శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ చతుర్థస్సర్గః ।
హ్రియమాణౌ తు తౌ దృష్ట్వా వైదేహీ రామలక్ష్మణౌ ।
ఉచ్చైస్స్వరేణ చుక్రోశ ప్రగృహ్య సుమహాజాభుజౌ ॥ 1 ॥
ఏష దాశరథీ రామః సత్యవాన్ శీలవాన్ శుచిః ।
రక్షసా రౌద్రరూపేణ హ్రియతే సహలక్ష్మణః ॥ 2 ॥
మామృకా భక్షయిష్యన్తి శార్దూలాద్వీపినస్తథా ।
మాం హరోత్సృజ కాకుత్స్థౌ నమస్తే రాక్షసోత్తమ ॥ 3 ॥
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా వైదేహ్యా రామలక్ష్మణౌ ।
వేగం ప్రచక్రతుర్వీరౌ వధే తస్య దురాత్మనః ॥ 4 ॥
తస్య రౌద్రస్య సౌమిత్రిః సవ్యం బాహుం బభఞ్జ హ ।
రామస్తు దక్షిణం బాహుం తరసా తస్య రక్షసః ॥ 5 ॥
స భగ్నబాహుస్సవిగ్నో నిపపాతాశు రాక్షసః ।
ధరణ్యాం మేఘసఙ్కాశో వజ్రభిన్న ఇవాచలః ॥ 6 ॥
ముష్టిభిర్జానుభిః పద్భిః సూదయన్తౌ తు రాక్షసమ్ ।
ఉద్యమ్యోద్యమ్య చాప్యేనం స్థణ్డిలే నిష్పిపేషతుః ॥ 7 ॥
స విద్ధో బహుభిర్బాణైః ఖఙ్గాభ్యాం చ పరిక్షతః ।
నిష్పిష్టో బహుధా భూమౌ న మమార స రాక్షసః ॥ 8 ॥
తం ప్రేక్ష్య రామః సుభృశమవధ్యమచలోపమమ్ ।
భయేష్వభయదశ్శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 9 ॥
తపసా పురుషవ్యాఘ్ర రాక్షసోఽయం న శక్యతే ।
శస్త్రేణ యుధి నిర్జేతుం రాక్షసం నిఖనావహే ॥ 10 ॥
కుఞ్జరస్యేవ రౌద్రస్య రాక్షసస్యాస్య లక్ష్మణ ।
వనేఽస్మిన్ సుమహచ్ఛ్వభ్రం ఖన్యతాం రౌద్రవర్చసః ॥ 11 ॥
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణం రామః ప్రదరః ఖన్యతామితి ।
తస్థౌ విరాధమాక్రమ్య కణ్ఠే పాదేన వీర్యవాన్ ॥ 12 ॥
తచ్ఛ్రుత్వా రాఘవేణోక్తం రాక్షసః ప్రశ్రితం వచః ।
ఇదం ప్రోవాచ కాకుత్థ్సం విరాధః పురుషర్షభమ్ ॥ 13 ॥
హతోఽస్మి పురుషవ్యాఘ్ర శక్రతుల్యబలేన వై ।
మయా తు పూర్వం త్వం మోహాన్న జ్ఞాతః పురుషర్షభ ॥ 14 ॥
కౌసల్యాసుప్రజా రామ తాతస్త్వం విదితో మయా ।
వైదేహీ చ మహాభాగా లక్ష్మణశ్చ మహాయశాః ॥ 15 ॥
అభిశాపాదహం ఘోరాం ప్రవిష్టో రాక్షసీం తనుమ్ ।
తుమ్బురుర్నామ గన్ధర్వః శప్తో వైశ్రవణేన హ ॥ 16 ॥
ప్రసాద్యమానశ్చ మయా సోఽబ్రవీన్మాం మహాయశాః ।
యదా దాశరథీ రామస్త్వాం వధిష్యతి సంయుగే ।
తదా ప్రకృతిమాపన్నో భవాన్స్వర్గం గమిష్యతి ॥ 17 ॥
