శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తత్రింశస్సర్గః ।
సీతా తద్వచనం శ్రుత్వా పూర్ణచన్ద్రనిభాననా ।
హనూమన్తమువాచేదం ధర్మార్థసహితం వచః ॥ 1 ॥
అమృతం విషసంసృష్టం త్వయా వానర భాషితమ్ ।
యచ్చ నాన్యమనా రామో యచ్చ శోకపరాయణః ॥ 2 ॥
ఐశ్వర్యే వా సువిస్తీర్ణే వ్యసనే వా సుదారుణే ।
రజ్జ్వేవ పురుషం బద్ధ్వా కృతాన్తః పరికర్షతి ॥ 3 ॥
విధిర్నూనమసంహార్యః ప్రాణినాం ప్లవగోత్తమ ।
సౌమిత్రిం మాం చ రామం చ వ్యసనైః పశ్య మోహితాన్ ॥ 4 ॥
శోకస్యాస్య కదా పారం రాఘవోఽధిగమిష్యతి ।
ప్లవమానః పరిశ్రాన్తో హతనౌ స్సాగరే యథా ॥ 5 ॥
రాక్షసానాం వధం కృత్వా సూదయిత్వా చ రావణమ్ ।
లఙ్కామున్మూలితాం కృత్వా కదా ద్రక్ష్యతి మాం పతిః ॥ 6 ॥
స వాచ్యస్సన్త్వరస్వేతి యావదేవ న పూర్యతే ।
అయం సంవత్సరః కాలస్తావద్ధి మమ జీవితమ్ ॥ 7 ॥
వర్తతే దశమో మాసో ద్వౌ తు శేషౌ ప్లవఙ్గమ ।
రావణేన నృశంసేన సమయో యః కృతో మమ ॥ 8 ॥
విభీషణేన చ భ్రాత్రా మమ నిర్యాతనం ప్రతి ।
అనునీతః ప్రయత్నేన న చ తత్కురుతే మతిమ్ ॥ 9 ॥
మమ ప్రతిప్రదానం హి రావణస్య న రోచతే ।
రావణం మార్గతే సఙ్ఖ్యే మృత్యుః కాలవశం గతమ్ ॥ 10 ॥
జ్యేష్ఠా కన్యా నలా నామ విభీషణసుతా కపే ।
తయా మమేదమాఖ్యాతం మాత్రా ప్రహితయా స్వయమ్ ॥ 11 ॥
అసంశయం హరిశ్రేష్ఠ క్షిప్రం మాం ప్రాప్స్యతే పతిః ।
అన్తరాత్మా చ మే శుద్ధస్తస్మింశ్చ బహవో గుణాః ॥ 12 ॥
ఉత్సాహః పౌరుషం సత్త్వమానృశంస్యం కృతజ్ఞతా ।
విక్రమశ్చ ప్రభావశ్చ సన్తి వానర రాఘవే ॥ 13 ॥
చతుర్దశసహస్రాణి రాక్షసానాం జఘాన యః ।
జనస్థానే వినా భ్రాత్రా శత్రుః కస్తస్య నోద్విజేత్ ॥ 14 ॥
న స శక్యస్తులయితుం వ్యసనైః పురుషర్షభః ।
అహం తస్య ప్రభావజ్ఞా శక్రస్యేవ పులోమజా ॥ 15 ॥
శరజాలాంశుమాన్శూరః కపే రామదివాకరః ।
శత్రురక్షోమయం తోయముపశోషం నయిష్యతి ॥ 16 ॥
ఇతి సఞ్జల్పమానాం తాం రామార్థే శోకకర్శితామ్ ।
ఆశ్రుసమ్పూర్ణనయనామువాచ వచనం కపిః ॥ 17 ॥
శ్రుత్వైవ తు వచో మహ్యం క్షిప్రమేష్యతి రాఘవః ।
చమూం ప్రకర్షన్మహతీం హర్యృక్షగణసఙ్కులామ్ ॥ 18 ॥
అథవా మోచయిష్యామి త్వామద్యైవ వరాననే ।
అస్మాద్ధుఃఖాదుపారోహ మమ పృష్ఠమనిన్దితే ॥ 19 ॥
త్వాం హి పృష్ఠగతాం కృత్వా సన్తరిష్యామి సాగరమ్ ।
శక్తిరస్తి హి మే వోఢుం లఙ్కామపి సరావణామ్ ॥ 20 ॥
అహం ప్రస్రవణస్థాయ రాఘవాయాద్య మైథిలి ।
ప్రాపయిష్యామి శక్రాయ హవ్యం హుతమివానలః ॥ 21 ॥
ద్రక్ష్యస్యద్వైవ వైదేహి రాఘవం సహలక్ష్మణమ్ ।
వ్యవసాయసమాయుక్తం విష్ణుం దైత్యవధే యథా ॥ 22 ॥
త్వద్దర్శనకృతోత్సాహమాశ్రమస్థం మహాబలమ్ ।
