శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ త్రినవతితమస్సర్గః ।
తయా మహత్యా యాయిన్యా ధ్వజిన్యా వనవాసినః ।
అర్దితా యూథపా మత్తాః సయూథాస్సమ్ప్రదుద్రువుః ॥ 1 ॥
ఋక్షాః పృషతసఙ్ఘాశ్చ రురవశ్చ సమన్తతః ।
దృశ్యన్తే వనరాజీషు గిరిష్వపి నదీషు చ ॥ 2 ॥
స సమ్ప్రతస్థే ధర్మాత్మా ప్రీతో దశరథాత్మజః ।
వృతో మహత్యా నాదిన్యా సేనయా చతురఙ్గయా ॥ 3 ॥
సాగరౌఘనిభా సేనా భరతస్య మహాత్మనః ।
మహీం సఞ్ఛాదయామాస ప్రావృషి ద్యామివామ్బుదః ॥ 4 ॥
తురఙ్గౌఘైరవతతా వారణైశ్చ మహాజవైః ।
అనాలక్ష్యా చిరం కాలం తస్మిన్కాలే బభూవ భూః ॥ 5 ॥
స యాత్వా దూరమధ్వానం సుపరిశ్రాన్తవాహనః ।
ఉవాచ భరత శ్శ్రీమాన్ వసిష్ఠం మన్త్రిణాం వరమ్ ॥ 6 ॥
యాదృశం లక్ష్యతే రూపం యథా చైవ శ్రుతం మయా ।
వ్యక్తం ప్రాప్తాః స్మ తం దేశం భరద్వాజో యమబ్రవీత్ ॥ 7 ॥
అయం గిరిశ్చిత్రకూట ఇయం మన్దాకినీ నదీ ।
ఏతత్ప్రకాశతే దూరాన్నీలమేఘనిభం వనమ్ ॥ 8 ॥
గిరే స్సానూని రమ్యాణి చిత్రకూటస్య సమ్ప్రతి ।
వారణైరవమృద్యన్తే మామకై పర్వతోపమైః ॥ 9 ॥
ముఞ్చన్తి కుసుమాన్యేతే నగాః పర్వతసానుషు ।
నీలా ఇవాతపాపాయే తోయం తోయధరా ఘనాః ॥ 10 ॥
కిన్నరాచరితం దేశం పశ్య శత్రుఘ్న పర్వతమ్ ।
మృగైస్సమన్తాదాకీర్ణం మకరైరివ సాగరమ్ ॥ 11 ॥
ఏతే మృగగణా భాన్తి శీఘ్రవేగాః ప్రచోదితాః ।
వాయుప్రవిద్ధా శ్శరది మేఘరాజిరివామ్బరే ॥ 12 ॥
కుర్వన్తి కుసుమాపీడాన్ శిరస్సు సురభీనమీ ।
మేఘప్రకాశైః ఫలకైర్దాక్షిణాత్యా యథా నరాః ॥ 13 ॥
నిష్కూజమివ భూత్వేదం వనం ఘోరప్రదర్శనమ్ ।
అయోధ్యేవ జనాకీర్ణా సమ్ప్రతి ప్రతిభాతి మా ॥ 14 ॥
ఖురైరుదీరితో రేణుర్దావం ప్రచ్ఛాద్య తిష్ఠతి ।
తం వహత్యనిల శ్శ్రీఘ్రం కుర్వన్నివ మమ ప్రియమ్ ॥ 15 ॥
స్యన్దనాంస్తురగోపేతాన్సూతముఖ్యై రధిష్ఠితాన్ ।
ఏతాన్సమ్పతతశ్శ్రీఘ్రం పశ్య శత్రుఘ్న కాననే ॥ 16 ॥
ఏతాన్విత్రాసితాన్పశ్యబర్హిణః ప్రియదర్శనాన్ ।
ఏతమావిశత శ్శ్రీఘ్రమధివాసం పతత్రిణః ॥ 17 ॥
అతిమాత్రమయం దేశో మనోజ్ఞః ప్రతిభాతి మే ।
తాపసానాం నివాసోఽయం వ్యక్తం స్వర్గపథో యథా ॥ 18 ॥
మృగా మృగీభిః సహితా బహవః పృషతా వనే ।
మనోజ్ఞరూపా దృశ్యన్తే కుసుమైరివ చిత్రితాః ॥ 19 ॥
సాధు సైన్యాః ప్రతిష్ఠన్తాం విచిన్వన్తు చ కాననే ।
యథా తౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ దృశ్యేతే రామలక్ష్మణౌ ॥ 20 ॥
భరతస్య వచశ్శ్రుత్వా పురుషాశ్శస్త్రపాణయః ।
వివిశు స్తద్వనం శూరా ధూమం చ దదృశు స్తతః ॥ 21 ॥
తే సమాలోక్య ధూమాగ్రమూచుర్భరతమాగతాః ।
నామనుష్యే భవత్యగ్ని ర్వ్యక్తమత్రైవ రాఘవౌ ॥ 22 ॥
అథ నాఽత్ర నరవ్యాఘ్రౌ రాజపుత్రౌ పరన్తపౌ ।
అన్యే రామోపమా స్సన్తి వ్యక్తమత్ర తపస్వినః ॥ 23 ॥
తచ్ఛ్రుత్వా భరతస్తేషాం వచనం సాధుసమ్మతమ్ ।
సైన్యానువాచ సర్వాంస్తానమిత్రబలమర్దనః ॥ 24 ॥
యత్తా భవన్తస్తిష్ఠన్తు నేతో గన్తవ్యమగ్రతః ।
అహమేవ గమిష్యామి సుమన్త్రో గురురేవ చ ॥ 25 ॥
ఏవముక్తా స్తతస్సర్వే తత్ర తస్థుః సమన్తః ।
భరతో యత్ర ధూమాగ్రం తత్ర దృష్టిం సమాదధాత్ ॥ 26 ॥
వ్యవస్థితా యా భరతేన సా చమూర్నిరీక్షమాణాఽపి చ భూమిమగ్రతః ।
బభూవ హృష్టా న చిరేణ జానతీ ప్రియస్య రామస్య సమాగమం తదా ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే త్రినవతితమస్సర్గః ॥
