శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ నవతితమస్సర్గః ।
యుధ్యమానౌతుతౌదృష్టవాప్రసక్తౌనరరాక్షసౌ ।
ప్రభిన్నావివమాతఙ్గౌపరస్పరవధైషిణౌ ॥ 1 ॥
తౌద్రష్టుకామస్సఙ్గ్రామేపరస్పరగతౌబలీ ।
శూరస్సరావణభ్రాతాతస్థౌసఙ్గ్రామమూర్ధని ॥ 2 ॥
తతోవిష్ఫారయామాసమహద్ధనురవస్థితః ।
ఉత్ససర్జ చ తీక్ష్ణాగ్రాన్ రాక్షసేషుమహాశరాన్ ॥ 3 ॥
తేశరాఃశిఖిసమ్పర్శానిపతన్తస్సమాహితాః ।
రాక్షసాన్ దారయామాసుర్వజ్రాణీవమహాగిరీన్ ॥ 4 ॥
విభీషణస్యానుచరాస్తేపిశూలాసిపట్టసైః ।
చిచ్ఛిదుఃసమరేవీరాన్రాక్షసాన్రాక్షసోత్తమాః ॥ 5 ॥
రాక్షసైస్స్సైఃపరివృతస్సతదాతువిభీషణః ।
బభౌమధ్యేప్రహృష్టానామాకలభానామివద్విపః ॥ 6 ॥
తతస్స్సంఞ్చోదయానోవైహరీన్రక్షోరణప్రియాన్ ।
ఉవాచవచనఙ్కాలేకాలజ్ఞోరక్షసాంవరః ॥ 7 ॥
ఏకోఽయంరాక్షసేన్ద్రస్యపరాయణమవస్థితః ।
ఏతచ్ఛేషమ్బలన్తస్యకిన్తిష్ఠతహరీశ్వరాః ॥ 8 ॥
అస్మిన్న్వినిహతేపాపేరాక్షసేరణమూర్థని ।
రావణంవర్జయిత్వాతుశేషమస్యబలంహతమ్ ॥ 9 ॥
ప్రహస్తోనిహతోవీరోనికుమ్భశ్చమహాబల. ।
కుమ్భకర్ణశ్చకుమ్భశ్చధూమ్రాక్షశ్చనిశాచరః ॥ 10 ॥
జమ్బుమాలీమహామాలీతీక్ష్ణవేగోఽశనిప్రభః ।
సుప్తఘ్నోయజ్ఞకోపశ్చవజ్రదంష్ట్రశ్చరాక్షసః ॥ 11 ॥
సమ్హ్రాదీవికటోఽరిఘ్నస్తపనోదమఏవ చ ।
ప్రఘాసఃప్రఘసశ్చైవప్రజఙ్ఘోజఙ్ఘఏవ చ ॥ 12 ॥
అగ్నికేతుశ్చదుర్ధర్షోరశ్మికేతుశ్చవీర్యవాన్ ।
విద్యుజ్జిహ్వాద్విజిహ్వశ్చసూర్యశత్రుశ్చరాక్షసః ॥ 13 ॥
అకమ్పనఃసుపార్శ్వశ్చచక్రమాలీ చ రాక్షసః ।
కమ్పనస్సత్త్వవన్తౌతౌదేవాన్తకనరాన్తకౌ ॥ 14 ॥
ఏతాన్నిహత్యాతిబలాన్బహూన్రాక్షససత్తమాన్ ।
బాహుభ్యాంసాగరన్తీర్త్వాలఙ్ఘ్యతాఙ్గోష్పదం లఘు ॥ 15 ॥
ఏతావదేవశేషంవోజేతవ్యమిహవానరాః ।
హతాస్సర్వేసమాగమ్యరాక్షసాబలదర్పితాః ॥ 16 ॥
అయుక్తన్నిధనఙ్కర్తుమ్పుత్రస్యజనితుర్మమ ।
ఘృణామపాస్యరామార్థేనిహన్యామ్భ్రాతురాత్మజమ్ ॥ 17 ॥
హన్తుకామస్యమేబాష్పఞ్చక్షుశ్చైవనిరుధ్యతి ।
తమేవైషమహాబాహుర్లక్ష్మణశ్శమయిష్యతి ॥ 18 ॥