పురన్దరమివాసీనం నాగరాజస్య మూర్ధని ॥ 23 ॥
పృష్ఠమారోహ మే దేవి మా వికాఙ్క్షస్వ శోభనే ।
యోగమన్విచ్ఛ రామేణ శశాఙ్కేనేవ రోహిణీ ॥ 24 ॥
కథయన్తీవ చన్ద్రేణ సూర్యేణ చ మహార్చిషా ।
మత్పృష్ఠమధిరుహ్య త్వం తరాకాశమహార్ణవౌ ॥ 25 ॥
న హి మే సమ్ప్రయాతస్య త్వామితో నయతోఽఙ్గనే ।
అనుగన్తుం గతిం శక్తాస్సర్వే లఙ్కానివాసినః ॥ 26 ॥
యథైవాహమిహ ప్రాప్తస్తథైవాహమసంశయః ।
యాస్యామి పశ్య వైదేహి త్వాముద్యమ్య విహాయసమ్ ॥ 27 ॥
మైథిలీ తు హరిశ్రేష్ఠాచ్ఛ్రుత్వా వచనమద్భుతమ్ ।
హర్షవిస్మితసర్వాఙ్గీ హనుమన్తమథాబ్రవీత్ ॥ 28 ॥
హనుమన్దూరమధ్వానం కథం మాం వోఢుమిచ్ఛసి ।
తదేవ ఖలు తే మన్యే కపిత్వం హరియూథప ॥ 29 ॥
కథం వాల్పశరీరస్త్వం మామితో నేతుమిచ్ఛసి ।
సకాశం మానవేన్ద్రస్య భర్తుర్మే ప్లవగర్షభ ॥ 30 ॥
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్మారుతాత్మజః ।
చిన్తయామాస లక్ష్మీవాన్నవం పరిభవం కృతమ్ ॥ 31 ॥
న మే జానాతి సత్త్వం వా ప్రభావం వాఽసితేక్షణా ।
తస్మాత్పశ్యతు వైదేహీ యద్రూపం మమ కామతః ॥ 32 ॥
ఇతి సఞ్చిన్త్య హనుమాంస్తదా ప్లవగసత్తమః ।
దర్శయామాస వైదేహ్యాస్స్వరూపమరిమర్దనః ॥ 33 ॥
స తస్మాత్పాదపాద్ధీమానాప్లుత్య ప్లవగర్షభః ।
తతో వర్ధితుమారేభే సీతాప్రత్యయకారణాత్ ॥ 34 ॥
మేరుమన్దరసఙ్కాశో బభౌ దీప్తానలప్రభః ।
అగ్రతో వ్యవతస్థే చ సీతాయా వానరోత్తమః ॥ 35 ॥
హరిః పర్వతసఙ్కాశస్తామ్రవక్త్రో మహాబలః ।
వజ్రదంష్ట్రనఖో భీమో వైదేహీమిదమబ్రవీత్ ॥ 36 ॥
సపర్వతవనోద్దేశాం సాట్టప్రాకారతోరణామ్ ।
లఙ్కామిమాం సనాథాం వా నయితుం శక్తిరస్తి మే ॥ 37 ॥
తదవస్థాప్యతాం బుద్ధిరలం దేవి వికాఙ్క్షయా ।
విశోకం కురు వైదేహి రాఘవం సహలక్ష్మణమ్ ॥ 38 ॥
తం దృష్ట్వా భీమసఙ్కాశమువాచ జనకాత్మజా ।
పద్మపత్రవిశాలాక్షీ మారుతస్యౌరసం సుతమ్ ॥ 39 ॥
తవ సత్త్వం బలం చైవ విజానామి మహాకపే ।
వాయోరివ గతిం చైవ తేజశ్చాగ్నేరివాద్భుతమ్ ॥ 40 ॥
ప్రాకృతోఽన్యః కథం చేమాం భూమిమాగన్తుమర్హతి ।
ఉదధేరప్రమేయస్య పారం వానరపుఙ్గవ ॥ 41 ॥
జానామి గమనే శక్తిం నయనే చాపి తే మమ ।
అవశ్యం సమ్ప్రధార్యాశు కార్యసిద్ధిర్మహాత్మనః ॥ 42 ॥
అయుక్తం తు కపిశ్రేష్ఠ మమ గన్తుం త్వయాఽనఘ ।
వాయువేగసవేగస్య వేగో మాం మోహయేత్తవ ॥ 43 ॥
అహమాకాశమాపన్నా హ్యుపర్యుపరి సాగరమ్ ।
ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాద్భయాద్వేగేవ గచ్ఛతః ॥ 44 ॥
పతితా సాగరే చాహం తిమినక్రఝషాకులే ।
భవేయమాశు వివశా యాదసామన్నముత్తమమ్ ॥ 45 ॥
న చ శక్ష్యే త్వయా సార్ధం గన్తుం శత్రువినాశన ।
