శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ షడ్వింశస్సర్గః ।
తతశ్శోకాభిసన్తప్తం సుగ్రీవం క్లిన్నవాససమ్ ।
శాఖామృగమహామాత్రాః పరివార్యోపతస్థిరే ॥ 1 ॥
అభిగమ్య మహాబాహుం రామమక్లిష్టకారిణమ్ ।
స్థితాః ప్రాఞ్జలయస్సర్వే పితామహమివర్షయః ॥ 2 ॥
తతః కాఞ్చనశైలాభ స్తరుణార్కనిభాననః ।
అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం హనూమాన్మారుతాత్మజః ॥ 3 ॥
భవత్ప్రసాదాత్సుగ్రీవః పితృపైతామహం మహత్ ।
వానరాణాం సుదుష్ప్రాపం ప్రాప్తో రాజ్యమిదం ప్రభో ॥ 4 ॥
భవతా సమనుజ్ఞాతః ప్రవిశ్య నగరం శుభమ్ ॥ 5 ॥
సంవిధాస్యతి కార్యాణి సర్వాణి ససుహృజ్జనః ।
స్నాతోఽయం వివిధైర్గన్ధైరౌషధైశ్చ యథావిధి ॥ 6 ॥
అర్చయిష్యతి రత్నైశ్చ మాల్యైశ్చ త్వాం విశేషతః ।
ఇమాం గిరిగుహాం రమ్యామభిగన్తుమితోఽర్హసి ॥ 7 ॥
కురుష్వ స్వామిసమ్బన్ధం వానరాన్సమ్ప్రహర్షయ ।
ఏవముక్తో హనుమతా రాఘవః పరవీరహా ॥ 8 ॥
ప్రత్యువాచ హనూమన్తం బుద్ధిమాన్వాక్యకోవిదః ।
చతుర్దశ సమాస్సౌమ్య గ్రామం వా యది వా పురమ్ ॥ 9 ॥
న ప్రవేక్ష్యామి హనుమన్పితుర్నిర్దేశపాలకః ।
సుసమృద్ధాం గుహాం రమ్యాం సుగ్రీవో వానరర్షభః ॥ 10 ॥
ప్రవిష్టో విధివద్వీరః క్షిప్రం రాజ్యేఽభిషిచ్యతామ్ ।
ఏవముక్త్వా హనూమన్తం రామస్సుగ్రీవమబ్రవీత్ ॥ 11 ॥
వృత్తజ్ఞో వృత్తసమ్పన్నముదారబలవిక్రమమ్ ।
ఇమమప్యఙ్గదం వీర యౌవరాజ్యేఽభిషేచయ ॥ 12 ॥
జ్యేష్ఠస్య స సుతో జ్యేష్ఠస్సదృశో విక్రమేణ తే ।
అఙ్గదోఽయమదీనాత్మా యౌవరాజ్యస్య భాజనమ్ ॥ 13 ॥
పూర్వోఽయం వార్షికో మాసః శ్రావణస్సలిలాగమః ।
ప్రవృత్తాస్సౌమ్య చత్వారో మాసా వార్షికసజ్ఞికాః ॥ 14 ॥
నాయముద్యోగసమయః ప్రవిశ త్వం పురీం శుభామ్ ।
అస్మిన్వత్స్యామ్యహం సౌమ్య పర్వతే సహ లక్ష్మణః ॥ 15 ॥
ఇయం గిరిగుహా రమ్యా విశాలా యుక్తమారుతా ।
ప్రభూతసలిలా సౌమ్య ప్రభూతకమలోత్పలా ॥ 16 ॥
కార్తికే సమనుప్రాప్తే త్వం రావణవధే యత ।
ఏష నస్సమయస్సౌమ్య ప్రవిశ త్వం స్వమాలయమ్ ॥ 17 ॥
అభిషిక్తస్వ రాజ్యే చ సుహృదస్సమ్ప్రహర్షయ ।
ఇతి రామాభ్యనుజ్ఞాతస్సుగ్రీవో వానరాధిపః ॥ 18 ॥
ప్రవివేశ పురీం రమ్యాం కిష్కిన్ధాం వాలిపాలితామ్ ।
తం వానరసహస్రాణి ప్రవిష్టం వానరేశ్వరమ్ ॥ 19 ॥
అభివాద్య ప్రవిష్టాని సర్వతః పర్యవారయన్ ।
తతః ప్రకృతయస్సర్వా దృష్ట్వా హరిగణేశ్వరమ్ ॥ 20 ॥
ప్రణమ్య మూర్ధ్నా పతితా వసుధాయాం సమాహితాః ।
సుగ్రీవః ప్రకృతీస్సర్వాస్సమ్భాష్యోత్థాప్య వీర్యవాన్ ॥ 21 ॥
భ్రాతురన్తఃపురం సౌమ్యం ప్రవివేశ మహాబలః ।
