શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ દશમસ્સર્ગઃ ।
સુમંત્રશ્ચોદિતો રાજ્ઞા પ્રોવાચેદં વચસ્તદા ।
યથર્શ્યશૃંગસ્ત્વાનીત શ્શ્રુણુ મે મંત્રિભિસ્સહ ॥ 1 ॥
રોમપાદમુવાચેદં સહામાત્યઃ પુરોહિતઃ ।
ઉપાયો નિરપાયોઽયમસ્માભિરભિચિંતિતઃ ॥ 2 ॥
ઋશ્યશૃંગો વનચરસ્તપસ્સ્વાધ્યયને રતઃ ।
અનભિજ્ઞસ્સ નારીણાં વિષયાણાં સુખસ્ય ચ ॥ 3 ॥
ઇંદ્રિયાર્થૈરભિમતૈર્નરચિત્તપ્રમાથિભિઃ ।
પુરમાનાયયિષ્યામઃ ક્ષિપ્રં ચાધ્યવસીયતામ્ ॥ 4 ॥
ગણિકાસ્તત્ર ગચ્છંતુ રૂપવત્યસ્સ્વલંકૃતાઃ ।
પ્રલોભ્ય વિવિધોપાયૈરાનેષ્યંતીહ સત્કૃતાઃ ॥ 5 ॥
શ્રુત્વા તથેતિ રાજા ચ પ્રત્યુવાચ પુરોહિતમ્ ।
પુરોહિતો મંત્રિણશ્ચ તથા ચક્રુશ્ચ તે તદા ॥ 6 ॥
વારમુખ્યાશ્ચ તચ્છ્રુત્વા વનં પ્રવિવિશુર્મહત્ ।
આશ્રમસ્યાવિદૂરેઽસ્મિન્ યત્નં કુર્વંતિ દર્શને ॥ 7 ॥
ઋષિપુત્રસ્ય ધીરસ્ય નિત્યમાશ્રમવાસિનઃ ।
પિતુસ્સનિત્યસંતુષ્ટો નાતિચક્રામ ચાશ્રમાત્ ॥ 8 ॥
ન તેન જન્મપ્રભૃતિ દૃષ્ટપૂર્વં તપસ્વિના ।
સ્ત્રી વા પુમાન્વા યચ્ચાન્યત્સર્વં નગરરાષ્ટ્રજમ્ ॥ 9 ॥
તતઃ કદાચિત્તં દેશમાજગામ યદૃચ્છયા ।
વિભંડકસુતસ્તત્ર તાશ્ચાપશ્યદ્વરાંગનાઃ ॥ 10 ॥
તાશ્ચિત્રવેષાઃ પ્રમદા ગાયંત્યો મધુરસ્વરાઃ ।
ઋષિપુત્રમુપાગમ્ય સર્વા વચનમબ્રુવન્ ॥ 11 ॥
કસ્ત્વં કિં વર્તસે બ્રહ્મન્ જ્ઞાતુમિચ્છામહે વયમ્ ।
એકસ્ત્વં વિજને ઘોરે વને ચરસિ શંસ નઃ ॥ 12 ॥
અદૃષ્ટરૂપાસ્તાસ્તેન કામ્યરૂપા વને સ્ત્રિયઃ ।
હાર્દાત્તસ્ય મતિર્જાતા વ્યાખ્યાતું પિતરં સ્વકમ્ ॥ 13 ॥
પિતા વિભંડકોઽસ્માકં તસ્યાહં સુત ઔરસઃ ।
ઋશ્યશૃંગ ઇતિ ખ્યાતં નામ કર્મ ચ મે ભુવિ ॥ 14 ॥
ઇહાશ્રમપદોઽસ્માકં સમીપે શુભદર્શનાઃ ।
કરિષ્યે વોઽત્ર પૂજાં વૈ સર્વેષાં વિધિપૂર્વકમ્ ॥ 15 ॥
ઋષિપુત્રવચશ્શ્રુત્વા સર્વાસાં મતિરાસ વૈ ।
તદાશ્રમપદં દ્રષ્ટું જગ્મુસ્સર્વાશ્ચ તેન તાઃ ॥ 16 ॥