అనుపస్థీయమానో మాం స క్రుద్ధో వ్యాజహార హ ।
ఇతి వైశ్రవణో రాజా రమ్భాసక్తమువాచ హ ॥ 18 ॥
తవ ప్రసాదాన్ముక్తోఽహమిహశాపాత్సుదారుణాత్ ।
భువనం స్వం గమిష్యామి స్వస్తి వోఽస్తు పరన్తప ॥ 19 ॥
ఇతో వసతి ధర్మాత్మా శరభఙ్గః ప్రతాపవాన్ ॥ 20 ॥
అధ్యర్ధయోజనే తాత మహర్షిస్సూర్యసన్నిభః ।
తం క్షిప్రమధిగచ్ఛ త్వం స తే శ్రేయోఽభిధాస్యతి ॥ 21 ॥
అవటే చాపి మాం రామ ప్రక్షిప్య కుశలీ వ్రజ ।
రక్షసాం గతసత్త్వానామేష ధర్మస్ససనాతనః ।
అవటే యే నిధీయన్తే తేషాం లోకాస్సనాతనాః ॥ 22 ॥
ఏవముక్త్వా తు కాకుత్థ్సం విరాధశ్శరపీడితః ।
బభూవ స్వర్గసమ్ప్రాప్తో న్యస్తదేహో మహాబలః ॥ 23 ॥
తచ్ఛ్రుత్వా రాఘవో వాక్యం లక్ష్మణం వ్యాదిదేశ హ ।
కుఞ్జరస్యేవ రౌద్రస్య రాక్షసస్యాస్య లక్ష్మణ ॥ 24 ॥
వనేఽస్మిన్ సుమహచ్ఛ్వభ్రం ఖన్యతాం రౌదకర్మణః ।
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణం రామః ప్రదరః ఖన్యతామితి ।
తస్థౌ విరాధమాక్రమ్య కణ్ఠే పాదేన వీర్యవాన్ ॥ 25 ॥
తతః ఖనిత్రమాదాయ లక్ష్మణశ్శ్వభ్రముత్తమమ్ ।
అఖనత్పార్శ్వతస్తస్య విరాధస్య మహాత్మనః ॥ 26 ॥
తం ముక్తకణ్ఠన్నిక్షిప్య శఙ్కుకర్ణం మహాస్వనమ్ ।
విరాధం ప్రాక్షిపచ్ఛ్వభ్రే నదన్తం భైరవస్వనమ్ ॥ 27 ॥
తమాహవే దారుణమాశువిక్రమౌ స్థిరావుభౌ సంయతి రామలక్ష్మణౌ ।
ముదాన్వితౌ చిక్షిపతుర్భయావహం నదన్తముత్క్షిప్య బిలే తు రాక్షసమ్ ॥ 28 ॥
అవధ్యతాం ప్రేక్ష్య మహాసురస్య తౌ శితేన శస్త్రేణ తదా నరర్షభౌ ।
సమర్థ్య చాత్యర్థవిశారదావుభౌ బిలే విరాధస్య వధం ప్రచక్రతుః ॥ 29 ॥
స్వయం విరాధేన హి మృత్యురాత్మనః ప్రసహ్య రామేణ యథార్థమీప్సితః ।
నివేదితః కాననచారిణా స్వయం న మే వధః శస్త్రకృతో భవేదితి ॥ 30 ॥
తదేవ రామేణ నిశమ్య భాషితం కృతా మతిస్తస్య బిలప్రవేశనే ।
బిలం చ రామేణాతిబలేన రక్షసా ప్రవేశ్యమానేన వనం వినాదితమ్ ॥ 31 ॥
ప్రహృష్టరూపావివ రామలక్ష్మణౌ విరాధముర్వ్యా ప్రదరే నిహత్య తౌ ।
ననన్దతుర్వీతభయౌ మహావనే శిలాభిరన్తర్దధతుశ్చ రాక్షసమ్ ॥ 32 ॥
తతస్తు తౌ కాఞ్చనచిత్రకార్ముకౌ నిహత్య రక్షః పరిగృహ్య మైథిలీమ్ ।
విజహ్రతు స్తౌ ముదితౌ మహావనే దివి స్థితౌ చన్ద్రదివాకరావివ ॥ 33 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే చతుర్థస్సర్గః ॥
