనావృతామ్ ।
శత్రవో నాభిమన్యన్తే భక్షాన్విషకృతానివ ॥ 27 ॥
అద్యప్రభృతి భూమౌ తు శయిష్యేఽహం తృణేషు వా ।
ఫలమూలాశనో నిత్యం జటాచీరాణి ధారయన్ ॥ 28 ॥
తస్యార్థముత్తరం కాలం నివత్స్యామి సుఖం వనే ।
తం ప్రతిశ్రవమాముచ్య నాస్య మిథ్యా భవిష్యతి ॥ 29 ॥
వసన్తం భ్రాతురర్థాయ శత్రుఘ్నో మాఽనువత్స్యతి ।
లక్ష్మణేన సహత్వార్యో హ్యయోధ్యాం పాలయిష్యతి ॥ 30 ॥
అభిషేక్ష్యన్తి కాకుత్స్థమయోధ్యాయాం ద్విజాతయః ।
అపి మే దేవతాః కుర్యురిమం సత్యం మనోరథమ్ ॥ 31 ॥
ప్రసాద్యమాన శ్శిరసా మయా స్వయం బహుప్రకారం యది నాభిపత్స్యతే ।
తతోఽనువత్స్యామి చిరాయ రాఘవం వనేచరన్నార్హతి మాముపేక్షితుమ్ ॥ 32 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే అష్టాశీతితమస్సర్గః ॥