వానరాఘ్నతసమ్భూయభృత్యానస్యసమీపగాన్ ।
ఇతితేనాతియశసారాక్షసేనాభిచోదితాః ॥ 19 ॥
వానరేన్ద్రాజహృషిరేలాఙ్గూలాని చ వివ్యధుః ।
తతస్తుకపిశార్దూలాఃశ్రవేన్తఃశ్చపునఃపునః ॥ 20 ॥
ముముచుర్వివిధాన్నాదాన్మేఘాన్ దృష్టవేవబర్హిణః ।
జామ్బవానపితైఃసర్వైఃసయూథ్యైరభిసమ్వృతః ॥ 21 ॥
తేఽశ్మభిస్తాడయామాసుర్నఖైర్ధన్స్సైశ్చరాక్షసాన్ ।
నిఘ్నన్తమృక్షాధిపతింరాక్షసాస్తేమహాబలాః ॥ 22 ॥
పరివవ్రుర్భయన్త్యక్త్వాతమనేకవిధాయుథాః ।
శరైఃపరశుభిస్తీక్ష్ణైఃపట్టిశైర్యష్టితోమరైః ॥ 23 ॥
జామ్బవన్తమ్మృధేజఘ్నుర్నిఘ్నన్తంరాక్షసీఞ్చమూమ్ ।
స సమ్ప్రహారస్తుములఃసఞ్జజ్ఞేకపిరక్షసామ్ ॥ 24 ॥
దేవాసురాణాఙ్క్రుద్ధానాంయథాభీమోమహాస్వనః ।
హనుమానపిసఙ్క్రుద్ధఃసానుముత్పాట్యపర్వతాత్ ॥ 25 ॥
స లక్ష్మణంస్వయమ్పృష్ఠాదవరోప్యమహామనాః ।
రక్షసాఙ్కదనఞ్చక్రేసమాసాద్యసహస్రశః ॥ 26 ॥
స దత్త్వాతుములంయుద్ధమ్పితృవ్యస్యేన్ద్రజత్ బలీ ।
లక్ష్మణమ్పరవీరఘ్నఃపునరేవాభ్యధావత ॥ 27 ॥
తౌప్రయుద్దౌతదావీరౌమృధేలక్ష్మణరాక్షసౌ ।
శరౌఘానభివర్షన్తౌజఘ్నతుస్తౌపరస్పరమ్ ॥ 28 ॥
అభీక్షణమన్తర్ధదతుశ్శరజాలైర్మహాబలౌ ।
చన్ద్రాదిత్యావివోష్ణాన్తేయథామేఘైస్తరస్వినౌ ॥ 29 ॥
న హ్యాదానం న సన్ధానన్ధనుషోవాపరిగ్రహః ।
న విప్రమోక్షోబాణానాం న వికర్షో న విగ్రహః ॥ 30 ॥
న ముష్టిప్రతిసన్ధానం న లక్ష్యప్రతిపాదనమ్ ।
అదృశ్యతతయోస్తత్రయుధ్యతోఃపాణిలాఘవాత్ ॥ 31 ॥
చాపవేగప్రయుక్స్సైశ్చబాణజాలైఃసమన్తతః ।
అన్తరికేఽభిసమ్పన్నే న రూపాణిచకాశిరే ॥ 32 ॥
లక్ష్మణోరావణిమ్ప్రాప్యరావణిశ్చాపిలక్ష్మణమ్ ।
అవ్యవస్థాభవత్యుగ్రాతాభ్యామన్యోన్యవిగ్రహే ॥ 33 ॥
తాభాముభాభ్యాన్తరసాప్రసృష్టైర్విశిఖైఃశితైః ।
నిరన్తరమివాకాశమ్బభూవతమసావృతమ్ ॥ 34 ॥
తైఃపతభదిశ్చబహుభిస్తయోఃశరశతైఃశితైః ।
దిశశ్చప్రదిశశ్చైవబభూవుఃశరసఙ్కులాః ॥ 35 ॥
తమసాపిహితంసర్వమాసీత్ప్రతిభయమ్మహత్ ।
అస్తఙ్గతేసహస్రాంశేసమ్వృతేతమసా చ వై ॥ 36 ॥
