శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ చతుఃషష్టితమస్సర్గః ।
తదుక్తమతికాయస్యబలినోబాహుశాలినః ।
కుమ్భకర్ణస్యవచనంశ్రుత్వోవాచమహోదరః ॥ 1 ॥
కుమ్భకర్ణకులేజాతోధృష్టఃప్రాకృతదర్శనః ।
అవలిప్తో న శక్నోషికృత్యంసర్వత్రవేదితుమ్ ॥ 2 ॥
స్థానంవృద్ధిం చ హాని చ దేశకాలవిభాగవిత్ ।
ఆత్మనశ్చపరేషాం చ బుధ్యతేరాక్షసర్షభః ॥ 3 ॥
యత్తుశక్యమ్బలవతాకర్తుమ్ప్రాకృతబుద్ధినా ।
అనుపాసితవృద్ధేనకఃకుర్యాత్తాదృశన్నరః ॥ 4 ॥
యాంస్తుధర్మార్థకామాంస్త్వమ్బ్రవీషిపృథగాశ్రయాన్ ।
అవబోద్ధుంస్వభావేతాన్నహిలక్షణమస్తితాన్ ॥ 5 ॥
కర్మచైవహిసర్వేషాఙ్కారణానామ్ప్రయోజకమ్ ।
శ్రేయఃపాపీయసాఞ్చాత్రఫలమ్భవతికర్మణామ్ ॥ 6 ॥
నిశ్శ్రేయసఫలావేవధర్మార్థావితరావపి ।
అధర్మానర్థయోఃప్రాప్తిఃఫలం చ ప్రత్యవాయికమ్ ॥ 7 ॥
ఐహలౌకికపారక్యఙ్కర్మపుమ్భిర్నిషేవ్యతే ।
కర్మాణ్యపితుకల్యానిలభతేకామమాస్థితః ॥ 8 ॥
తత్రక్లుప్తమిదంరాజ్ఞాహృదికార్యమ్మతం చ నః ।
శత్రౌహిసాహసంయత్స్యాత్కిమివాత్రాపనీయతే ॥ 9 ॥
ఏకస్యైవాభియానేతుహేతుర్యఃకథితస్త్వయా ।
తత్రాప్యనుపపన్నన్తేవక్ష్యామియదసాధు చ ॥ 10 ॥
యేనపూర్వఞ్జనస్థానేబహవోఽతిబలాహతాః ।
రాక్షసారాఘవన్తన్త్వఙ్కథమేకోజయిష్యసి ॥ 11 ॥
యేపురానిర్జితాస్తేనజనస్థానేమహౌజసః ।
రాక్షసాంస్తాన్పురేసర్వాన్భీతానద్యాపిపశ్యసి ॥ 12 ॥
తంసింహమివసఙ్క్రుద్ధంరామన్దశరథాత్మజమ్ ।
సర్పంసుప్తమివబుద్ధ్యప్రబోధయితుమిచ్ఛసి ॥ 13 ॥
జ్వలన్తన్తేజసానిత్యఙ్క్రోధేన చ దురాసదమ్ ।
కస్తమ్మృత్యుమివాసహ్యమాసాదయితుమర్హతి ॥ 14 ॥
సంశయస్థమిదంసర్వంశత్రోఃప్రతిసమాసనే ।
ఏకస్యగమనన్తత్ర న హిమేరోచతేభృశమ్ ॥ 15 ॥
హీనార్థస్తుసమృద్ధార్థఙ్కోరిపుమ్ప్రాకృతంయథా ।
నిశ్చిత్యజీవితత్యాగేవశమానేతుమిచ్ఛతి ॥ 16 ॥
యస్యనాస్తిమనుష్యేషుసదృశోరాక్షసోత్తమ ।
కథమాశంససేయోద్ధున్తుల్యేనేన్ద్రవివస్వతోః ॥ 17 ॥
ఏవముక్త్వాతుసమ్రబ్దఃకుమ్భకర్ణమ్మహోదరః ।
ఉవాచరక్షసామ్మధ్యేరావణంలోకరావణమ్ ॥ 18 ॥