ప్రవిశ్య త్వభినిష్క్రాన్తం సుగ్రీవం ప్లవగేశ్వరమ్ ॥ 22 ॥
అభ్యషిఞ్చన్త సుహృదస్సహస్రాక్షమివామరాః ।
తస్య పాణ్డురమాజహ్రుశ్ఛత్రం హేమపరిష్కృతమ్ ॥ 23 ॥
శుక్లే చ వాలవ్యజనే హేమదణ్డే యశస్కరే ।
తథా సర్వాణి రత్నాని సర్వబీజౌషధీరపి ॥ 24 ॥
సక్షీరాణాం చ వృక్షాణాం ప్రరోహాన్కుసుమాని చ ।
శుక్లాని చైవ వస్త్రాణి శ్వేతం చైవానులేపనమ్ ॥ 25 ॥
సుగన్ధీని చ మాల్యాని స్థలజాన్యమ్బుజాని చ ।
చన్దనాని చ దివ్యాని గన్ధాంశ్చ వివిధాన్బహూన్ ॥ 26 ॥
అక్షతం జాతరూపం చ ప్రియఙ్గుమధుసర్పిషీ ।
దధి చర్మ చ వైయాఘ్రం వారాహీ చాప్యుపానహౌ ॥ 27 ॥
సమాలమ్భనమాదాయ రోచనాం సమనశ్శిలామ్ ।
ఆగ్ముస్తత్ర ముదితా వరాః కన్యాస్తు షోడశ ॥ 28 ॥
తతస్తే వానరశ్రేష్ఠం యథాకాలం యథావిధి ।
రత్నైర్వస్త్రైశ్చ భక్ష్యైశ్చ తోషయిత్వా ద్విజర్షభాన్ ॥ 29 ॥
తతః కుశపరిస్తీర్ణం సమిద్ధం జాతవేదసమ్ ।
మన్త్రపూతేన హవిషా హుత్వా మన్త్రవిదో జనాః ॥ 30 ॥
తతో హేమప్రతిష్ఠానే వరాస్తరణసంవృతే ।
ప్రాసాదశిఖరే రమ్యే చిత్రమాల్యోపశోభితే ॥ 31 ॥
ప్రాఙ్ముఖం వివిధైర్మన్త్రైః స్థాపయిత్వా వరాసనే ।
నదీనదేభ్యస్సంహృత్య తీర్థేభ్యశ్చ సమన్తతః ॥ 32 ॥
ఆహృత్య చ సముద్రేభ్యస్సర్వేభ్యో వానరర్షభాః ।
అపః కనకకుమ్భేషు నిధాయ విమలాశ్శుభాః ॥ 33 ॥
శుభైర్వృషభశృఙ్గైశ్చ కలశైశ్చాపి కాఞ్చనైః ।
శాస్త్రదృష్టేన విధినా మహర్షివిహితేన చ ॥ 34 ॥
గజో గవాక్షో గవయశ్శరభో గన్ధమాదనః ।
మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చైవ హనుమాన్జామ్బవాన్నలః ॥ 35 ॥
అభ్యషిఞ్చన్త సుగ్రీవం ప్రసన్నేన సుగన్ధినా ।
సలిలేన సహస్రాక్షం వసవో వాసవం యథా ॥ 36 ॥
అభిషిక్తే తు సుగ్రీవే సర్వే వానరపుఙ్గవాః ।
ప్రచుక్రుశుర్మహాత్మానో హృష్టా స్తత్ర సహస్రశః ॥ 37 ॥
రామస్య తు వచః కుర్వన్సుగ్రీవో హరిపుఙ్గవః ।
అఙ్గదం సమ్పరిష్వజ్య యౌవరాజ్యేఽభ్యషేచయత్ ॥ 38 ॥
అఙ్గదే చాభిషిక్తే తు సానుక్రోశాః ప్లవఙ్గమాః ।
సాధు సాధ్వితి సుగ్రీవం మహాత్మానోఽభ్యపూజయన్ ॥ 39 ॥
రామం చైవ మహాత్మానం లక్ష్మణం చ పునః పునః ।
ప్రీతాశ్చ తుష్టువుస్సర్వే తాదృశే తత్ర వర్తితే ॥ 40 ॥
హృష్టపుష్టజనాకీర్ణా పతాకాధ్వజశోభితా ।
బభూవ నగరీ రమ్యా కిష్కిన్ధా గిరిగహ్వరే ॥ 41 ॥
నివేద్య రామాయ తదా మహాత్మనే మహాభిషేకం కపివాహినీపతిః ।
రుమాం చ భార్యం ప్రతిలభ్య వీర్యవా నవాప రాజ్యం త్రిదశాధిపో యథా ॥ 42 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షడ్వింశస్సర్గః ॥
