శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ షోడశస్సర్గః ।
తతో నారాయణో దేవో నియుక్తస్సురసత్తమైః ।
జానన్నపి సురానేవం శ్లక్ష్ణం వచనమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
ఉపాయః కో వధే తస్య రావణస్య దురాత్మనః ।
యమహం తం సమాస్థాయ నిహన్యామృషికణ్టకమ్ ॥ 2 ॥
ఏవముక్తాస్సురాస్సర్వే ప్రత్యూచుర్విష్ణుమవ్యయమ్ ।
మానుషీం తనుమాస్థాయ రావణం జహి సంయుగే ॥ 3 ॥
స హి తేపే తపస్తీవ్రం దీర్ఘకాలమరిన్దమ ।
యేన తుష్టోఽభవద్బ్రహ్మా లోకకృల్లోకపూర్వజః ॥ 4 ॥
సన్తుష్టః ప్రదదౌ తస్మై రాక్షసాయ వరం ప్రభుః ।
04 నానావిధేభ్యో భూతేభ్యో భయం నాన్యత్ర మానుషాత్ ॥ 5 ॥
అవజ్ఞాతాః పురా తేన వరదానే హి మానవాః ।
105 ఏవం పితామహాత్తస్మాద్వరం ప్రాప్య స దర్పితః ॥ 6 ॥
ఉత్సాదయతి లోకాన్త్రీన్ స్త్రియశ్చాప్యపకర్షతి ।
తస్మాత్తస్య వధో దృష్టో మానుషేభ్యః పరన్తప ॥ 7 ॥
ఇత్యేతద్వచనం శ్రుత్వా సురాణాం విష్ణురాత్మవాన్ ।
పితరం రోచయామాస తదా దశరథం నృపమ్ ॥ 8 ॥
స చాప్యపుత్రో నృపతిస్తస్మిన్కాలే మహాద్యుతిః ।
అయజత్పుత్రియామిష్టిం పుత్రేప్సురరిసూదనః ॥ 9 ॥
స కృత్వా నిశ్చయం విష్ణురామన్త్ర్య చ పితామహమ్ ।
అన్తర్ధానం గతో దేవైః పూజ్యమానో మహర్షిభిః ॥ 10 ॥
తో వై యజమానస్య పావకాదతులప్రభమ్ ।
ప్రాదుర్భూతం మహద్భూతం మహావీర్యం మహాబలమ్ ॥ 11 ॥
కృష్ణం రక్తామ్బరధరం రక్తాస్యం దున్దుభిస్వనమ్ ।
స్నిగ్ధహర్యక్షతనుజశ్మశ్రుప్రవరమూర్ధజమ్ ॥ 12 ॥
శుభలక్షణసమ్పన్నం దివ్యాభరణభూషితమ్ ।
శైలశృఙ్గసముత్సేథం దృప్తశార్దూలవిక్రమమ్ ॥ 13 ॥
దివాకరసమాకారం దీప్తానలశిఖోపమమ్ ।
తప్తజామ్బూనదమయీం రాజతాన్తపరిచ్ఛదామ్ ॥ 14 ॥
దివ్యపాయససమ్పూర్ణాం పాత్రీం పత్నీమివ ప్రియామ్ ।
ప్రగృహ్య విపులాం దోర్భ్యాం స్వయం మాయామయీమివ ॥ 15 ॥
సమవేక్ష్యాబ్రవీద్వాక్యమిదం దశరథం నృపమ్ ।
ప్రాజాపత్యం నరం విద్ధి మామిహాభ్యాగతం నృప ॥ 16 ॥
తతః పరం తదా రాజా ప్రత్యువాచ కృతాఞ్జలిః ।
భగవన్ స్వాగతం తేఽస్తు కిమహం కరవాణి తే ॥ 17 ॥
అథో పునరిదం వాక్యం ప్రాజాపత్యో నరోఽబ్రవీత్ ।
రాజన్నర్చయతా దేవానద్య ప్రాప్తమిదం త్వయా ॥ 18 ॥
ఇదం తు నృపశార్దూల పాయసం దేవనిర్మితమ్ ।
ప్రజాకరం గృహాణ త్వం ధన్యమారోగ్యవర్ధనమ్ ॥ 19 ॥
భార్యాణామనురూపాణామశ్నీతేతి ప్రయచ్ఛ వై ।
తాసు త్వం ప్రాప్స్యసే పుత్రాన్యదర్థం యజసే నృప ॥ 20 ॥
తథేతి నృపతిః ప్రీతశ్శిరసా ప్రతిగృహ్యతామ్ ।
పాత్రీం దేవాన్నసమ్పూర్ణాం దేవదత్తాం హిరణ్మయీమ్ ॥ 21 ॥
అభివాద్య చ తద్భూతమద్భుతం ప్రియదర్శనమ్ ।
ముదా పరమయా యుక్తశ్చకారాభిప్రదక్షిణమ్ ॥ 22 ॥
తతో దశరథః ప్రాప్య పాయసం దేవనిర్మితమ్ ।
బభూవ పరమప్రీతః ప్రాప్య విత్తమివాధనః ॥ 23 ॥
తతస్తదద్భుతప్రఖ్యం భూతం పరమభాస్వరమ్ ।
సంవర్తయిత్వా తత్కర్మ తత్రైవాన్తరధీయత ॥ 24 ॥
హర్షరశ్మిభిరుద్యోతం తస్యాన్తఃపురమాబభౌ ।
శారదస్యాభిరామస్య చన్ద్రస్యేవ నభోంఽశుభిః ॥ 25 ॥
సోఽన్తఃపురం ప్రవిశ్యైవ కౌసల్యామిదమబ్రవీత్ ।
పాయసం ప్రతిగృహ్ణీష్వ పుత్రీయం త్విదమాత్మనః ॥ 26 ॥
కౌసల్యాయై నరపతిః పాయసార్ధం దదౌ తదా ।
అర్ధాదర్ధం దదౌ చాపి సుమిత్రాయై నరాధిపః ॥ 27 ॥
కైకేయ్యై చావశిష్టార్ధం దదౌ పుత్రార్థకారణాత్ ।
ప్రదదౌ చావశిష్టార్ధం పాయసస్యామృతోపమమ్ ॥ 28 ॥
అనుచిన్త్య సుమిత్రాయై పునరేవ మహీపతిః ।
ఏవం తాసాం దదౌ రాజా భార్యాణాం పాయసం పృథక్ ॥ 29 ॥
తాస్త్వేతత్పాయసం ప్రాప్య నరేన్ద్రస్యోత్తమాస్స్త్రయః ।
సమ్మానం మేనిరే సర్వాంః ప్రహర్షోదితచేతసః ॥ 30 ॥
తతస్తు తాః ప్రాశ్య తదుత్తమాస్త్రియో మహీపతేరుత్తమపాయసం పృథక్ ।
హుతాశనాదిత్యసమానతేజసో ఽచిరేణ గర్భాన్ప్రతిపేదిరే తదా ॥ 31 ॥
తతస్తు రాజా ప్రసమీక్ష్య తాః స్త్రియః ప్రరూఢగర్భాః ప్రతిలబ్ధమానసః ।
బభూవ హృష్టస్త్రిదివే యథా హరిః సురేన్ద్రసిద్ధర్షిగణాభిపూజితః ॥ 32 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే షోడశస్సర్గః ॥