లబ్ధ్వాపునస్త్వంవైదేహీఙ్కిమర్థంసమ్ప్రజల్పసి ।
యదీచ్ఛసితదాసీతావశగాతేభవిష్యతి ॥ 19 ॥
దృష్టఃకశ్చదుపాయోమేసీతోపస్థానకారకః ।
రుచితశ్చేత్స్వయాబుధ్యారాక్షసేన్ద్ర తంశృణు ॥ 20 ॥
అహన్ద్విజిహ్వస్సమ్హ్రాదీకుమ్భకర్ణోవితర్దనః ।
పఞ్చరామవధాయైతేనిర్యాన్త్విత్యవఘోషయ ॥ 21 ॥
తతోగత్వావయంయుద్ధన్దాస్యామస్తస్యయత్నతః ।
జేష్యామోయదితేశత్రూన్నోపాయైఃకృత్యమస్తినః ॥ 22 ॥
అథజీవతినశ్శత్రుర్వయం చ కృతసమ్యుగాః ।
తతస్తదభిపత్స్యామోమనసాయత్సమీక్షితమ్ ॥ 23 ॥
వయంయుద్ధాదిహేష్యామోరుధిరేణసముక్షితాః ।
విదార్యస్వతనుమ్బాణైరామనామాఙ్కితైశ్శితైః ॥ 24 ॥
భక్షితోరాఘవోఽస్మాభిర్లక్ష్మణశ్చేతివాదినః ।
తవపాదౌగ్రహీష్యామస్త్వన్నఃకామమ్ప్రపూరయ ॥ 25 ॥
భక్షితో రాఘవోఽస్మాభిర్లక్ష్మణశ్చేతి వాదినః ।
తవ పాదౌ గ్రహీష్యామస్త్వం నః కామ ప్రపూరయ ॥ 26 ॥
ప్రీతోనామతతోభూత్వాభృత్యానాన్త్వమరిన్దమ ।
భోగాంశ్చపరివారాంశ్చకామాంశ్చవసుదాపయ ॥ 27 ॥
తతోమాల్యానివాసాంసివీరాణామనులేపనమ్ ।
పేయం చ బహుయోధేభ్యస్స్వయం చ ముదితఃపిబ ॥ 28 ॥
తతోఽస్మిన్ బహులీభూతేకౌలీనేసర్వతోగతే ।
భక్షితస్ససుహృద్రామోరాక్షసైరితివిశ్రుతే ॥ 29 ॥
ప్రవిశ్యాశ్వాస్యచాపిత్వంసీతాంరహసిసాన్త్వయ ।
ధనధాన్యైశ్చకామైశ్చరత్నైశ్చానామ్ప్రలోభయ ॥ 30 ॥
అనయోపధయారాజన్ భయశోకానుబన్ధయా ।
అకామాత్వద్వశంసీతానష్టనాథాభవిష్యతి ॥ 31 ॥
ఞ్జనీయమ్హిభర్తారంవినష్టమవగమ్యసా ।
నైరాశ్యాత్ స్త్రీలఘుత్వాచ్చత్వద్వశమ్ప్రతిపత్స్యతే ॥ 32 ॥
సాపురాసుఖసమ్వృద్ధాసుఖార్హాదుఃఖకర్శితా ।
త్వయ్యధీనంసుఖఞ్జ్ఞాత్వాసర్వథోగమిష్యతి ॥ 33 ॥
ఏతత్సునీతమ్మమదర్శనేనరామంహిదృష్టవైభవేదనర్ధః ।
ఇహైవతేసేత్స్యతిమోత్సుకోభూర్మహానయుద్ధేనసుఖస్యలాభః ॥ 34 ॥
అదృష్టసైన్యోహ్యనవాప్తసంశయోరిపూనయుద్ధేనజయన్ జనాధిప ।
యశశ్చపుణ్యం చ మహన్మహీపతేశ్రశియం చ కీర్తిం చ చిరమ్ ॥ 35 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే చతుఃషష్టితమస్సర్గః ॥
