శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాత్రింశస్సర్గః ।
అఙ్గదస్య వచశ్శ్రుత్వా సుగ్రీవస్సచివైస్సహ ।
లక్ష్మణం కుపితం శ్రుత్వా ముమోచాసనమాత్మవాన్ ॥ 1 ॥
సచివానబ్రవీద్వాక్యం నిశ్చిత్య గురులాఘవమ్ ।
మన్త్రజ్ఞాన్మన్త్రకుశలో మన్త్రేషు పరినిష్ఠితాన్ ॥ 2 ॥
న మే దుర్వ్యాహృతం కిఞ్చిన్నాపి మే దురనుష్ఠితమ్ ।
లక్ష్మణో రాఘవభ్రాతా క్రుద్ధః కిమితి చిన్తయే ॥ 3 ॥
అసుహృద్భిర్మమామిత్రైర్నిత్యమన్తరదర్శిభిః ।
మమ దోషానసమ్భూతాన్ శ్రావితో రాఘవానుజః ॥ 4 ॥
అత్ర తావద్యథాబుద్ధి సర్వైరేవ యథావిధి ।
భావస్య నిశ్చయస్తావద్విజ్ఞేయో నిపుణం శనైః ॥ 5 ॥
న ఖల్వస్తి మమ త్రాసో లక్ష్మణాన్నాపి రాఘవాత్ ।
మిత్రం త్వస్థానకుపితం జనయత్యేవ సమ్భ్రమమ్ ॥ 6 ॥
సర్వథా సుకరం మిత్రం దుష్కరం పరిపాలనమ్ ।
అనిత్యత్వాచ్ఛ చిత్తానాం ప్రీతిరల్పేపి భిద్యతే ॥ 7 ॥
అతో నిమిత్తం త్రస్తోహం రామేణ తు మహాత్మనా ।
యన్మయోపకృతం శక్యం ప్రతికర్తుం న తన్మయా ॥ 8 ॥
సుగ్రీవేణైవముక్తస్తు హనుమాన్హరిపుఙ్గవః ।
ఉవాచ స్వేన తర్కేణ మధ్యే వానరమన్త్రిణామ్ ॥ 9 ॥
సర్వథా నైతదాశ్చర్యం యస్త్వం హరిగణేశ్వర ।
న విస్మరసి సుస్నిగ్ధముపకార కృతం శుభమ్ ॥ 10 ॥
రాఘవేణ తు వీరేణ భయముత్సృజ్య దూరతః ।
త్వత్ప్రియార్థం హతో వాలీ శక్రతుల్యపరాక్రమః ॥ 11 ॥
సర్వథా ప్రణయాత్కృద్ధో రాఘవో నాత్ర సంశయః ।
భ్రాతరం సమ్ప్రహితవాన్లక్ష్మణం లక్ష్మివర్ధనమ్ ॥ 12 ॥
త్వం ప్రమత్తో న జానీషే కాలం కాలవిదాం వర ।
ఫుల్లసప్తచ్ఛదశ్యామా ప్రవృత్తా తు శరచ్ఛివా ॥ 13 ॥
నిర్మలగ్రహనక్షత్రా ద్యౌః ప్రనష్టవలాహకా ।
ప్రసన్నాశ్చ దిశస్సర్వాస్సరితశ్చ సరాంసి చ ॥ 14 ॥
ప్రాప్తముద్యోగకాలం తు నావైషి హరిపుఙ్గవ ।
త్వం ప్రమత్త ఇతి వ్యక్తం లక్ష్మణోఽయమిహాగతః ॥ 15 ॥
ఆర్తస్య హృతదారస్య పురుషం పురుషాన్తరాత్ ।
వచనం మర్షణీయం తే రాఘవస్య మహాత్మనః ॥ 16 ॥
కృతాపరాధస్య హి తే నాన్యత్పశ్యామ్యహం క్షమమ్ ।
అన్తరేణాఞ్జలిం బద్ధ్వా లక్ష్మణస్య ప్రసాదనాత్ ॥ 17 ॥
నియుక్తైర్మన్త్రిభిర్వాచ్యో హ్యవశ్యం పార్థివో హితమ్ ।
అత ఏవ భయం త్యక్త్వా బ్రవీమ్యవధృతం వచః ॥ 18 ॥
అభిక్రుద్ధస్సమర్థో హి చాపముద్యమ్య రాఘవః ।
సదేవాసురగన్ధర్వం వశే స్థాపయితుం జగత్ ॥ 19 ॥
న స క్షమః కోపయితుం యః ప్రసాద్యః పునర్భవేత్ ।
పూర్వోపకారం స్మరతా కృతజ్ఞేన విశేషతః ॥ 20 ॥
తస్య మూర్ధ్నా ప్రణమ్య త్వం సపుత్రస్ససుహృజ్జనః ।
రాజంస్తిష్ఠస్వ సమయే భర్తుర్భార్యేవ తద్వశః ॥ 21 ॥
న రామరామానుజశాసనం త్వయా కపీన్ద్ర యుక్తం మనసాఽప్యపోహితుమ్ ।
మనో హి తే జ్ఞాస్యతి మానుషం బలం స రాఘవస్యాస్య సురేన్ద్రవర్చసః ॥ 22 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ద్వాత్రింశస్సర్గః ॥
