శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకపఞ్చాశస్సర్గః ।
తం జాగ్రతమదమ్భేన భ్రాతురర్థాయ లక్ష్మణమ్ ।
గుహః సన్తాపసన్తప్తో రాఘవం వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
ఇయం తాత సుఖా శయ్యా త్వదర్థముపకల్పితా ।
ప్రత్యాశ్వసిహి సాధ్వస్యాం రాజపుత్ర యథాసుఖమ్ ॥ 2 ॥
ఉచితోఽయం జనస్సర్వః క్లేశానాం త్వం సుఖోచితః ।
గుప్త్యర్థం జాగరిష్యామః కాకుత్స్థస్య వయం నిశామ్ ॥ 3 ॥
న హి రామాత్ప్రియతమో మమాస్తి భువి కశ్చన ।
బ్రవీమ్యేతదహం సత్యం సత్యేనైవ చ తే శపే ॥ 4 ॥
అస్య ప్రసాదాదాశంసే లోకేస్మిన్ సుముహద్యశః ।
ధర్మావాప్తిం చ విపులామర్థావాప్తిం చ కేవలమ్ ॥ 5 ॥
సోఽహం ప్రియసఖం రామం శయానం సహ సీతయా ।
రక్షిష్యామి ధనుష్పాణి స్సర్వతో జ్ఞాతిభి స్సహ ॥ 6 ॥
న హి మేఽవిదితం కిఞ్చిద్వనేఽస్మింశ్చరతస్సదా ।
చతురఙ్గం హ్యపిబలం సుమహత్ప్రసహేమహి ॥ 7 ॥
లక్ష్మణస్తం తదోవాచ రక్ష్యమాణాస్త్వయానఘ ।
నాత్ర భీతా వయం సర్వే ధర్మమేవానుపశ్యతా ॥ 8 ॥
కథం దశరథౌ భూమౌ శయానే సహ సీతయా ।
శక్యా నిద్రా మయా లబ్ధుం జీవితం వా సుఖాని వా ॥ 9 ॥
యో న దేవాసురైః సర్వైః శక్యః ప్రసహితుం యుధి ।
తం పశ్య సుఖసంవిష్టం తృణేషు సహ సీతయా ॥ 10 ॥
యో మన్త్రతపసా లబ్ధో వివిధైశ్చ పరాశ్రమైః ।
ఏకో దశరథస్యేష్టః పుత్రః సదృశలక్షణః ॥ 11 ॥
అస్మిన్ ప్రవ్రాజితే రాజా న చిరం వర్తయిష్యతి ।
విధవా మేదినీ నూనం క్షిప్రమేవ భవిష్యతి ॥ 12 ॥
వినద్య సుమహానాదం శ్రమేణోపరతాః స్త్రియః ।
నిర్ఘోషోపరతం చాతో మన్యే రాజనివేశనమ్ ॥ 13 ॥
కౌశల్యా చైవ రాజా చ తథైవ జననీ మమ ।
నాశంసే యది జీవన్తి సర్వే తే శర్వరీమిమామ్ ॥ 14 ॥
జీవేదపి హి మే మాతా శత్రుఘ్నస్యాన్వవేక్షయా ।
తద్దుఃఖం యత్తు కౌశల్యా వీరసూర్వినశిష్యతి ॥ 15 ॥
అనురక్తజనాకీర్ణా సుఖాలోకప్రియావహా ।
రాజవ్యసనసంసృష్టా సా పురీ వినశిష్యతి ॥ 16 ॥
కథం పుత్రం మహాత్మానం జ్యేష్ఠం ప్రియమపశ్యతః ।
శరీరం ధారయిష్యన్తి ప్రాణా రాజ్ఞో మహాత్మనః ॥ 17 ॥
వినష్టే నృపతౌ పశ్చాత్కౌసల్యా వినశిష్యతి ।
అనన్తరం చ మాతాఽపి మమ నాశముపైష్యతి ॥ 18 ॥
అతిక్రాన్తమతిక్రాన్తమనవాప్య మనోరథమ్ ।
రాజ్యే రామమనిక్షిప్య పితా మే వినశిష్యతి ॥ 19 ॥
సిద్ధార్థాః పితరం వృత్తం తస్మిన్కాలేఽప్యుపస్థితే ।
ప్రేతకార్యేషు సర్వేషు సంస్కరిష్యన్తి భూమిపమ్ ॥ 20 ॥
రమ్యచత్వరసంస్థానాం సువిభక్తమహాపథామ్ ।
హర్మ్యప్రాసాదసమ్పన్నాం గణికావరశోభితామ్ ॥ 21 ॥
రథాశ్వగజసమ్బాధాం తూర్యనాదవినాదితామ్ ।
సర్వకల్యాణసమ్పూర్ణాం హృష్టపుష్టజనాకులామ్ ॥ 22 ॥
ఆరామోద్యానసమ్పన్నాం సమాజోత్సవశాలినీమ్ ।
సుఖితా విచరిష్యన్తి రాజధానీం పితుర్మమ ॥ 23 ॥
అపి జీవేద్దశరథో వనవాసాత్పునర్వయమ్ ।
ప్రత్యాగమ్య మహాత్మానమపి పశ్యేమ సువ్రతమ్ ॥ 24 ॥
అపి సత్యప్రతిజ్ఞేన సార్ధం కుశలినా వయమ్ ।
నివృత్తే వనవాసేఽస్మిన్నయోధ్యాం ప్రవిశేమహి ॥ 25 ॥
పరిదేవయమానస్య దుఖార్తస్య మహాత్మనః ।
తిష్ఠతో రాజపుత్రస్య శర్వరీ సాఽత్యవర్తత ॥ 26 ॥
తథా హి సత్యం బ్రువతి ప్రజాహితే నరేన్ద్రపుత్రే గురుసౌహృదాద్గుహః ।
ముమోచ బాష్పం వ్యసనాభిపీడితో జ్వరాతురో నాగ ఇవ వ్యథాతురః ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే ఏకపఞ్చాశస్సర్గః ॥