రుధిరౌఘామహానద్యఃప్రావర్తన్తసహస్రశః ।
క్రవ్యాదాదారుణావాగ్భిశ్చిక్షిపుర్భీమనిఃస్వనాన్ ॥ 37 ॥
న తదానీంవనౌవాయుర్న చ జజ్వాలపావకః ।
స్వ్స్త్వస్తులోకేభ్యైతిజజల్పుస్తేమహర్షయః ॥ 38 ॥
సమ్పేతుశ్చాత్రసన్తప్తాగన్ధర్వాఃసహచారణైః ।
అథరాక్షససింహస్యకృష్ణాన్ కనకభూషణాన్ ॥ 39 ॥
శరైశ్చతుర్భిఃసౌమిత్రిద్వివ్యాధచతురోహయాన్ ।
తతోఽపరేణభల్లేనపీతేననిశితేన చ ॥ 40 ॥
సమ్పూర్ణాయతముక్తేనసుపత్రేణసువర్చసా ।
మహేన్ద్రాశనికల్పేనసూతస్యవిచరిష్యతః ॥ 41 ॥
స తేనబాణాశనినాతలశబ్దానువాదినా ।
లాఘవాద్రాఘవఃశ్రీమాన్ శిరఃకాయాదపాహరత్ ॥ 42 ॥
స యన్తరిమహాతేజాహతేమన్దోదరీసుతః ।
స్వయంసారథ్యమకరోత్సునశ్చధనురస్ప ఋశత్ ॥ 43 ॥
తదద్భుతమభూత్తత్రసామర్థ్యమ్పశ్యతాంయుధి ।
హయేషువ్యగ్రహస్తం త వివ్యాధనిశితైఃశరైః ॥ 44 ॥
ధనుష్యథపునర్వ్యగ్రేహయేషుముముచేశరాన్ ।
ఛిద్రేషుతేషుబాణౌఘైర్విచరన్తమభీతవత్ ॥ 45 ॥
అర్ధయామాససమరేసౌమిత్రిఃశీఘ్రకృత్తమః ।
నిహతంసారథిన్దృష్టవాసమరేరావణాత్మజః ॥ 46 ॥
ప్రజహౌసమరోద్ధర్షంవిషణ్ణః స బభూవ హ ।
విషణ్ణవదనన్దృష్టవారాక్షసంహరియూథపాః ॥ 47 ॥
తతఃపరమసమ్హృష్టాలక్ష్మణఞ్చాభ్యపూజయన్ ।
తతఃప్రమాథీరభసఃశరభోగన్ధమాదనః ॥ 48 ॥
అమృష్యమాణాశ్చత్వారశ్చక్రుర్వేగంహరీశ్వరాః ।
తేచాస్యహయముఖ్యేషుతూర్ణముత్పత్యవానరాః ॥ 49 ॥
చతుర్షుసుమహావీర్యానిపేతుర్భీమవిక్రమాః ।
తేషామధిష్ఠితానాన్తైర్వానరైఃపర్వతోపమైః ॥ 50 ॥
ముఖేభ్యోరుధిరంరక్తంహయానాంసమవర్తత ।
తేహయామథితాభగ్నావ్యసవోధరణీఙ్గతాః ॥ 51 ॥
తేనిహత్యహయాంస్తస్యప్రమథ్య చ మహారథమ్ ।
పునరుత్పత్యవేగేనతస్థుర్లక్ష్మణపార్శ్వతః ॥ 52 ॥
స హతాశ్వాదవప్లుత్యరథాన్మథితసారథిః ।
శరవర్షేణసౌమిత్రిమభ్యధావతరావణిః ॥ 53 ॥
తతోమహేన్ద్రప్రతిమః స లక్ష్మణఃపదాతినన్తన్నిహతైర్హయోత్తమైః ।
సృజన్తమాజౌనిశితాన్శరోత్తమాన్ భృశన్తదాబాణగణైర్న్యవారయత్ ॥ 54 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే నవతితమస్సర్గః ॥
