ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦଶମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସୁମଂତ୍ରଶ୍ଚୋଦିତୋ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା ।
ୟଥର୍ଶ୍ୟଶୃଂଗସ୍ତ୍ଵାନୀତ ଶ୍ଶ୍ରୁଣୁ ମେ ମଂତ୍ରିଭିସ୍ସହ ॥ 1 ॥
ରୋମପାଦମୁଵାଚେଦଂ ସହାମାତ୍ୟଃ ପୁରୋହିତଃ ।
ଉପାୟୋ ନିରପାୟୋଽୟମସ୍ମାଭିରଭିଚିଂତିତଃ ॥ 2 ॥
ଋଶ୍ୟଶୃଂଗୋ ଵନଚରସ୍ତପସ୍ସ୍ଵାଧ୍ୟୟନେ ରତଃ ।
ଅନଭିଜ୍ଞସ୍ସ ନାରୀଣାଂ ଵିଷୟାଣାଂ ସୁଖସ୍ୟ ଚ ॥ 3 ॥
ଇଂଦ୍ରିୟାର୍ଥୈରଭିମତୈର୍ନରଚିତ୍ତପ୍ରମାଥିଭିଃ ।
ପୁରମାନାୟୟିଷ୍ୟାମଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଚାଧ୍ୟଵସୀୟତାମ୍ ॥ 4 ॥
ଗଣିକାସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତୁ ରୂପଵତ୍ୟସ୍ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ ।
ପ୍ରଲୋଭ୍ୟ ଵିଵିଧୋପାୟୈରାନେଷ୍ୟଂତୀହ ସତ୍କୃତାଃ ॥ 5 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥେତି ରାଜା ଚ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ପୁରୋହିତମ୍ ।
ପୁରୋହିତୋ ମଂତ୍ରିଣଶ୍ଚ ତଥା ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ତେ ତଦା ॥ 6 ॥
ଵାରମୁଖ୍ୟାଶ୍ଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵନଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ମହତ୍ ।
ଆଶ୍ରମସ୍ୟାଵିଦୂରେଽସ୍ମିନ୍ ୟତ୍ନଂ କୁର୍ଵଂତି ଦର୍ଶନେ ॥ 7 ॥
ଋଷିପୁତ୍ରସ୍ୟ ଧୀରସ୍ୟ ନିତ୍ୟମାଶ୍ରମଵାସିନଃ ।
ପିତୁସ୍ସନିତ୍ୟସଂତୁଷ୍ଟୋ ନାତିଚକ୍ରାମ ଚାଶ୍ରମାତ୍ ॥ 8 ॥
ନ ତେନ ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ତପସ୍ଵିନା ।
ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ପୁମାନ୍ଵା ୟଚ୍ଚାନ୍ୟତ୍ସର୍ଵଂ ନଗରରାଷ୍ଟ୍ରଜମ୍ ॥ 9 ॥
ତତଃ କଦାଚିତ୍ତଂ ଦେଶମାଜଗାମ ୟଦୃଚ୍ଛୟା ।
ଵିଭଂଡକସୁତସ୍ତତ୍ର ତାଶ୍ଚାପଶ୍ୟଦ୍ଵରାଂଗନାଃ ॥ 10 ॥
ତାଶ୍ଚିତ୍ରଵେଷାଃ ପ୍ରମଦା ଗାୟଂତ୍ୟୋ ମଧୁରସ୍ଵରାଃ ।
ଋଷିପୁତ୍ରମୁପାଗମ୍ୟ ସର୍ଵା ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 11 ॥
କସ୍ତ୍ଵଂ କିଂ ଵର୍ତସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵୟମ୍ ।
ଏକସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଜନେ ଘୋରେ ଵନେ ଚରସି ଶଂସ ନଃ ॥ 12 ॥
ଅଦୃଷ୍ଟରୂପାସ୍ତାସ୍ତେନ କାମ୍ୟରୂପା ଵନେ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ହାର୍ଦାତ୍ତସ୍ୟ ମତିର୍ଜାତା ଵ୍ୟାଖ୍ୟାତୁଂ ପିତରଂ ସ୍ଵକମ୍ ॥ 13 ॥
ପିତା ଵିଭଂଡକୋଽସ୍ମାକଂ ତସ୍ୟାହଂ ସୁତ ଔରସଃ ।
ଋଶ୍ୟଶୃଂଗ ଇତି ଖ୍ୟାତଂ ନାମ କର୍ମ ଚ ମେ ଭୁଵି ॥ 14 ॥
ଇହାଶ୍ରମପଦୋଽସ୍ମାକଂ ସମୀପେ ଶୁଭଦର୍ଶନାଃ ।
କରିଷ୍ୟେ ଵୋଽତ୍ର ପୂଜାଂ ଵୈ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ 15 ॥
ଋଷିପୁତ୍ରଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵାସାଂ ମତିରାସ ଵୈ ।
ତଦାଶ୍ରମପଦଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ସର୍ଵାଶ୍ଚ ତେନ ତାଃ ॥ 16 ॥
ଆଗତାନାଂ ତତଃ ପୂଜାମୃଷିପୁତ୍ରଶ୍ଚକାର ହ ।
ଇଦମର୍ଘ୍ୟମିଦଂ ପାଦ୍ୟମିଦଂ ମୂଲମିଦଂ ଫଲଂ ଚ ନଃ ॥ 17 ॥