కలత్రవతి సన్దేహస్త్వయ్యపి స్యాదసంశయః ॥ 46 ॥
హ్రియమాణాం తు మాం దృష్ట్వా రాక్షసా భీమవిక్రమాః ।
అనుగచ్ఛేయురాదిష్టా రావణేన దురాత్మనా ॥ 47 ॥
తైస్త్వం పరివృతశ్శూరైశ్శూలముద్గరపాణిభిః ।
భవేస్త్వం సంశయం ప్రాప్తో మయా వీర కలత్రవాన్ ॥ 48 ॥
సాయుధా బహవో వ్యోమ్ని రాక్షసాస్త్వం నిరాయుధః ।
కథం శక్ష్యసి సంయాతుం మాం చైవ పరిరక్షితుమ్ ॥ 49 ॥
యుధ్యమానస్య రక్షోభిస్తవ తైః క్రూరకర్మభిః ।
ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాద్భయార్తా కపిసత్తమ ॥ 50 ॥
అథ రక్షాంసి భీమాని మహాన్తి బలవన్తి చ ।
కథఞ్చిత్సామ్పరాయే త్వాం జయేయుః కపిసత్తమ ॥ 51 ॥
అథవా యుధ్యమానస్య పతేయం విముఖస్య తే ।
పతితాం చ గృహీత్వా మాం నయేయుః పాపరాక్షసాః ॥ 52 ॥
మాం వా హరేయుస్త్వద్ధస్తాద్విశసేయురథాపి వా ।
అవ్యవస్థౌ హి దృశ్యేతే యుద్ధే జయపరాజయౌ ॥ 53 ॥
అహం వాపి విపద్యేయం రక్షోభిరభితర్జితా ।
త్వత్ప్రయత్నో హరిశ్రేష్ఠ భవేన్నిష్ఫల ఏవ తు ॥ 54 ॥
కామం త్వమసి పర్యాప్తో నిహన్తుం సర్వరాక్షసాన్ ।
రాఘవస్య యశో హీయేత్త్వయా శస్తైస్తు రాక్షసైః ॥ 55 ॥
అథవాఽదాయ రక్షాంసి న్యసేయుస్సమ్వృతే హి మామ్ ।
యత్ర తే నాభిజానీయుర్హరయో నాపి రాఘవౌ ॥ 56 ॥
ఆరమ్భస్తు మదర్థోఽయం తతస్తవ నిరర్థకః ।
త్వయా హి సహ రామస్య మహానాగమనే గుణః ॥ 57 ॥
మయి జీవితమాయత్తం రాఘవస్య మహాత్మనః ।
భ్రాత్రూణాం చ మహాబాహో తవ రాజకులస్య చ ॥ 58 ॥
తౌ నిరాశౌ మదర్థం తు శోకసన్తాపకర్శితౌ ।
సహ సర్వర్క్షహరిభిస్త్యక్ష్యతః ప్రాణసఙ్గ్రహమ్ ॥ 59 ॥
భర్తుర్భక్తిం పురస్కృత్య రామాదన్యస్య వానర ।
న స్పృశామి శరీరం తు పుంసో వానరపుఙ్గవ ॥ 60 ॥
యదహం గాత్రసంస్పర్శం రావణస్య బలాద్గతా ।
అనీశా కిం కరిష్యామి వినాథా వివశా సతీ ॥ 61 ॥
యది రామో దశగ్రీవమిహ హత్త్వా సబాన్ధవమ్ ।
మామితో గృహ్య గచ్ఛేత తత్తస్య సదృశం భవేత్ ॥ 62 ॥
శ్రుతా హి దృష్టాశ్చ మయా పరాక్రమా మహాత్మనస్తస్య రణావమర్దినః ।
న దేవగన్ధర్వభుజఙ్గరాక్షసా భవన్తి రామేణ సమా హి సంయుగే ॥ 63 ॥
సమీక్ష్య తం సంయతి చిత్రకార్ముకం మహాబలం వాసవతుల్యవిక్రమమ్ ।
సలక్ష్మణం కో విషహేత రాఘవం హుతాశనం దీప్తమివానిలేరితమ్ ॥ 64 ॥
సలక్ష్మణం రాఘవమాజిమర్దనం దిశాగజం మత్తమివ వ్యవస్థితమ్ ।
సహేత కో వానరముఖ్య సంయుగే యుగాన్తసూర్యప్రతిమం శరార్చిషమ్ ॥ 65 ॥
స మే హరిశ్రేష్ఠ సలక్ష్మణం పతిం సయూథపం క్షిప్రమిహోపపాదయ ।
చిరాయ రామం ప్రతి శోకకర్శితాం కురుష్వ మాం వానరముఖ్య హర్షితామ్ ॥ 66 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే సప్తత్రింశస్సర్గః ॥
