శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ ద్విపఞ్చాశస్సర్గః ।
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వానరస్య మహాత్మనః ।
ఆజ్ఞాపయద్వధం తస్య రావణః క్రోధమూర్ఛితః ॥ 1 ॥
వధే తస్య సమాజ్ఞప్తే రావణేన దురాత్మనా ।
నివేదితవతో దౌత్యం నానుమేనే విభీషణః ॥ 2 ॥
తం రక్షోధిపతిం క్రుద్ధం తచ్చ కార్యముపస్థితమ్ ।
విదిత్వా చిన్తయామాస కార్యం కార్యవిధౌ స్థితః ॥ 3 ॥
నిశ్చితార్థస్తతస్సామ్నా పూజ్యం శత్రుజిదగ్రజమ్ ।
ఉవాచ హితమత్యర్థం వాక్యం వాక్యవిశారదః ॥ 4 ॥
క్షమస్వ రోషం త్యజ రాక్షసేన్ద్ర ప్రసీద మద్వాక్యమిదం శృణుష్వ ।
వధం న కుర్వన్తి పరావరజ్ఞా దూతస్య సన్తో వసుధాధిపేన్ద్రాః ॥ 5 ॥
రాజధర్మవిరుద్ధం చ లోకవృత్తేశ్చ గర్హితమ్ ।
తవ చాసదృశం వీర కపేరస్య ప్రమాపణమ్ ॥ 6 ॥
ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ రాజధర్మవిశారదః ।
పరావరజ్ఞో భూతానాం త్వమేవ పరమార్థవిత్ ॥ 7 ॥
గృహ్యన్తే యది రోషేణ త్వాదృశోఽపి విచక్షణః ।
తత శ్శాస్త్రవిపశ్చిత్త్వం శ్రమ ఏవ హి కేవలమ్ ॥ 8 ॥
తస్మాత్ప్రసీద శత్రుఘ్న రాక్షసేన్ద్ర దురాసద ।
యుక్తాయుక్తం వినిశ్చిత్య దూతదణ్డో విధీయతామ్ ॥ 9 ॥
విభీషణవచః శ్రుత్వా రావణో రాక్షసేశ్వరః ।
రోషేణ మహతావిష్టో వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ॥ 10 ॥
న పాపానాం వధే పాపం విద్యతే శత్రుసూదన ।
తస్మాదేనం వధిష్యామి వానరం పాపచారిణమ్ ॥ 11 ॥
అధర్మమూలం బహుదోషయుక్తమనార్యజుష్టం వచనం నిశమ్య ।
ఉవాచ వాక్యం పరమార్థతత్త్వం విభీషణో బుద్ధిమతాం వరిష్ఠః ॥ 12 ॥
ప్రసీద లఙ్కేశ్వర రాక్షసేన్ద్ర ధర్మార్థయుక్తం వచనం శృణుష్వ ।
దూతానవధ్యాన్ సమయేషు రాజన్ సర్వేషు సర్వత్ర వదన్తి సన్తః ॥ 13 ॥
అసంశయం శత్రురయం ప్రవృద్ధః కృతం హ్యనేనాప్రియమప్రమేయమ్ ।
న దూతవధ్యాం ప్రవదన్తి సన్తో దూతస్య దృష్టా బహవో హి దణ్డాః ॥ 14 ॥
వైరూప్యమఙ్గేషు కశాభిఘాతో మౌణ్డ్యం తథా లక్షణసన్నిపాతః ।
ఏతాన్ హి దూతే ప్రవదన్తి దణ్డాన్ వధస్తు దూతస్య న నః శ్రుతోఽస్తి ॥ 15 ॥
కథం చ ధర్మార్థవినీతబుద్ధిః పరావరప్రత్యయనిశ్చితార్థః ।
భవద్విధః కోపవశే హి తిష్ఠేత్ కోపం నియచ్ఛన్తి హి సత్త్వవన్తః ॥ 16 ॥
న ధర్మవాదే న చ లోకవృత్తే న శాస్త్రబుద్ధిగ్రహణేషు చాపి ।
విద్యేత కశ్చిత్తవ వీర తుల్య స్త్వంహ్యుత్తమస్సర్వసురాసురాణామ్ ॥ 17 ॥
శూరేణ వీరేణ నిశాచరేన్ద్ర సురాసురాణామపి దుర్జయేన ।
త్వయా ప్రగల్భాః సురదైత్యసఙ్ఘా జితాశ్చ యుద్ధేష్వసకృన్నరేన్ద్రాః ॥ 18 ॥
న చాప్యస్య కపేర్ఘాతే కఞ్చిత్పశ్యామ్యహం గుణమ్ ।
తేష్వయం పాత్యతాం దణ్డో యైరయం ప్రేషితః కపిః ॥ 19 ॥
సాధుర్వా యది వాఽసాధుః పరైరేష సమర్పితః ।
బ్రువన్ పరార్థం పరవాన్న దూతో వధమర్హతి ॥ 20 ॥
అపి చాస్మిన్ హతే రాజన్నాన్యం పశ్యామి ఖేచరమ్ ।
ఇహ యః పునరాగచ్ఛేత్పరం పారం మహోదధేః ॥ 21 ॥
తస్మాన్నాస్య వధే యత్నః కార్యః పరపురఞ్జయ ।
భవాన్ సేన్ద్రేషు దేవేషు యత్నమాస్థాతుమర్హతి ॥ 22 ॥
అస్మిన్వినష్టే న హి వీరమన్యం పశ్యామి యస్తౌ వరరాజపుత్రౌ ।
యుద్ధాయ యుద్ధప్రియదుర్వినీతావుద్యోజయేద్ధీర్ఘపథావరుద్ధౌ ॥ 23 ॥
పరాక్రమోత్సాహమనస్వినాం చ సురాసురాణామపి దుర్జయేన ।
త్వయా మనోనన్దన నైతానాం యుద్ధాయతిర్నాశయతుం న యుక్తా ॥ 24 ॥
హితాశ్చ శూరాశ్చ సమాహితాశ్చ కులేషు జాతాశ్చ మహాగుణేషు ।
మనస్వినశ్శస్త్రభృతాం వరిష్ఠాః కోట్యగ్రతస్తే సుభృతాశ్చ యోధాః ॥ 25 ॥
తదేకదేశేన బలస్య తావత్కేచిత్తవాఽఽదేశకృతోఽభియాన్తు తౌ రాజపుత్రౌ వినిగృహ్య మూఢౌ పరేషు తే భావయితుం ప్రభావమ్ ॥ 26 ॥
నిశాచరాణామధిపోఽనుజస్య విభీషణస్యోత్తమవాక్యమిష్టమ్ ।
జగ్రాహ బుద్ధ్యా సురలోకశత్రు ర్మహాబలో రాక్షసరాజముఖ్యః ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ద్విపఞ్చాశస్సర్గః ॥