આગતાનાં તતઃ પૂજામૃષિપુત્રશ્ચકાર હ ।
ઇદમર્ઘ્યમિદં પાદ્યમિદં મૂલમિદં ફલં ચ નઃ ॥ 17 ॥
પ્રતિગૃહ્ય ચ તાં પૂજાં સર્વા એવ સમુત્સુકાઃ ।
ઋષેર્ભીતાશ્ચ શીઘ્રં તા ગમનાય મતિં દધુઃ ॥ 18 ॥
અસ્માકમપિ મુખ્યાનિ ફલાનીમાનિ વૈ દ્વિજ ।
ગૃહાણ પ્રતિ ભદ્રં તે ભક્ષયસ્વ ચ મા ચિરમ્ ॥ 19 ॥
તતસ્તાસ્તં સમાલિંગ્ય સર્વા હર્ષસમન્વિતાઃ ।
મોદકાન્પ્રદદુસ્તસ્મૈ ભક્ષ્યાંશ્ચ વિવિધાન્ બહૂન્ ॥ 20 ॥
તાનિ ચાસ્વાદ્ય તેજસ્વી ફલાનીતિ સ્મ મન્યતે ।
અનાસ્વાદિતપૂર્વાણિ વને નિત્યનિવાસિનામ્ ॥ 21 ॥
આપૃચ્છ્ય ચ તદા વિપ્રં વ્રતચર્યાં નિવેદ્ય ચ ।
ગચ્છંતિ સ્માપદેશાત્તા ભીતાસ્તસ્ય પિતુસ્સ્ત્રિયઃ ॥ 22 ॥
ગતાસુ તાસુ સર્વાસુ કાશ્યપસ્યાત્મજો દ્વિજઃ ।
અસ્વસ્થહૃદયશ્ચાસીદ્દુઃખં સ્મ પરિવર્તતે ॥ 23 ॥
તતોઽપરેદ્યુસ્તં દેશમાજગામ સ વીર્યવાન્ ।
મનોજ્ઞા યત્ર તા દૃષ્ટા વારમુખ્યાસ્સ્વલંકૃતાઃ ॥ 24 ॥
દૃષ્ટ્વૈવ ચ તાસ્તદા વિપ્રમાયાંતં હૃષ્ટમાનસાઃ ।
ઉપસૃત્ય તતસ્સર્વાસ્તાસ્તમૂચુરિદં વચઃ ॥ 25 ॥
એહ્યાશ્રમપદં સૌમ્ય હ્યસ્માકમિતિ ચાબ્રુવન્ ।
તત્રાપ્યેષ વિધિશ્શ્રીમાન્ વિશેષેણ ભવિષ્યતિ ॥ 26 ॥
શ્રુત્વા તુ વચનં તાસાં સર્વાસાં હૃદયંગમમ્ ।
ગમનાય મતિં ચક્રે તં ચ નિન્યુસ્તદા સ્ત્રિયઃ ॥ 27 ॥
તત્ર ચાનીયમાને તુ વિપ્રે તસ્મિન્મહાત્મનિ ।
વવર્ષ સહસા દેવો જગત્પ્રહ્લાદયંસ્તદા ॥ 28 ॥
વર્ષેણૈવાગતં વિપ્રં વિષયં સ્વં નરાધિપઃ ।
પ્રત્યુદ્ગમ્ય મુનિં પ્રહ્વશ્શિરસા ચ મહીં ગતઃ ॥ 29 ॥
અર્ઘ્યં ચ પ્રદદૌ તસ્મૈ ન્યાયતસ્સુસમાહિતઃ ।
વવ્રે પ્રસાદં વિપ્રેંદ્રાન્મા વિપ્રં મન્યુરાવિશેત્ ॥ 30 ॥
અંતઃપુરં પ્રવિશ્યાસ્મૈ કન્યાં દત્ત્વા યથાવિધિ ।
શાંતાં શાંતેન મનસા રાજા હર્ષમવાપ સઃ ॥ 31 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે દશમસ્સર્ગઃ ॥