ପ୍ରତିଗୃହ୍ୟ ଚ ତାଂ ପୂଜାଂ ସର୍ଵା ଏଵ ସମୁତ୍ସୁକାଃ ।
ଋଷେର୍ଭୀତାଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ତା ଗମନାୟ ମତିଂ ଦଧୁଃ ॥ 18 ॥
ଅସ୍ମାକମପି ମୁଖ୍ୟାନି ଫଲାନୀମାନି ଵୈ ଦ୍ଵିଜ ।
ଗୃହାଣ ପ୍ରତି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭକ୍ଷୟସ୍ଵ ଚ ମା ଚିରମ୍ ॥ 19 ॥
ତତସ୍ତାସ୍ତଂ ସମାଲିଂଗ୍ୟ ସର୍ଵା ହର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ ।
ମୋଦକାନ୍ପ୍ରଦଦୁସ୍ତସ୍ମୈ ଭକ୍ଷ୍ୟାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ ବହୂନ୍ ॥ 20 ॥
ତାନି ଚାସ୍ଵାଦ୍ୟ ତେଜସ୍ଵୀ ଫଲାନୀତି ସ୍ମ ମନ୍ୟତେ ।
ଅନାସ୍ଵାଦିତପୂର୍ଵାଣି ଵନେ ନିତ୍ୟନିଵାସିନାମ୍ ॥ 21 ॥
ଆପୃଚ୍ଛ୍ୟ ଚ ତଦା ଵିପ୍ରଂ ଵ୍ରତଚର୍ୟାଂ ନିଵେଦ୍ୟ ଚ ।
ଗଚ୍ଛଂତି ସ୍ମାପଦେଶାତ୍ତା ଭୀତାସ୍ତସ୍ୟ ପିତୁସ୍ସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 22 ॥
ଗତାସୁ ତାସୁ ସର୍ଵାସୁ କାଶ୍ୟପସ୍ୟାତ୍ମଜୋ ଦ୍ଵିଜଃ ।
ଅସ୍ଵସ୍ଥହୃଦୟଶ୍ଚାସୀଦ୍ଦୁଃଖଂ ସ୍ମ ପରିଵର୍ତତେ ॥ 23 ॥
ତତୋଽପରେଦ୍ୟୁସ୍ତଂ ଦେଶମାଜଗାମ ସ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ମନୋଜ୍ଞା ୟତ୍ର ତା ଦୃଷ୍ଟା ଵାରମୁଖ୍ୟାସ୍ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ ॥ 24 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଚ ତାସ୍ତଦା ଵିପ୍ରମାୟାଂତଂ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ ।
ଉପସୃତ୍ୟ ତତସ୍ସର୍ଵାସ୍ତାସ୍ତମୂଚୁରିଦଂ ଵଚଃ ॥ 25 ॥
ଏହ୍ୟାଶ୍ରମପଦଂ ସୌମ୍ୟ ହ୍ୟସ୍ମାକମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ।
ତତ୍ରାପ୍ୟେଷ ଵିଧିଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିଶେଷେଣ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 26 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତାସାଂ ସର୍ଵାସାଂ ହୃଦୟଂଗମମ୍ ।
ଗମନାୟ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ତଂ ଚ ନିନ୍ୟୁସ୍ତଦା ସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 27 ॥
ତତ୍ର ଚାନୀୟମାନେ ତୁ ଵିପ୍ରେ ତସ୍ମିନ୍ମହାତ୍ମନି ।
ଵଵର୍ଷ ସହସା ଦେଵୋ ଜଗତ୍ପ୍ରହ୍ଲାଦୟଂସ୍ତଦା ॥ 28 ॥
ଵର୍ଷେଣୈଵାଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ଵିଷୟଂ ସ୍ଵଂ ନରାଧିପଃ ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଦ୍ଗମ୍ୟ ମୁନିଂ ପ୍ରହ୍ଵଶ୍ଶିରସା ଚ ମହୀଂ ଗତଃ ॥ 29 ॥
ଅର୍ଘ୍ୟଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ମୈ ନ୍ୟାୟତସ୍ସୁସମାହିତଃ ।
ଵଵ୍ରେ ପ୍ରସାଦଂ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାନ୍ମା ଵିପ୍ରଂ ମନ୍ୟୁରାଵିଶେତ୍ ॥ 30 ॥
ଅଂତଃପୁରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ୟାସ୍ମୈ କନ୍ୟାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ୟଥାଵିଧି ।
ଶାଂତାଂ ଶାଂତେନ ମନସା ରାଜା ହର୍ଷମଵାପ ସଃ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ଦଶମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
